Sisifos Efsanesi
Yunan mitolojisinde
Korint kralı Sisifos (İngilizcede Sisyphus, Fransızcada Sisyphe) suçları
nedeniyle tanrılar tarafından büyük bir kayayı dik bir tepenin doruğuna yuvarlayarak
çıkarmakla cezalandırılır. Her seferinde tam tepenin doruğuna ulaştığında kaya
elinden kayar ve Sisifos her şeye yeniden başlamak zorunda kalır. Bu ceza
böylece sonsuza kadar sürecektir. Bu efsaneden hareketle bitmek, tükenmek bilmeyen
işlere İngilizce’de Sisyphean deniyor.
Albert Camus, ünlü denemesi Sisyphe Efsanesi’nde yaşamın
saçmalığı kuramını kral Sisifos’un kayayı taşıyıp durması ve bir türlü olayı
sonlandıramaması üzerine inşa eder. Yaşamın kendisi de tıpkı Sisifos’un bu
anlamsız çabası gibidir. Camus’ye göre her gün aynı şeyleri yaparak ve her gün
yeniden başlayarak süregiden bir yaşam saçmadır.
2001 krizinin ardından Türkiye, uyguladığı müdahaleli döviz
kuru rejimini terk ederek dalgalı döviz kuru rejimine geçti. Bu rejimin saf
halinde döviz kurları piyasada oluşur ve Merkez Bankası müdahale etmez. Uygulamada
ise bu saf rejimin yerini Merkez Bankalarının önceden açıklanmış yöntemleri
kullanarak müdahalelerde bulunduğu bir rejim alıyor. Bizde bu müdahaleler TCMB'nin önceden açıkladığı döviz satış (ya da duruma göre döviz alış) ihaleleri yoluyla yapılıyordu. Böylece 2002 ile 2011 yılının son gününe kadar uygulanan döviz kuru rejimi benim
verdiğim adla söyleyecek olursak “ihaleli dalgalı döviz kuru rejimi” idi. TCMB,
yılın son günü bankalara ihale dışında yüklü miktarda doğrudan döviz satışı
yaparak döviz kuruna dolaysız müdahalede bulundu. İşte o son gün “ihaleli dalgalı
döviz kuru rejiminin” son günüydü. Böylece TCMB, 1990’lı yılların
“müdahaleli esnek kur rejimine” (dirty float) geri dönüş yapmış oldu. Ama aynı
gün bir yandan da döviz satış ihalesi yaparak mevcut rejimin de uygulamada
olduğunu hatırlattı. Bu yeni karmaşık döviz kuru rejimine “ihaleli, müdahaleli
dalgalı döviz kuru rejimi” adını veriyorum.
TCMB’nin döviz kuru rejimini değiştirmeyi göze alarak 2011
yılının son günü başlattığı doğrudan müdahaleler ilk günlerde beklenen sonucu vermedi. Müdahale sırasında düşen döviz kurları akşam olunca yeniden eski düzeylerine döndü. Bunun nedeni baştan da söylediğim gibi bizim dışımızdaki gelişmelere müdahale etmemizin bir anlamının olmamasıydı.
Müdahaleden sonuç alındığı gün, Doların diğer para birimleri karşısında değer
kaybetmeye başladığı gündür. Bir süredir 1,30’un altında seyreden Euro Dolar
paritesi 3 Ocak 2012’de 1,30’un üzerine çıkınca TL de değer kazanmaya başladı.
TCMB, bizimle ilgisi olmayan bir gelişimde döviz
kurunu aşağıya indirme ve tam bir noktaya gelmişken elinden kayıp yeniden
yukarı giden kuru yeniden indirmeyi deneme işine girişince aklıma kayayı her
gün tepeye taşıyan ama orada tutamayıp tekrar düşüren kral Sisifos geldi.
TCMB'nin Sisifos’a göre üstünlüğü kendisine yardım eden bir yardımcının (Dolar Euro
paritesi) zaman zaman ortaya çıkıp destek vermesidir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 20269 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.