Döviz ve Altın Rezervleri Ne İşe Yarar?
Dışticarette, günlük hayatta
dünya çapında alış verişte kullanılan ve herkes tarafından kabul gören paralara
rezerv para deniyor. Kâğıt para altın karşılığı olarak basılırken kâğıt paranın
altınla olan bu ilişkisine konvertibilite (dönüştürülebilirlik) denirdi. 1971’de
doların da altın karşılığı kaldırılınca dünyadaki bütün paralar karşılıksız
kaldı. O zaman konvertibilitenin tanımı da değişti ve Merkez Bankalarının kendi
bastığı parayı getirene açıklanmış kur üzerinden istediği parayı vermeyi kabul
ve taahhüt etmesi konvertibilite olarak tanımlanır oldu.
Günümüzde Merkez Bankaları altın
ve yabancı para bulunduruyorlar. Bu para ve altınlara uluslar arası rezerv adı
veriliyor. Bu rezervleri bir çeşit ekonomik sıkıntı hallerinde başvurmak üzere
biriktirilmiş tasarruflar olarak düşünmek mümkündür. Örneğin ekonomik
sıkıntılar nedeniyle döviz gelirinde aksama olan bir ekonomi bu rezervlere
başvurarak ithalatını bir süre daha sürdürebilir.
Döviz Rezervi en fazla olan 5
ülke şunlardır (The Economist verileri):
Ülke
|
Döviz Rezervi (Milyar USD)
|
Çin
|
3,181
|
Suudi Arabistan
|
542
|
Rusya
|
454
|
Tayvan
|
386
|
Brezilya
|
350
|
Altın rezervi en fazla olan 5
ülke de şunlardır (World Gold Council verileri).
Ülke
|
Altın Rezervi (Ton)
|
ABD
|
8.133
|
Almanya
|
3,400
|
İtalya
|
2.450
|
Fransa
|
2.435
|
Çin
|
1.054
|
Türkiye’nin döviz rezervi 79
milyar dolar, altın rezervi de 179 tondur.
Çin’i bir yana bırakırsak uluslar
arası rezervler konusunda gelişme yolundaki ekonomilerin dövizi, gelişmiş
ekonomilerin ise altını rezerv olarak tercih ettiklerini görürüz. Bunun nedeni
çok açıktır. Gelişme yolundaki ekonomilerin parası rezerv para değildir, yani
dünya ticaretinde veya alış verişlerde kullanılmaz. O nedenle başlarına bir
sıkıntı geldiğinde kullanılmak üzere dolar, euro gibi rezerv paraları
biriktirirler. Gelişmiş ekonomiler ise kendi paraları ya rezerv para ya da en
azından dünya ticaretinde geçerli para olduğu ve o parayı basma yetkisi de
kendilerinde olduğu için parasal rezerv tutmaya ihtiyaç duymazlar. Buna
karşılık onların altın rezervlerinin yüksekliği geçmişte kâğıt parayı altın
karşılığı basmalarından dolayı ellerinde biriken altın stokundan
kaynaklanır.
Günümüzde rezervi yüksek olan
gelişme yolundaki ekonomiler riski daha düşük kabul edildiğinden uluslararası
yatırımları daha kolay çekebiliyor. Gelişme yolundaki ekonomiler arasında yaşanan
rezerv artırma yarışının temel nedeni budur.
Döviz rezervlerinin bir bölümü para olarak tutulsa da asıl büyük bölümü yabancı ülke tahvillerine yatırılır. Örneğin Türkiye'nin döviz rezervlerinin dörtte üçü dolayında bir tutar, ihtiyaç olduğunda hemen paraya çevrilebilecek olan, ABD Hazine tahvillerine yatırılmış bulunuyor. Ocak ayında ödemeler dengesinde görülen 2,7 milyar dolarlık menkul kıymet azalışı bu tür tahvil satışını ifade ediyor.
Döviz rezervlerinin bir bölümü para olarak tutulsa da asıl büyük bölümü yabancı ülke tahvillerine yatırılır. Örneğin Türkiye'nin döviz rezervlerinin dörtte üçü dolayında bir tutar, ihtiyaç olduğunda hemen paraya çevrilebilecek olan, ABD Hazine tahvillerine yatırılmış bulunuyor. Ocak ayında ödemeler dengesinde görülen 2,7 milyar dolarlık menkul kıymet azalışı bu tür tahvil satışını ifade ediyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202622 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.