Semt Pazarları Kaldırılmalı mı?
Bir aksilik olmadıkça ve hava
koşulları izin verdiği sürece her Çarşamba Sarıyer pazarına giderim. Bir yandan
taze sebze, meyve, peynir, zeytin, hatta bazen giyecek bir şeyler alırım, bir
yandan da fiyatları, alıcıların tepkilerini, satıcıların karşı tepkilerini
incelerim. Esnafla konuşurum, işlerinin gidiş hakkında bilgi alırım. Onlar bana
altının veya doların ne olacağını sorarlar ben de onlara maliyetlerinde bir
artış olup olmadığını, eğer değişmişse fiyatların geçen haftaya göre neden
değiştiğini sorarım. Hem mal hem de bilgi alış verişi yaparım. Kafamdaki teorik
yapıda bunları yerlerine oturturum. Ekonominin temeli olan arz ve talep
ilişkisini zihnimde her bir ürün için şekillendiririm. Birçok tanıdığımla pazarda
karşılaşırım, beni tanıyanlarla sohbet ederim. Bu açıdan bakınca pazar alış
verişin yanında bir çeşit açık hava sohbet alanı oluşturur.
Geçen Çarşamba pazar esnafı
“pazarlar kaldırılıyormuş biliyor musunuz?” diye sordu. Duymuştum ama pek de
ihtimal vermiyordum aslında. Tezgâh başındaki müşteriler de aynı şeyi
söylediler. Oradakilerin ortak kanısı pazarların kaldırılmasının doğru
olmayacağı idi. Sarıyer pazarı açısından kesinlikle haklıydılar. Çünkü bu pazar
evlerin, apartmanların bulunduğu sokak arasında değil alternatif bir cadde
üzerinde kuruluyor. Çevresinde pek yerleşim yok. O nedenle kimseye zarar
vermiyor. Sarıyer pazarının bu caddeye taşınmadan önce kurulduğu yer ana
caddeye paralel sokaktı. Eminim o sokakta oturanlar her Çarşamba cehennem azabı
çekiyordu. Evlerinin kapılarına kadar dayanan tezgâhlar, bağırış, çağırışlar,
mal getiren kamyonlar, park yeri sorunları, koku vb gibi saymakla bitmeyecek
sıkıntıyla karşılaşıyorlardı. Yeni yerde böyle bir sorun bulunmuyor.
Her Çarşamba Sarıyer’de pazar
kurulacağı için bütün marketler sebze ve meyve fiyatlarını pazar fiyatlarına
denk gelecek düzeye indiriyor, bunu da vitrinlerine yazıyorlar. Yani pazarın
bir anlamda fiyatları düzenleyici bir rol üstlendiğini söyleyebilirim. Bu durum
her yerde Sarıyer’de olduğu gibi midir bilmiyorum ama benzer etki yarattığını tahmin
ediyorum.
Pazar esnafını topluca vergi
kaçakçısı ilan etmek yanlıştır. Onlar belediyeye çeşitli resimler dışında Maliye’ye
de götürü usulle vergilerini ödüyorlar. Bu vergiler, dükkân sahiplerinin
ödediğine göre düşük olabilir. Bunda şaşacak bir şey yok. Çünkü pazarcı
esnafının çalışması sermayeden çok emeğe dayanıyor. Bütün o malları pazara
getirmek, tezgâha yerleştirmek, karda, kışta, yağmurda, çamurda akşama kadar
başında durmak sermayeden çok emek ağırlıklı bir iş. Gelir vergisinde emek
sahipleri yani ücretlilerin özel indirimden yararlanmasına benzer bir durum dolaylı
yoldan bu esnaf için de geçerli oluyor.
Belediyeler, pazar esnafından tezgâh
başına semtten semte değişen kiralama bedeli alıyor. Bu tezgâhları satın almak
da mümkün. Yani belediyelerin pazardan elde ettiği bir gelir var. Ama bunun
karşılığında pazarı düzenleme faaliyetini tam olarak yapamıyorlar. Pazarlarda
dolaşan zabıtalar daha çok tezgâhların durumuna ve etiketlere bakıyorlar. Semt
pazarları New York’ta, Londra’da, Paris’te de var. Hem de sokak aralarında. Son
derecede düzenli ve temiz. Çünkü belediyeler işi ciddi tutuyor, temizliğe önem
veriyor.
Düzenlediğim ankete katılanların
üçte ikisi pazarların yeniden düzenlenerek ya kapalı alanlara alınmasını ya da
boş açık alanlara taşınması seçeneğini işaretledi. Ben de semt pazarlarının düzenlenerek
devam etmesinden yanayım. Ama benim tercihim kapalı alanlar değil. Sokak
aralarındaki pazarların, varsa o semtte bu iş için ayrılacak boş alanlara taşınması
ilk seçenek olarak düşünülmeli. Çünkü kapalı alan demek daha az sosyal ilişki,
daha yüksek kira ve dolayısıyla fiyat artışı demek.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202614 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.