Altın
Altın, parlak, ağır ve kolay
tepkimeye girmeyen bir metaldir. O nedenle dış etkenlerden fazlaca etkilenmez.
Örneğin paslanmaz ve kararmaz. Saf haliyle son derecede yumuşak olduğu için
kolay şekil verilebilir. Aslında iletkenliği bakırdan çok daha yüksektir ama az
bulunduğu için iletken olarak kullanılamayacak kadar pahalıdır.
National Geographic Dergisi’nde
yer alan bir saptamaya göre tarih boyunca çıkarılan altının toplamı 160 bin
tonun biraz üzerinde tahmin edilmektedir. Bu miktar ancak iki olimpik havuzu
dolduracak büyüklüktedir. Yine aynı tahminlere göre bugüne kadar çıkarılmış
bulunan altının yarısı Merkez Bankalarının ve bankaların rezervlerinde yer almaktadır.
Altının saflık derecesi ayar ya
da karat denilen ölçüyle ölçülür. Ayarın formülü şöyledir:
X = 24 (Mg/Mm) Bu formülde; X
altının ayarını, Mg alaşımdaki altın miktarını, Mm alaşımın toplam ağırlığını
gösteriyor.
Bu formülü kullanarak örneğin
91,6 gram altınla 8,4 gram gümüşün karışımından oluşan bir alaşımın ayarını
bulalım:
X = 24 (91,6 / 100) = 21,99 = 22
ayar
24 ayar altın yüzde 100, 22 ayar
altın yüzde 91,6, 18 ayar altın yüzde 75,14, 14 ayar altın ise yüzde 58,5
oranında saf altın içerir. Geri kalanı gümüş, nikel, bakır, paladyum ile
tamamlanır. Altın gümüş karışımı altına yeşil, altın nikel karşımı beyaz renk
verir.
Para sistemi yaklaşık yüzyıl
kadar altın standardı esasına dayalı olarak yürütüldü. Para biriminin belirli
ağırlıkta altına eşdeğer tutulduğu siteme altın standardı sistemi deniyor. Bu
sistem ilk kez 1821 yılında İngiltere’de uygulamaya kondu. 1937 yılından sonra
sistemi uygulayan tek ülke olarak ABD kaldı. ABD de 1971 yılında bu sistemi
terk edince dünyada parasının karşılığı altın olan ülke kalmadı.
Paraların karşılığından altın
kaldırılmış olsa da Merkez Bankaları altını rezerv olarak tutmaya devam ediyor.
Bunun bir nedeni geçmişte paranın altın karşılığı olduğu dönemden kalan
rezervlerdir, bir nedeni de altının ender bulunan bir metal olması nedeniyle
değerli olmasıdır.
Dünya Merkez Bankalarının 2011
itibariyle ellerindeki altın rezervleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir
(kaynak http://www.numbersleuth.org/worlds-gold/)
Ülke / Merkez Bankası
|
Ton
|
ABD
|
8.134
|
Almanya
|
3.401
|
IMF
|
2.814
|
İtalya
|
2.452
|
Fransa
|
2.435
|
Çin
|
1.054
|
İsviçre
|
1.040
|
Türkiye
|
116
|
Dikkat edilecek olursa gelişmiş ülkelerin Merkez Bankalarında daha yüksek miktarlarda altın rezervi bulunmaktadır. Bunun nedeni, yukarıda değindiğimiz geçmişte uygulanmış olan altın para standardı sistemidir. Bu ülkeler bastıkları paranın karşılığında altın rezervi bulundurmuşlar ve karşılık uygulaması kalktıktan sonra da bu rezervleri tutmaya devam etmişlerdir. Buna karşılık gelişme yolundaki ekonomilerde parasallaşma daha geç gerçekleştiği için onlarda altın rezervi düşük kalmıştır. Gelişme yolundaki ekonomilerde altın rezervi değil döviz rezervi yüksektir. Altın rezervinin Çin’de yüksek olmasının nedeni Çin’in son yıllarda rezervlerini çeşitlendirme çabasından kaynaklanmaktadır.
Buna karşılık gelişmiş ekonomilerde halkın altın tutma alışkanlığı pek yoktur. Oysa gelişme yoklundaki ülkelerin önemli bölümünde halkın altın alma ve saklama eğilimi vardır. Dünya Altın Konseyinin tahminlerine göre Türkiye’de yastık altında 5.000 ton altın olduğu öne sürülmektedir. Bugünkü fiyatlarla bu miktarın değeri kabaca 250 milyar dolardan fazla etmektedir.
Aşağıda 1973 yılından 18 Mayıs
2012’ye kadar altın fiyatlarındaki değişimi gösteren grafiği sunuyorum (kaynak http://goldprice.org/gold-price-history.html#36_year_gold_price:)
Yaklaşık 40 yıllık bu dönem boyunca altının günlük kapanış fiyatı 63,90 ile 1889,70 dolar/ons arasında değişmiş görünüyor. 1980 yılında yaşanan hızlı sıçramadan sonra altın fiyatları uzun süreli bir durgunluk içine girmiş ve 2005 yılından sonra hızlı bir yükseliş trendi çizmiş bulunuyor.
Günümüzde altın fiyatlarının
nasıl bir seyir çizeceği sorusu merak edilen konuların önünde geliyor. Bu
konuda iki farklı görüş var. Bazı yorumcular özellikle Avrupa ekonomilerinin
içine girdiği sıkıntılı durum nedeniyle altının düşüş seyrinde olduğunu öne
sürerken bazı yorumcular da altının yeni bir çıkış eğilimine hazırlandığını
iddia ediyorlar. İlk gruptakiler, Avrupa ekonomilerinin içinde bulunduğu
sıkıntı nedeniyle Merkez Bankaları ve bankaların altın rezervlerini satışa
çıkaracağı ve bu hamlenin fiyat düşüşüne yol açacağı görüşüne dayanıyorlar.
İkinci gruptakiler ise Avrupa’daki sıkıntıların bir süre sonra ABD ekonomisini
de etkileyeceği ve dolayısıyla insanların yine altına sığınacağı ve bu talep
artışının fiyatları artıracağı öngörüsünde bulunuyorlar. Birbirinin tersi
sonuçlara varan bu iki görüşün ikisinin de Avrupa’nın içinde olduğu sıkıntılara
dayanması işin en ilginç yanını oluşturuyor.
Dünyada altın tüketiminin en
yaygın olduğu ülkeler arasında Hindistan en ön sırada geliyor. Sıralamada Hindistan’ı Çin, ABD, Türkiye ve
Suudi Arabistan izliyor. Aşağıdaki tabloda altın kullanımındaki önemli ülkeler yer
alıyor. (kaynak http://www.numbersleuth.org/worlds-gold/)
Cumhuriyet altını, Darphane ve Damga Matbaası tarafından basılan, değişik boyutlarda olan 22 ayar altın paradır. İki türü vardır: Ata altını ve ziynet altını. Bu iki altın para, çeşitleri ve ağırlıkları itibariyle karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Ata altını (Gram)
|
Ziynet altını
(Gram)
|
|
500’lük
|
36,080
|
35,080
|
250’lik
|
18,040
|
17,540
|
Tam
|
7,216
|
7,016
|
Yarım
|
3,608
|
3,580
|
Çeyrek
|
1,804
|
1,754
|
Türkiye açısından yalnızca altın
fiyatları değil doların hareketi de önem taşıyor. Çünkü Türk yatırımcı altın
yatırımını TL ile yapıyor ama altın fiyatları dünyada dolara göre belirleniyor.
Altın fiyatı dünyada yükselirken Türkiye’de dolar kuru da yükseliyorsa altın
yatırımcısı yüksek kazanç sağlar. TL ile altın yatırımı yapanlar için en iyi
durum budur. Altın fiyatı dünyada düşerken Dolar da TL karşısında değer
kaybediyorsa TL ile altın yatırımı yapanlar yüksek kayıplar yaşar. TL ile altın
yatırımı yapanlar için kâbus senaryosu budur. Bu iki hal arasındaki durumlarda
kazançlar da kayıplar da olabilir. Biri düşer öteki sabit kalabilir ya da
yükselebilir. Duruma göre kazanç ya da kayıp ortaya çıkabilir.
Altın yatırımını TL ile yapacak
olanlar bu yatırıma uzun vadeli ve sabırlı yaklaşmalı aksi halde altın
yatırımından uzak durmalıdırlar.
Aşağıdaki grafikte İMKB 100
endeksi ile altın fiyatları (Her ikisi de dolar fiyatlarıyla ve 2002 = 100
alınmak suretiyle endeks ile hesaplanmış değerleriyle grafiğe alınmıştır.)
Bu grafiğin görünümü hisse senedi ağırlıklı ama içinde mutlaka altın da bulunan bir sepet yapılmasının doğru olacağını ortaya koyuyor. Hisse senedi yatırımı kısa dönemde büyük kazançlara ama aynı zamanda büyük kayıplara yol açabiliyor. Çünkü spekülasyona açık bir yatırım aracı. Buna karşılık altın yatırımı fazla kazanç vaad etmese de kayıpları da engelleyen bir yatırım görünümü çiziyor. Yani spekülasyona çok açık görünmüyor. Bu ikili ideal bir sepet arkadaşı olabilir.
Bu sitede yayımlanan Bakır
başlıklı yazımı okumuş olanlar için bir not düşeyim. İMKB 100 endeksi ile bakır
fiyatları arasında çok daha uyumlu bir görünüm söz konusu. Aşağıdaki grafikte
her ikisi de dolar değeriyle 2002 = 100 olarak endekse bağlanmış olarak yer
alıyor. Aralarındaki paralellik bize bakırın da hisse senedi gibi spekülasyona
açık bir mal olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla bu ikili ideal bir sepet arkadaşı
olmaz.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202636 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.