Fahrenheit 451
Ray Bradbury’nin öldüğünü öğrendiğimde önce aklıma Fahrenheit 451 geldi, sonra da öğrencilik yıllarım.
Ray Bradbury, 1951 yılında yazdığı bilim kurgu romanında kitapların
yasak olduğu bir geleceği anlatır. İtfaiyeciler, yaptıkları aramaların ya da aldıkları
ihbarların sonucunda ele geçirdikleri kitapları meydanlarda yakarlar. Hükümetin kitapları yasaklamaktan güttüğü amaç farklı kişisel düşüncelerin
gelişmesini önlemek ve bu yolla herkesin aynı düşünce etrafında toplanmasını
sağlamaktır. Kitabın adının Fahrenheit 451 olmasının nedeni de kağıdın tutuşma
derecesini göstermesidir. Bizim kullandığımız ölçüyle (C, Celsius) bu yaklaşık olarak 233 dereceye denk geliyor.
Yönetmen Francois Truffaut, Bradbury’nin bu romanını 1966
yılında filme çekmişti. Filmde itfaiyeci Montag rolünü Oskar Werner, öğretmen
Clarisse rolünü de Julie Christie oynuyorlar. Montag, Clarisse’e aşık olduktan sonra
başlıyor yasak kitapları okumaya. Okudukça artık eski işini yapamaz hale
geliyor ve Clarisse ile birlikte bu sistemin dışına çıkmayı, kaçmayı düşünmeye
başlıyor.
Filmin yönetmeni Truffaut’nun, Oskar Werner’den, Montag rolünü
bir kahramanı oynar gibi değil sıradan bir adamı anlatır gibi oynamasını
istemesine karşın Werner’in onu dinlemeyip o rolü bildiği gibi oynaması filmin
ilginç yönlerinden birisini oluşturuyor. Truffaut bunu “ilk kez bir aktörle
çatıştım ve dediğimi yaptıramadım” diye anlatmış.
Filmi ilk kez 1960'ların sonunda sinemada izlemiştim. Sonra geçtiğimiz yıllarda televizyonda gösterildiğinde bir kez daha izledim.
Filmi ilk kez 1960'ların sonunda sinemada izlemiştim. Sonra geçtiğimiz yıllarda televizyonda gösterildiğinde bir kez daha izledim.
12 Mart 1971 darbesi olduğunda Ankara’da Siyasal Bilgiler
Fakültesi’nde üçüncü sınıf öğrencisiydim. Birden her şeyin değiştiğine tanık
olduk. Okula giriş çıkış kimlik göstererek yapılıyor, kapıdaki askerler üstümüzü
başımızı arıyordu. Öğrenci yurdu kapatılmış, yurtta kalanlar apar topar
ortaklaşa tuttukları apartman dairelerine çıkmışlardı. Yurtla birlikte kantin
de kapatılmıştı. Oysa kantin, fakültenin adeta devamı gibiydi. Orada hemen her masada
siyasal tartışmalar yapılırdı. Bunların hepsi bir anda yok olmuş, öğrenci
özgürlüğünden eser kalmamıştı.
İş bununla bitmiyordu. Evlerde aramalar yapılıyor, yasak
bildiriler, yasaklanmış sol kitaplar aranıyordu. Marks’ın, Engels’in kitapları
yasaklanmıştı. Üzerinde Marks adı geçen kitaplar da toplanıyordu.
Mehmet Selik’in okuttuğu İktisadi Düşünceler
Tarihi diye bir dersimiz vardı. Dersin en önemli materyali de hocanın yazdığı
Marksist Değer Teorisi kitabıydı. Yasak değildi ama adından dolayı derhal
dikkat çekiyor ve bu kitapla yakalananlar şüpheli konumuna giriveriyordu. Polis
kitabı bulursa el koyuyor ya da gözümüzün önünde yırtıyordu. Öğrenciler
yırtılan, el konan kitabı yeniden satın aldıkları için kitap piyasada kolay
kolay bulunmuyordu.
Dönemin felsefesi adeta şöyle olmuştu: Okumamak iyidir.
Yazmamak daha da iyidir. Hatta en iyisi ne okumak ne de yazmaktır. Zaten
yazılmayınca okunmaz, okunmayınca da yazılmaz. Okunup yazılmayınca zararlı
düşünceler edinilmez. Ve gül gibi yaşar gideriz.
Kitapları yasaklamak düşünceyi açıklama yasağının bir çeşididir ve günümüzde oldukça yaygındır. Gelişmiş batı toplumunda bilim kurgu gibi görünen çoğu olay doğuya doğru gittikçe gerçeğe dönüşür. Hepsinin altında farklı düşünceye karşı hoşgörü eksikliği yer alır.
Kitapları yasaklamak düşünceyi açıklama yasağının bir çeşididir ve günümüzde oldukça yaygındır. Gelişmiş batı toplumunda bilim kurgu gibi görünen çoğu olay doğuya doğru gittikçe gerçeğe dönüşür. Hepsinin altında farklı düşünceye karşı hoşgörü eksikliği yer alır.
Deneme konusunda
Geçen Yüzyılın İnsanları10 Haziran 2026Eleştiri Korkusu8 Haziran 2026Kötünün Yükselişi5 Haziran 2026Cesur Yeni Dünya30 Mayıs 202627 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.