Küresel Ekonominin 2013 Falı
2012 yılının sonuna doğru
yaklaşıyoruz. Ekim ayı, bir sonraki yıla ilişkin tahminlerin derlenip
toparlandığı, planların, programların yapıldığı dönemin başlangıcıdır. IMF ve
diğer uluslar arası kuruluşlar küresel tahminlerini açıklar, devletler ve kamu
kurumları gelecek yıla ilişkin bütçe ve program hazırlıklarına, şirketler de işletme
bütçelerinin hazırlıklarına başlarlar. Gerek devletlerin ve kamu kurumlarının
bütçe ve program hazırlıklarında gerekse şirketlerin işletme bütçesi
hazırlıklarında gelecek yılda dünya ekonomisinin nasıl bir yön izleyeceği,
petrol fiyatlarının ne olacağı, döviz kurlarının nasıl seyredeceği, ticaret
hacminin ne kadar artacağı gibi tahminler önemli yer tutar. İhracatıyla
ithalatıyla finansmanıyla hepimizi sarmalayan bir küresel sistem içinde
bulunuyoruz.
Küresel sistemle ilgi tahminlerde
IMF’nin özel bir yeri vardır. Her ne kadar benzer tahminleri yapan başka
kuruluşlar olsa da üyesi olan 188 ülkeden sürekli veri derleyen ve bu üye
ülkelerin büyük çoğunluğunda yılda bir kez konsültasyon yaparak bu verileri
yorumlarıyla birlikte yılda iki kez üç ayrı raporda yayımlayan başka bir kurum
yoktur. Bu raporlar Dünyanın Ekonomik Görünümü Raporu (World Economic Outlook),
Küresel Finansal İstikrar Raporu (Global Financial Stability Report) ve Mali
Gözlemci (Fiscal Monitor) adını taşır. 2013 yılında dünyanın ekonomik
görünümüne ilişkin yorumlarımı bu üç raporda yer alan ayrıntılı verilere
dayanarak sunmaya çalışacağım.
Dünya ekonomisinin 2013 yılında % 3,6 oranında büyümesi bekleniyor
1994 – 2012 yılları arasında yılda
ortalama yüzde 3,6 oranında büyümüş olan dünya ekonomisinin 2013 yılında yüzde
3,6 oranında büyümesi bekleniyor. Yüzde 3,6’lık büyüme oranı içinde gelişmiş
ülkelerin katkısı yüzde 1,5 iken yükselen piyasalar ve gelişen ekonomilerin
katkısı yüzde 5,6 olarak ortaya çıkıyor. 1994 – 2012 arasında gelişmiş
ülkelerin büyüme ortalamasının yüzde 2,2, yükselen piyasalar ve gelişen
ekonomilerin büyüme ortalamasının yüzde 5,5 olduğunu dikkate alırsak bu durumun
şaşırtıcı olmadığını görürüz.
2013 yılında dünya GSYH’sının cari fiyatlarla 74,2 trilyon dolara
ulaşacağı tahmin ediliyor
2004 yılında 42,2 trilyon dolar
olan toplam dünya GSYH’sının 2013 yılı sonunda cari fiyatlarla 74,2 trilyon dolara
ulaşması bekleniyor (satınalma gücü paritesiyle 86,8 trilyon dolar.) Dünya
nüfusunun 2013 yılında 7,2 milyar kişiye ulaşacağı tahmini de dikkate
alındığında cari fiyatlarla kişi başına yıllık dünya geliri ortalaması 10.300
dolar dolayında bulunuyor.
Yükselen piyasalar ve gelişen ekonomiler hızlı büyüyerek farkı
kapatıyor
1994 – 2003 yılları arasındaki
dönemde yılda ortalama 2,8 oranında büyüme hızı yakalamış olan gelişmiş
ülkelerde bu hız 2004 – 2012 yılları arasındaki dönemde yılda ortalama yüzde 1,6’ya
gerilemiş bulunuyor. Buna karşılık 1994 – 2003 arasında yıllık ortalama büyüme
hızı yüzde 4,4 olan yükselen piyasalar ve gelişen ekonomilerde büyüme hızı 2004
– 2012 arasında yüzde 6,6’ya yükselmiş görünüyor. Bu gelişmenin sürmesi halinde
yükselen piyasalar ve gelişen ekonomilerin gelişmiş ekonomilerle aralarındaki
farkı kapatmaları söz konusu olacak.
Asya ve Orta ve Güney Afrika en hızlı büyüyen bölgeler
2013 yılında gelişen Asya olarak
nitelenen ve Çin ile Hindistan’ın başını çektiği bölge yine en hızlı büyüyecek
bölge olarak öne çıkıyor. 1994 – 2012 arasındaki dönemde yılda ortalama yüzde
7,9 oranında büyüyen bölgenin 2013 yılında 7,2 oranında büyümesi bekleniyor.
Bir başka hızlı büyüme olgusu da Orta ve Güney Afrika bölgesinden geliyor.
Bölge için 2013 büyüme beklentisi yüzde 5,7.
2013’de en düşük büyümenin Euro Bölgesinde gerçekleşmesi bekleniyor
Euro bölgesi (ya da onu oluşturan
ülkelerin toplamı) 1994 – 2003 arasında yılda ortalama yüzde 2,2 oranında, 2004
– 2012 aralığında ise yüzde 1 oranında büyümüş bulunuyor. 2013 yılında bölgenin
yüzde 0,2 büyüyeceği tahmin ediliyor. 2013 yılında, Euro bölgesinin en büyük
dört ekonomisinden Almanya’nın yüzde 0,9, Fransa’nın yüzde 0,4 büyüyeceği,
İtalya’nın yüzde 0,7 ve İspanya’nın yüzde 1,3 oranında küçüleceği öngörülüyor.
Bölgenin sorunlu ekonomileri olan Yunanistan’da küçülmenin yüzde 4, Portekiz’de
ise yüzde 1 dolayında olması bekleniyor. Bu tahminler çerçevesinde 2013 yılının
Euro bölgesi açısından 2012 kadar zor bir yıl olacağı anlaşılıyor.
ABD, Japonya ve İngiltere’de toparlanma umudu
ABD için 2013 büyüme beklentisi
yüzde 2,1olarak açıklanış bulunuyor. Yaşanan krizden sonra 2012 yılında yüzde
2,2 büyümesi beklenen ABD ekonomisi açısından üst üste yüzde 2’nin üzerinde
büyüme gerçekleşmesi toparlanmanın işareti olarak kabul ediliyor. ABD açısından
potansiyel büyüme oranının yüzde 2,5 – 3 arasında olduğu dikkate alınırsa
toparlanma beklentisinin abartı olmadığını görmek mümkün. Uzun süredir bir
büyüme atağını gerçekleştiremeyen Japonya’da böyle bir atak yine söz konusu
olmayacak gibi görünse de beklentilerin gerçekleşmesi halinde yüzde 1
oranındaki bir büyümenin Japonya açısından kötünün iyisi olduğunu ve bir
toparlanmanın eşiğini oluşturabileceğini kabul etmek gerekiyor. Yine de Japonya
ile toparlanma kelimesini yan yana koyarken ihtiyatlı olmakta yarar var.
Krizden önemli darbe yemiş ama Euro bölgesinde olmadığı için krizin etkilerini
kıtaya göre daha hafif yaşamış olan İngiltere’nin 2013 yılında tahminler
çerçevesinde yüzde 1,1 oranında büyümesi halinde bir toparlanmanın başlangıcına
gelmiş olduğu kabul edilebilir.
Çin, Hindistan, Rusya, Brezilya, Türkiye
Büyümede dünya rekorunu sürekli
elinde tutan Çin’e ilişkin 2013 büyüme tahmini yüzde 8,2 olarak gösteriliyor.
2012’de yüzde 7,8 büyümesi beklenen Çin eğer 2013’de yüzde 8,2’lik büyüme
oranına erişebilirse bu gelişme Çin açısından ortaya çıkan yavaşlama
endişelerinin ortadan kalkmasını sağlayabilir. Hindistan’da da 2012 yılında
düşmüş olan büyüme hızının (yüzde 4,9) 2013’de yeniden yüzde 6’ya çıkması bu
ekonomiye nefes aldıracak ve aynı zamanda da dünya toparlanmasına katkıda
bulunacak bir gelişme olabilir. Rusya için 2013 büyüme tahmini aşağı yukarı
2012 performansının tekrarı yönünde (yüzde 3,8.) 2012 yılında yüzde 1,5 gibi
oldukça düşük bir büyüme performansı yakalayabilen Brezilya’nın 2013 yılında
yüzde 4 oranında büyümesi bekleniyor.
Türkiye, 1994 – 2003 yılları
arasında yüzde 2,7 oranında büyüyerek ciddi bir hayal kırıklığı dönemi
yaşamıştı. 2004 – 2012 yılları arasında ise yüzde 5,1’lik yıllık ortalama
büyüme hızına ulaştı. Türkiye’nin potansiyel büyüme hızının yüzde 5 dolayında
olduğunu düşünürsek potansiyeline uygun bir büyüme sergilediği ortaya çıkıyor. Buna
karşılık 2013 yılı beklentisi potansiyel büyüme hızının oldukça altında (yüzde
3.) Hükümetin açıkladığı Orta Vadeli Planda bu oran yüzde 4 olarak tahmin
ediliyor.
Dünya ticareti
Küresel sistemde ticaret hacmi
1994 – 2003 yılları arasında yılda ortalama yüzde 6,9 oranında büyüdü. Bu
ortalama 2004 – 2013 yıllarını kapsayan dönemde yüzde 5 dolayına geriledi. 2009
yılında yüzde 10,4’lük hacim küçülmesinin ardından 2010 yılında yüzde 12,6’lık
rekor bir ticaret hacmi artışı geldi. 2012 yılında ticaret hacmi büyümesinin
yüzde 3,2 oranında kalması bekleniyor. 2013 yılı için yüzde 4,5 oranında artış
tahmini yapılıyor. Gerçekleşmesi halinde dünya ticaretinde bir toparlanma
olduğundan söz etsek de bunun yeterince güçlü olmayacağını kabul etmemiz
gerekir.
Enflasyon
Küresel kriz boyunca enflasyon
birkaç ülke dışında sorun oluşturmadı. 2012 yılsonu için gelişmiş ülkelerde
enflasyonun ortalama yüzde 1,7 olarak gerçekleşmesi beklenirken 2013 yılsonu
tahmini de aynı düzeyde tahmin ediliyor. Talep düşüşünün doruk noktaya çıktığı
bu dönemde piyasalara gerek Fed’in enjekte ettiği dolarlar gerekse AMB’nin
sürdüğü Eurolar enflasyonist bir etki yaratmadı. Buna karşılık bugünkü görünüme
bakarak bu aşırı likiditenin ileride ekonomiler canlanmaya geçildiğinde
enflasyonist baskı yaratmayacağını söylemek mümkün değil. 2012 yılsonu için
yükselen piyasalar ve gelişen ekonomiler için beklenen enflasyon yüzde 4,8.
2013’de enflasyonun düşeceği ve yüzde 4 ile yılı tamamlayacağı tahmin ediliyor.
Gelişmiş ülkelere göre yüksek gibi duran bu oranın yükselen piyasalar ve
gelişen ekonomiler için son on yılın en düşük düzeyine işaret ettiğini
söylemekte yarar var.
Borç yükü
Küresel krizin en fazla
etkilediği alan gelişmiş ülkelerin kamu kesimi toplam borç yükü oranları oldu.
Almanya dışında bütün gelişmiş ekonomilerin borç yükünün 2013’de artması
bekleniyor. Japonya 2013 sonunda yüzde 245’lik bir borç oranına ulaşacak gibi
görünüyor. ABD’nin borç yükü yüzde 111,7’ye Euro bölgesinin borç yükü ise yüzde
95’e yükselecek. Japonya ile ABD öteden beri yüksek borç yükü taşıyan iki büyük
ekonomi. Buna karşılık daha düşük bir borç yüküne sahip olsa da Euro Bölgesinin
böyle bir borcu taşıma alışkanlığı henüz oluşmuş değil. O nedenle borç yükü
daha düşük olsa da Euro Bölgesinin daha kritik bir konumda olduğunu
vurgulamamız gerek.
Özetin özeti
ABD toparlanmaya devam edecek,
Euro bölgesi bugünkü durumunu da arar hale gelecek, yükselen piyasalar ve
gelişen ekonomiler küresel krizden biraz daha fazla etkilenmeye başlayacakla.
2013, 2012’den daha iyi bir yıl olmayacak.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202620 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.