AKP'ye Hediye Edilen Dalga
2002’de neredeydik?
Ekonomi, konjonktür dalgalarından fazlasıyla etkilenir.
Her zaman çıkış ya da iniş olmaz ekonomide. Her çıkışı bir iniş, onu da yeni
bir çıkış izler. Konjonktür dalgalarının bazen yükselişte bazen düşüşteki dalga
boyu uzun sürer. Bu uzunluk biraz da o ülkedeki siyasal başarıya ve istikrara
bağlıdır.
Türkiye’nin 1999’dan 2002
Kasım’ına kadarki macerasına bakarsak ekonomik konjonktür yukarıdaki şekildeki
gibi bir görünüm yansıtıyor. İlk kesik çizginin olduğu nokta Ecevit, Bahçeli,
Yılmaz hükümetinin başladığı noktayı, son kesik çizginin olduğu nokta ise erken
seçim tarihini işaret ediyor. Yani bu üçlü, ekonomiyi, konjonktürün kötü olduğu
dönemde almış, iyiye götürmüş, krize sokmuş ve işler yeniden iyiye gitmeye
başladığı sırada seçime giderek AKP’ye devretmiş bulunuyorlar. DSP, ANAP ve MHP
açısından tarihe önemli bir siyaset hatası olarak geçecek olan bu durum, AKP
açısından piyango gibi bir şey. AKP, ekonomik konjonktürün çıkışta olduğu
noktada Türkiye’yi devraldı. Siyasette böyle bir hediyeyi kimse kimseye gönüllü
olarak vermez. Benzer bir olay baba Bush’un bayrağı tam ekonomik konjonktürün
çıkışındayken Clinton’a vermesidir. Ama baba Bush bunu gönüllü olarak, yani
erken seçime giderek, yapmamış, önceden belirlenmiş seçim tarihi geldiği için
zorunlu olarak yapmıştır. Bizimkiler bunu gönüllü yaptılar.
2002’nin üçüncü çeyreğine ilişkin
sanayi üretim endeksleri aşağıdaki tabloda sunulmaktadır. Bu oranlar sanayi
üretiminde önemli bir sıçramayı işaret ediyor. AKP’ye hediye edilen budur. Yani
konjonktürün yukarı doğru dönmüş dalgası. Ya da yukarıdaki şekildeki son kesik
çizginin olduğu nokta.
TOPLAM SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ
|
İMALAT SANAYİİ ENDEKSİ
|
|||||
2000
|
2001
|
2002
|
2000
|
2001
|
2002
|
|
Temmuz
|
101,2
|
90,1
|
101,4
|
3,7
|
-12,7
|
14,9
|
Ağustos
|
103,5
|
92,3
|
99,0
|
19,9
|
-12,1
|
8,8
|
Eylül
|
104,9
|
95,2
|
105,5
|
7,2
|
-9,6
|
13,3
|
AKP, böylesine uygun bir
konjonktürde, yukarı dönmüş dalgayı kendisine hediye ederek peşin başarının
altyapısını hazırlayanlara, başta Kemal Derviş olmak üzere, teşekkür borçludur
herhalde. AKP, yükselen dalgayı yakalamıştır. Eğer doğru işler yapabilirse
yükselen ve dorukta kalan dalganın boyu ikinci kesik çizgiden sonrasında uzun
olacaktır. Yapamazsa öncekiler gibi kısa.
Bugün neredeyiz?
2000 yılından bugüne kadar
ekonomideki gelişim aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi oldu (şekilde dikey
eksende büyüme oranları, yatay eksende ise zaman gösteriliyor. 2013 ve 2014
büyüme oranları tahminidir.)
Görüleceği üzere AKP, 2001
yılında eksiye dönen ve 2002’de artıya geçen ve yükseliş eğilimine geçen
dalgayı devralmış ve bunun 2009’a kadar artıda kalmasını sağlamıştır. En
başarılı görünen yıllar 2003 – 2005 yıllarıdır. 2009’da dalganın hızla düşüşe
geçme nedeni büyük ölçüde küresel krizi etkisidir. Sonra yeniden yükselişe
geçen dalga 2012’de düşmüş, 2013’de çıkış sinyali verse de bu sinyal 2009’daki
düşüş sonrası gibi güçlü olmamıştır. 2014’de de düşüşün devam edeceği tahmin
ediliyor.
Özetle söylememiz gerekirse
ekonomide yakaladığımız yukarı yönlü dalga tersine dönmüş görünüyor. Konjonktür
dalgalanmalarının etkisini hafifletmenin tek yolu altyapıyı sağlam kurmaktan,
bir başka deyişle yapısal reformları yapmaktan geçiyor.
Not: Bu yazının ‘2002’de neredeydik?’ başlıklı ilk bölümü Radikal
Gazetesinde 12 Kasım 2002 tarihinde ‘AKP’ye Hediye Edilen Dalga’ başlığıyla
yayınlanmıştır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202671 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.