Temel Yanılgılarımız
Birinci yanılgı: Demokrasiyle
seçimi karıştırmak
Seçim, demokrasinin en önemli kilit taşlarından birisidir.
Ama yalnızca birisidir. Seçimi kazananlar yönetimi, kendileri için
biçimlendirmeye başlarlarsa demokrasi biter. Demokrasi azınlığın haklarını
korumaktır. Bizde son zamanlarda tam tersi yayılıyor ve demokrasi çoğunluğun
tahakkümüne dönüşüyor. Seçim yapmış ama seçimi kaybetmiş olanlara kazanmış
olanlarla aynı hakları tanımayan bir ülkenin demokrasiyle yönetildiğini
söylemek mümkün değil.
İkinci yanılgı: Hukukun yasa ile aynı şey olduğunu sanmak
Yasa çıkarmak, kural koymak, kuralları günün koşullarına
uygun hale getirmek hiç kuşkusuz hukukun temel gereklerindendir. Ama bunlardan
çok daha önemlisi çıkarılan kuralların uygulanabilmesidir. Ne yazık ki
Türkiye’nin en önemli sorunu çıkardığı kuralları uygulayamamaktır. Toplum sanki
çıkardığı kuralları kendisi değil de bir başkası uygulayacakmış gibi
düşünüyor.
Üçüncü yanılgı: Lise
eğitiminin üniversiteyi kazanmak için alındığını düşünmek
Eğitim, analiz yapmayı öğretmektir. Ne var ki Türk toplumu
bu olayı tam olarak anlamış değil. Çocuklarını analiz yapabilsinler diye değil
anlatılanları ezberlesinler ve bir üst okulu kazansınlar diye okula yolluyor.
Çocuklar da bu isteğe göre biçimleniyorlar. Sonuçta öğretilenleri öğrenmiş ama
öğretilmeyenleri araştıramayacak bir kuşak yetişiyor. Öyle olunca da ne dünya
çapında bilim adamı, ne dünya çapında sanatçı ne de dünya çapında devlet adamı
yetişiyor (istisnalar bu genel görünümü bozmaz.)
Dördüncü yanılgı:
Büyüklerimiz bizden daha iyi bilir diye düşünmek
Eğer bu doğru olsaydı Türkiye çok daha iyi yerlerde olurdu.
Teknoloji öylesine hızlı gelişiyor ki büyüklerimizin bizden daha iyi bilmesi
mümkün değil. İki fakülte bitirmiş, İngilizce ve Fransızca’yı anadili gibi
bilen babam, benim bilgisayarda tablolar yapmama uzaktan bakar ve sanırım “koca
adam oldu ama hala bilgisayarda oyun oynuyor” diye düşünürdü. 30 yıldır
bilgisayarla uğraşıyor olmama karşın, kızım bilgisayar konusunda benden kat kat
ileride.
Teknolojinin bu kadar hızlı ilerlemediği dönemlerde belki
büyüklerimiz bizden iyi bilirdi. Ama şimdi her yeni kuşak bir öncekinden daha
iyi biliyor. Ne var ki bu bilgiyi analiz edip bir senteze dönüştüremiyor. Çünkü
onlara soru sorma ve düşünüp analiz yapabilme yeteneğini geliştirme fırsatı
vermiyoruz. Çocuklarımıza soru sormayı yasakladıkça ülke olarak geri gidiyoruz.
Düşünce ve ifade özgürlüğünü benimsemezsek eski bilgiyi ileri götürme şansımız
olmayacak ve büyüklerimiz bizden iyi bilmeye devam edecek. Ve küçüklerimiz daha
iyi bilmedikçe bilimde yeni şeyler yaratmamız, yeni teknolojiler üretmemiz
mümkün olamayacak.
Beşinci yanılgı:
Cumhuriyetin, demokrasinin yanında önemsiz kaldığına inanmak
Demokrasi hiç kuşkusuz en üstün yönetim rejimidir. Cumhuriyet ise onun alternatifi olan bir rejim değildir. Cumhuriyet olup da demokratik olmayan ya da demokratik olup da cumhuriyet sistemini benimsememiş örnekler var. Çin Halk Cumhuriyetidir ama demokrasiye sahip değildir ya da İngiltere krallık sistemiyle yönetilir ama demokrasinin en iyi örnekleri arasında gösterilir.
Demokrasi hiç kuşkusuz en üstün yönetim rejimidir. Cumhuriyet ise onun alternatifi olan bir rejim değildir. Cumhuriyet olup da demokratik olmayan ya da demokratik olup da cumhuriyet sistemini benimsememiş örnekler var. Çin Halk Cumhuriyetidir ama demokrasiye sahip değildir ya da İngiltere krallık sistemiyle yönetilir ama demokrasinin en iyi örnekleri arasında gösterilir.
Bütün bunlar doğru. Bize gelince olay biraz farklılaşıyor.
Bugün sahip olduğumuz bütün hakları bize Cumhuriyet verdi. Kadın erkek
eşitliği, yasalar önünde eşitlik, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve
diğerleri. Ama biz bunların hemen hepsini daha demokratik olacağımızı
düşündüğümüz son on yılda kaybettik. Neden? Demokrasi mi geri gitti? Hayır. Geri
giden Cumhuriyet oldu. Getirdiği haklarla birlikte geri gitti. Ve biz,
Cumhuriyet kuşakları, kimimiz çıkarlarımız yüzünden, kimimiz askere olan eski
kinlerimiz yüzünden, kimimiz de korkumuzdan ona sahip çıkamadık. Cumhuriyet
geri gidince demokrasi de ortadan kayboldu ve sadece seçim sistemine dönüştü.
Altıncı yanılgı:
Türkiye’nin üretmeden tükettiğini düşünmek
Tam tersine Türkiye üretiyor ve aynı zamanda tüketiyor. Türkiye
eğer üretmeseydi bu kadar ihracatı yapabilir miydi? Ne var ki bizim halkımız
hizmet üretimini üretimden saymıyor. Bizim halkımıza göre üretim dediğin şey
domates, elma, buğday ya da cıvata, motor parçası, gemi uskuru gibi şeyler
olmalı. Bankaların verdiği hizmeti, taşımacılık işlerini ya da eğitim hizmetini
üretim olarak görmüyor. Oysa bunların hepsi üretimin bir parçasıdır.
Türkiye üretiyor ama ürettiğinden fazlasını tüketiyor.
Türkiye’nin sorunu yeterince tasarruf edememesi ve dışarıdan tasarruf ithal
etmek zorunda kalmasıdır.
Yedinci yanılgı:
Anayasayı değiştirdiğimizde işlerin düzeleceğini sanmak
Oysa konu anayasayı değiştirmek değil hukuku, demokrasiyi,
insan haklarını, ifade özgürlüğünü anlamayı değiştirmektir. Anayasa’ya ne
yazarsak yazalım kafamızdaki anlayışı değiştiremediğimiz sürece onlar orada
yazdığımızla kalır. Beğenmediğimiz Anayasa’dan bir hükmü örnek olarak
vereceğim: “VII. Düşünce ve kanaat hürriyeti - Madde 25 – Herkes, düşünce ve kanaat
hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve
kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve
suçlanamaz.”
Uygulanamıyor. Demek ki konu Anayasayı değiştirmek değil onu hayata geçirebilmek.
Felsefe konusunda
Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Siyasetin Sınırları: Güç Nerede Durmalı11 Ekim 2026Liyakat Yoksa Umut da Yoktur23 Ağustos 2026Devlet Neden Bozulur? Osmanlı Devlet Adamlarının Yanıtları14 Ağustos 2026120 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.