Türkiye Ekonomisinin 2000'lerdeki En Önemli Sorunu
Öncelikle Türkiye ile aralarında yer aldığı gelişmekte olan ülkeler (GOÜ) 1980’den bu yana ekonomik büyümelerine
bir bakalım.
Şekildeki
siyah kırıklı çizgi 1980’lerden bu yana GOÜ’lerin büyüme eğilimini, siyah noktalı
çizgi ise aynı dönem için Türkiye’nin büyüme eğilimini gösteriyor. GOÜ’ler 1980’lerde
ortalama yüzde 3 dolayında bir büyüme oranıyla başlayıp 2014’de yüzde 6’lara
ulaşırken, Türkiye 1980’lerde yüzde 4’ün biraz üzerinde bir büyüme oranıyla
başlayıp 2014’deaynı düzeyde kalmış görünüyor.
Şimdi
de tasarruflar ve yatırımlara bakalım.
Aşağıdaki grafik 1980’lerden bu yana Türkiye ekonomisinde ve aralarında yer aldığı gelişmekte olan ülkelerde (GOÜ) tasarrufların GSYH içindeki payının (%) gelişimini gösteriyor.
Aşağıdaki grafik 1980’lerden bu yana Türkiye ve GOÜlerde yatırımların GSYH
içindeki payının (%) gelişimi gösteriyor.
2000’lere kadar Türkiye, yatırım/GSYH oranında, içinde yer
aldığı GOÜler kategorisinin ortalama yatırım/GSYH oranıyla
aşağı yukarı aynı düzeyde bulunuyormuş. 2000’lerle birlikte Türkiye geride
kalmaya başlamış. Bunun iki nedeni var: (1) GOÜler ülkelerin tasarruf/GSYH
oranı sürekli artış içinde olduğu için dış kaynağa fazlaca muhtaç olmadan
yatırımlarını da artırmışlar. (2) Türkiye’nin tasarruf/GSYH oranı sürekli düşüş
içinde olduğu için yatırımlarını artıramamış, hatta düşürmek zorunda kalmış.
Grafikler bize 2000’li yılların Türkiye açısından tam
anlamıyla bir tasarruf-yatırım faciası yaşadığını gösteriyor.Bu facianın ilk sonucu yüksek cari açıktır. Çünkü cari açık
dediğimiz olgu iç tasarruflarla yatırımlar arasındaki farktan oluşuyor. İkinci
sonuç ise cari açık kadar dış borçlanmanın artmış olmasıdır. Aşağıdaki grafik 1997 - 2014 dönemine ilişkin cari açık gelişmesini Türkiye ve gelişmekte olan ülkeler
açısından gösteriyor (IMF veri setinde gelişmekte olan ülkelerin cari denge/GSYH verisi 1997 yılından başladığı için bu grafiği 1997 - 2014 arası olarak hazırladım.)
2000'lerin Türkiye ve GOÜ'ler açısından özeti şudur: GOÜler grubu tasarruf fazlası vererek cari fazla elde eder ve kamu ve özel kesim dış borçlanmasını düşürürken, Türkiye tasarruf açığı
vererek cari açık sorunu yaşamış ve özel kesim dış borçlanmasını artırmış bulunmaktadır.
Not: Bu yazıdaki
grafiklerde kullanılan veriler linki aşağıda yer alan IMF, World Economic
Outlook Database, April 2015’den derlenmiştir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202681 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.