Ticari Borç Havuzundaki Yerimiz
Küresel krizle birlikte birçok
ekonomik olay farklı boyuta geçti. Örneğin gelişmiş ekonomilerde (ABD,
İngiltere, Japonya, Euro Bölgesi) Merkez Bankalarının başlattığı parasal
gevşeme yani tahvil alıp para verme operasyonları sonucunda küresel sistemde
geçmişle karşılaştırılamayacak kadar bol likidite oluştu. Bu gelişmeye gelişmiş
ekonomilerde faizlerin son derece düşük düzeylere gerilemesi eşlik etti. Buna
karşılık bu ekonomilerde enflasyonist baskılar oluşmadı. Gelişmiş ekonomilerde
dağıtılan paraların önemli bir bölümü, faizlerin yüksek olduğu gelişmekte olan ekonomilere,
borç, kredi, portföy yatırımı olarak aktı. Gelişmekte olan ekonomiler bu
sermaye akışı sonucunda küresel krizin ilk evresinde (2008 – 2014) gelişmiş
ekonomilerle karşılaştırılamayacak kadar hızlı büyüdüler. Bir başka ifadeyle
gelişmiş ekonomilerin dağıttığı paralar asıl olarak gelişmekte olan
ekonomilerin büyümesine yardım etti.
Küresel krizin ABD, Euro Bölgesi
ve Japonya’yı etkilediği ilk evresi (ki bunu ABD krizi ve diğerleri olarak
ikiye bölerek ele almak da mümkün) artık yavaş yavaş toparlanmaya dönüyor (ABD
ve İngiltere toparlanma yolunda oldukça yol aldı, Euro Bölgesi ve Japonya’nın
da bu yıldan başlayarak toparlanmaya geçmesi bekleniyor.) Bu durumda gelişmekte
olan ülkelere sermaye akışının azalması söz konusu olacak. Aşağıdaki tablo bu
durumu ortaya koyuyor (Kaynak: Standard & Poor’s Ratings Services, Emerging
Markets Sovereign Debt Report 2016.)
Gelişmekte Olan Ekonomiler (Milyar
Dolar)
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
Toplam Ticari Borç Stoku
|
5.635
|
5.916
|
6.222
|
6.808
|
Kırılgan Altılı
|
2.425
|
2.409
|
2.630
|
2.981
|
Brezilya
|
898
|
861
|
702
|
754
|
Hindistan
|
813
|
879
|
1.304
|
1.566
|
Endonezya
|
140
|
159
|
175
|
194
|
Rusya
|
176
|
137
|
112
|
104
|
Güney Afrika
|
148
|
137
|
130
|
144
|
Türkiye
|
251
|
236
|
206
|
219
|
Toplam Borçlanma
|
1.186
|
1.118
|
1.111
|
1.156
|
Kırılgan Altılı
|
636
|
511
|
425
|
446
|
Brezilya
|
283
|
147
|
176
|
190
|
Hindistan
|
194
|
219
|
146
|
158
|
Endonezya
|
26
|
29
|
37
|
33
|
Rusya
|
33
|
31
|
14
|
16
|
Güney Afrika
|
18
|
18
|
17
|
13
|
Türkiye
|
83
|
67
|
36
|
35
|
2013 yılında küresel sistemde
toplam ticari borç stoku 5,6 trilyon dolar iken 2016 yılında bu miktar 6,8
trilyon dolara yükseliyor. Kırılgan altılının da (kırılgan beşliye Rusya’yı da
ekledik) ticari borç stoku yükseliyor. Aslında bu grup içinde ticari borç stoku
yükselen iki ekonomi var: Hindistan ve Endonezya. Her ikisi de yapısal
reformlara girişti ve bu adımlar sayesinde dünyayı kırılganlık ortamından
çıkmaya çalıştıkları yolunda ikna etmeyi başardılar. Bunun sonucunda da sermaye
akımlarındaki daralmaya karşılık aldıkları payları korumayı becerdiler. Rusya,
ABD ve Euro Bölgesiyle çatışma içine girdi ve bir yandan karşı karşıya kaldığı
ekonomik ambargo bir yandan petrol fiyatlarındaki düşüş sonucunda pastadaki
payını artırmak bir yana mevcudu yarı yarıya kaybetti. Brezilya, bir yandan
siyasal bir yandan da ekonomik istikrarsızlıklar içinde bulunduğu ve hiçbir yapısal
düzenleme içine giremediği için, son derecede yüksek faizler verdiği halde,
ticari borçlanmasını artıramıyor. Güney Afrika da aşağı yukarı aynı
istikrarsızlıklar içinde payının yarısını kaybetmiş bulunuyor. Bir zamanların
parlayan yıldızı olarak görülen Türkiye ise yapısal reformları ilan eden ama
yapamayan bir ülke görünümü içinde bocalıyor ve bu pastadaki payını yarıdan
fazla oranda kaybetmiş bulunuyor.
Geçtiğimiz haftalardan, yılbaşındaki
beklentilerden farklı olarak Fed’in faiz artırımını bu yıl daha sınırlı
tutacağı beklentisi oluştu. Bu beklenti piyasalardaki likidite daralmasının ve
dolayısıyla gelişmekte olan ekonomilerden sermaye kaçışlarının fazla olmayacağı
yolunda iyimser bir hava yarattı. Bu beklentiler gerçekten de bu şekilde bir
gelişmeye yol açabilir. Ne var ki bu gerçekleşme bu yılı kurtarsa da gelecek
yılı etkilemez. Yani Fed, eninde sonunda faizi artıracak. Dolayısıyla diğer
ekonomilerin durduğu bu ortam, yapısal reformların gerçekten yapılması ve
dünyaya yeni bir dosya ile çıkılması için son derecede uygun bir ortamdır.
Hindistan ve Endonezya’yı izlemekte yarar var.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202678 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.