Enflasyon ve Faiz İlişkisi
Aşağıda sunduğum grafikte üç
gösterge var. Bunlardan ikisi (maviyle gösterilen Merkez Bankası gecelik borç
verme faizi ve kırmızıyla gösterilen TÜFE yani enflasyon) ayda bir kez, biri de
(yeşille gösterilen gösterge faiz) her
gün belirleniyor. Burada hepsini, gösterge faize uydurabilmek için günlük
olarak aldım. Yani Tüfe ve gecelik borç verme faizi aylık olarak hangi
orandaysa onu günlük olarak ay boyunca aynı kabul ettim.
Yılın ilk ayından sonra
enflasyonda düşüş başlıyor. Bu düşüş ilk dönemde gösterge faizi fazla
etkilemiyor. Enflasyonda düşüş devam edince gösterge faiz düşmeye başlıyor.
Enflasyon düşmeye devam ediyor ve gösterge faiz de onu izliyor. Bu aşamada TCMB
devreye girerek gecelik borç verme faizini yüzde 10,75’den 10,50’ye düşürüyor. Bu
aşamadan sonra TCMB her ay gecelik borç verme faizini düşürmeye devam ediyor.
Mayıs ve Haziran aylarında enflasyondaki düşüş duruyor. Onunla birlikte
gösterge faizdeki düşüş de duruyor ve hatta yükselişe dönüyor. TCMB gecelik
borç verme faizini düşürmeye devam etse de bu düşüş gösterge faizi etkilemiyor.
Ardından gösterge faiz tekrar düşüşe geçiyor. Bu kez enflasyon yükselmeye
başlıyor. TCMB, gecelik borç verme faizini düşürmeye devam etmiş olsa da
enflasyondaki yükseliş gösterge faizi de yukarıya itiyor. Eylül ayından
itibaren enflasyon tekrar düşüşe geçiyor ve gösterge faiz de onu izlemeye
yöneliyor.
TCMB’nin gecelik borç verme faizi
piyasa faizi değildir. Piyasa faizini en iyi temsil eden faiz gösterge faizdir.
Dolayısıyla enflasyonla faiz arasındaki ilişkiye bakarken gösterge faize bakmak
gerekir. Grafik bize enflasyon düşerse gösterge faizin de düşeceğini, enflasyon
yükselirse gösterge faizin de yükseleceğini gösteriyor. TCMB’nin bankalara
yönelik olarak yaptığı fonlamanın banka kaynaklarındaki yeri yüzde 8 – 12
arasında değişiyor. Bankaların kaynak maliyetini asıl etkileyen mevduata ödedikleri
faiz ile dış borçlanmadan sağladıkları fonlara ödedikleri maliyetlerdir.
Dolayısıyla TCMB’nin faiz indiriminin piyasa faizini temsil ettiği için ele
aldığımız gösterge faiz üzerindeki etkisi oldukça düşüktür. Bu etki daha çok
geleceğe ilişkin enflasyon beklentilerini yönlendirmekte ve ona göre alınan
kararlarda görülmektedir.
İşin özü şudur: Enflasyon düşerse
faiz de düşer, enflasyon artarsa faiz de artar. Enflasyon faizin bir fonksiyonu
değildir. Öyle olabilmesi için maliyet enflasyonunun söz konusu olması ve faiz
giderlerinin toplam giderler içindeki payının da yüksek olması gerekir. Bizde
böyle bir durum söz konusu değildir.
Önümüzdeki dönemde enflasyon
düşmeye devam eder mi? İlk kritik soru budur. Çünkü eğer enflasyon düşmeye
devam etmez hatta tam tersine yükselmeye başlarsa o zaman TCMB’nin gecelik borç
verme faizini indirmesi anlamsız hatta zarar verici hale gelir çünkü bu hamleye
karşın gösterge faizin düşmesi mümkün olmaz. Önümüzdeki dönemde enflasyonun
düşmesi neye bağlıdır? İkinci kritik soru da budur. Bunun yanıtı ise birden çok
göstergeye bağlı görünüyor: Dolar/TL kuru, petrol fiyatlarının seyri, gıda
fiyatlarının gidişi, jeopolitik gelişmeler, iç ve dış riskler (siyasal
sorunlar, ekonomik sorunlar.)
Yalnızca enflasyon konusunda bile
bu kadar çok ve farklı değişken etkili olacağına göre 2017 yılı, 2016’ya göre
çok daha fazla belirsizlikler içerecek bir yıl gibi görünüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026178 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.