TL Değer Kazanıp Kaybettiğinde İhracatçının Kazancı Nasıl Değişir?
Sanayi ürünleri ihracatının
içinde belirli miktarda ithal girdi bulunuyor. Hiçbir sanayici bütün girdileri
yerli malı olan sanayi ürünü üretmez. Çünkü bir takım girdiler başka ülkelerde
daha ucuza üretilir. Bununla birlikte bir ülkenin ihracata konu olarak ürettiği
sanayi ürünü içinde yerli girdi payı ne kadar yüksekse kurdan etkilenmesi o kadar
az olur.
İhracata konu olan bir sanayi
ürünü kabaca şöyle bir bileşimle üretiliyor:
Sanayi ürünü imalatı = Yerli
girdiler + İthal girdiler + İşgücü + Sermaye[1]
Bu denklemde genellikle yabancı
parayla ifade edilebilecek iki faktör bulunuyor: (1) İthal girdiler, (2)
Sermaye (dış kredi kullanımı.) Her ne kadar yerli girdilerin içinde de bir
miktar ithal girdi olabilirse veya işgücünün bir bölümü de dışarıdan alınmış
olabilirse de bu tür durumları istisnai kabul ederek dışarıda bırakıyoruz. Bu
denklemde yerli girdiler ve işgücü de enflasyondan etkilenir.
Türkiye’nin ihracatının yüzde
90’ı sanayi ürünlerinden oluşuyor. Türkiye’nin her 100 Dolarlık ihracatında 65
Dolarlık bölüm ithal girdilerden oluşuyor. Şimdi buradan hareketle yukarıdaki
denklemi sayısal bir örneğe dönüştürelim.
İlk Durum
|
İlk Durum
|
İkinci Durum
|
İkinci Durum
|
||
TL
|
USD
|
TL
|
USD
|
||
Kur USD / TL
|
3,5
|
3,4
|
|||
Maliyet Kalemleri
|
|||||
Yerli Malı
|
35,00
|
10,00
|
35,00
|
10,29
|
|
İşçilik Yerli
|
15,00
|
4,29
|
15,00
|
4,41
|
|
Yerli Katkı Toplamı
|
50,00
|
14,29
|
50,00
|
14,71
|
|
İthal Girdi
|
52,5
|
15,00
|
51,00
|
15,00
|
|
Birim Maliyet
|
102,50
|
29,29
|
101,00
|
29,71
|
|
Satış Fiyatı
|
122,50
|
35,00
|
119,00
|
35,00
|
|
Kazanç / Birim
|
20,00
|
5,71
|
18,00
|
5,29
|
Önce tablonun ilk durum başlıklı
bölümlerine bakalım. Dolar / TL kuru 3,5 TL olsun. Bir işletme bir ürünü birim
başına 15 Dolarlık ithal girdi (15,00 x 3,50 = 52,50 TL) ve (35,00 TL’si
malzeme, 15 TL’si işçilik olmak üzere) 50 TL’lik yerli girdi kullanarak
üretiyor olsun. Bu durumda bu işletmenin ürettiği malın birim maliyeti (52,50 +
50,00 =) 102,50 TL (29,29 Dolar) eder. Diyelim ki bu işletme bu malı 35 Dolara
ihraç ediyor olsun. Bu durumda bu ihracatçının kazancı birim başına 20 TL (5,71
Dolar) olacaktır.
Şimdi de tablonun ikinci durum
başlıklı bölümlerine bakalım. Diyelim ki Dolar / TL kuru 3,50’den 3,40 TL’ye
düşmüş olsun. Bu durumda bu ihracatçının ithal maliyeti (15 x 3,40 =) 51 TL’ye
düşmüş olacak buna karşılık satış geliri de (35 x 3,40 =)119 TL’ye gerilemiş
olacaktır. Bu durumda bu ihracatçının kârı (119,00 – 101,00 =) 18 TL’ye düşmüş
olacaktır. İhracatçı, ithalatçıya kabul ettirebilirse kaybını karşılamak için
satış fiyatını birim başına 36,00 Dolara artırır, razı edemezse kaybı sineye
çekmek zorunda kalır.
Şimdi de enflasyonun etkisini
inceleyelim.
TL
|
USD
|
|
Kur USD / TL
|
3,50
|
|
Enflasyon Etkisi % 5
|
1,05
|
|
Maliyet Kalemleri
|
||
Yerli Malı
|
36,75
|
10,50
|
İşçilik Yerli
|
15,75
|
4,50
|
Yerli Katkı Toplamı
|
52,50
|
15,00
|
İthal Girdi
|
52,50
|
15,00
|
Birim Maliyet
|
105,00
|
30,00
|
Satış Fiyatı
|
122,50
|
35,00
|
Kazanç / Birim
|
17,50
|
5,00
|
İlk tablonun ilk bölümlerini
alalım ve bu kez kurda hiçbir değişme olmadığı halde enflasyondaki yükselme
nedeniyle yerli malı girdi fiyatlarının ve işçi ücretlerinin arttığını ve 50 TL
olan birim başına yerli katkı ödemesinin 52,50 TL’ye yükseldiğini varsayalım.
Bu durumda üretilen malın birim maliyeti (52,50 + 52,50 =) 105,00 TL’ye
yükselecektir. Bunun karşılığı 30,00 Dolar eder. İhracatçı bu ürünü 35 Dolara
sattığı için birim başına 5,00 Dolar kazanç elde eder. Birim başına kazancı ilk
duruma göre (5,71 – 5,00 =) 0,71 Dolar azalmış olur. Bu durumda eğer
ithalatçıya kabul ettirebilirse satış fiyatını 0,71 Dolar artırır, kabul
ettiremezse daha az kazanca razı olarak devam eder.
[1]
Ekonomide sermaye; karşılığı faiz olan parasal ya da ayni faktördür. Ticaret ve
muhasebede ya da gündelik yaşamda kullanılan ve iş sahibinin işletmeye koyduğu
nakdi ya da ayni katkıdan çok daha geniştir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202674 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.