Ekonomi Politikasında İlginç Denemeler
Ekonomi politikası, ekonomi
bilimi ile uygulamayı bir araya getiren bir daldır. Biraz bilim, biraz sanat,
biraz uygulama, sosyoloji, psikoloji, bolca deneyim ve tarih bilgisini
harmanlamayı gerektirir.
Ekonomi bilimi evrenseldir. Yani
arz ve talep, piyasanın işleyişi, piyasa biçimleri, ekonominin aktörleri her
ülkede vardır ve birbirine çok benzer. Bir ekonomide kullanılacak analiz aracı
öteki ekonomide de geçerlidir. Örneğin fiyatlar genel düzeyinin sürekli bir
yükseliş içinde bulunması ABD’de de İngiltere’de de Türkiye’de enflasyon olarak
adlandırılan olguya işaret eder. Eksi büyüme ile enflasyonun birleştiği durum
İran’da da Japonya’da da İspanya’da da slumpflasyon olarak adlandırılan
olgudur.
Buna karşılık ekonomi politikası
genel çerçevesi dışında evrensel değil yereldir. İnsanlar, anlayışlar,
gelenekler, sosyal ve kültürel yapının farklılıkları ekonomi politikası
uygulamasının da farklı olmasına yol açar. Çinlilerin ve Türklerin tasarruf ve
tüketim kültürü farklıdır. Çinliler ellerine geçen paranın yüzde 40’ını
tasarruf ederken, Türkler yüzde 25’ini tasarruf ederler. İngiltere’de vergi
kayıp ve kaçağı Brezilya’dakinden daha düşüktür. Bu durumda bu ekonomilerde
uygulanacak maliye politikası farklı olmak durumundadır.
ABD’de yerel işlemlerde tek para
kullanılır: Dolar. Oysa Türkiye’de tasarrufların önemli bir bölümü döviz olarak
tutulur. Bu durumda ABD’de uygulanacak enflasyonla mücadele politikasıyla
Türkiye’de uygulanacak politika farklı olacaktır.
Bu farklılıklar bize ABD’de
geliştirilmiş birçok ekonomi politikası tezinin Türkiye’de bire bir geçerli
olmadığını anlatır. Mesela Merkez Bankası’nın faiz belirlemesinde yön gösterici
bir araç olarak kullanılan Taylor Kuralı, Türkiye için aynı geçerliliğe sahip
değildir. Çünkü Türkiye’de Türk Lirası’nın yanında Dolar da kullanılır,
dolayısıyla ikili para sistemi geçerlidir. Bu durumda hangi faiz esas
alınacaktır sorusunun yanıtı Türkiye’de ABD’deki kadar net değildir.
Türkiye bugünkü görünümüyle önce
stagflasyona oradan resesyona ve belki de slumpflasyona doğru ilerleyen bir
ekonomi görünümünde bulunuyor. Enflasyon çok yüksek (yüzde 24,52) ve büyüme de
düşme eğiliminde bulunuyor. Bu durumda nasıl bir ekonomi politikası izlenmesi
gerekir? Merkez Bankası geçen ay faizi ciddi biçimde yükselterek parasal
sıkılaştırmaya gitti. Hükümet ise büyük kamusal harcamalar gerektiren projelere
devam ederek öteden beri gevşek tuttuğu maliye politikasında bu hafta içinde
birçok alanda dolaylı vergileri (KDV, ÖTV) ve harçları düşürerek ilave gevşeme
yaptı. Bu çelişkili gibi görünen adımlar stagflasyona doğru giden bir ekonomide
uygulanabilecek önlemlerdir. Yani para politikasını sıkı tutarak enflasyonu
denetimden kaçırmamak ve maliye politikasını gevşeterek büyümenin düşmesini
engellemek doğru bir karma politika bileşimi olabilir. Ne var ki bunun koşulu
enflasyonun denetim altında olmasıdır. Eğer enflasyon bu kadar yüksek olmasa
mesela yüzde 3 – 5 dolaylarında olsa o zaman büyümeyi canlandırabilecek bu tür
vergi indirimleri ve harcama artırıcı adımlar atılması doğru olabilir. Önce
alınan bu önlemlerle büyüme eski ivmesine kavuşturulur, sonra da enflasyonu
frenlemek için para politikası biraz sıkılaştırılabilir. Mesela enflasyon oranı
yüzde 2’lerde olan ABD böyle bir politika izlerse yanlış olmaz. Ne var ki dünyanın
en yüksek 10’uncu enflasyon oranına sahip olan Türkiye ekonomisinde bu tür
maliye politikası gevşetmelerinin ABD’deki gibi sonuç vermesi mümkün değildir.
Türkiye’nin sorunu risklerinin
artmış olmasıdır. Rahip Brunson’ın bırakılmasından sonra gerilemiş olsa da
Türkiye’nin CDS primi yılbaşına göre hala yüzde 145 oranında yukarıdadır.
Türkiye’nin risklerini hızla eski düzeyine düşürmesi gerekir. Ekonomi
politikası buna göre düzenlenmeli ve uygulanmalıdır.
ekonomi politikası konusunda
KKM'nin Maliyetinin Hesaplanması25 Ağustos 2025KKM Faciası 23 Ağustos 2025Ekonomi Politikası Esnek Olmalı2 Ağustos 2024KKM'den Carry Trade'e26 Temmuz 2024126 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.