Dünya Resesyona mı Gidiyor?
2018 yılının ortalarındayken ABD
verileri, ABD ekonomisinin krizden neredeyse çıktığını işaret ediyordu. Büyüme,
potansiyel büyüme oranı olan yüzde 2,5’i yakalamış, işsizlik oranı, doğal
işsizlik oranı olarak kabul edilen yüzde 4’ün altına inmiş ve enflasyon da
ideal olarak kabul edilen yüzde 2 düzeyine gelmişti. Cari açık yüzde 3’ün
altındaydı. Bütçe açığı bir miktar yüksek görünse de geçmişle
karşılaştırıldığında o da makul bir düzeyde kabul ediliyordu. Bütün bu
göstergeler ABD ekonomisinin krizden çıktığını ama bir süre daha dikkatli bir
gözetim altında tutulmaya ihtiyacı olduğunu anlatıyordu.
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi
olan Euro Bölgesi ekonomisinin, ABD kadar rahat bir görünümde olmasa da belirli
bir toparlanma içinde ilerlediği algısı vardı. Büyüme yüzde 1,5 – 2,0 arasına
doğru ilerliyordu. Bu oran potansiyel büyümenin biraz altında kalsa da
toparlanmaya işaret ettiği düşünülüyordu. İşsizlik oranı hala yüzde 8 gibi
yüksek bir düzeyde olmakla birlikte bu oranı yukarı çeken ülkeler Yunanistan ve
İspanya idi. Yunanistan’da kriz nedeniyle sorunları vardı, İspanya ise öteden
beri işsizliğin yüksek olduğu bir ekonomiydi. Küresel kriz süresince iki kez
deflasyon tehlikesi yaşamış olan Euro Bölgesinde enflasyonu ideal oran olarak
kabul edilen yüzde 2 düzeyine getirmek bir türlü mümkün olamıyordu. Fiyatlar
genel düzeyi yüzde 1,5 oranında adeta demir atmış görünüyordu. Euro bölgesinde
bütçe açığı oldukça düşük düzeyde olduğu için sorun olmuyor, cari denge ise
zaten fazla veriyordu.
Dünyanın en büyük ekonomilerinden
olan Çin sorunluydu. Çin’in yıllardır çift hanede seyreden büyüme oranı yüzde
6’lara gerilemişti. Bunun temel nedeni son yıllarda ihracatta yaşanan hızlı
gerilemeydi. Çin’de enflasyon ve işsizlik sorun oluşturmuyor, bütçe açığı biraz
yüksek olsa da cari denge fazlasının etkisiyle o da sorun yaratmıyordu. Ne var
ki tek başına büyüme oranının yarı yarıya düşmüş olması Çin ekonomisini
sıkıntıya sokmaya yetiyordu. Büyümenin düşüşünün temelini oluşturan ihracat
düşüşü, ABD ile aralarında ortaya çıkan ticaret savaşı nedeniyle daha da kritik
bir noktaya doğru ilerlemeye başlamıştı.
Özetle söylemek gerekirse
dünyanın en büyük üç ekonomisinden birincisi (ABD) küresel krizden çıkmaya çok
yaklaşmış, ikincisi (Euro bölgesi) yolu yarılamış, üçüncüsü ise (Çin) girmediği
krize yeni yeni girecek gibi bir görünüm sergilemeye başlamıştı. Bir başka
deyişle önümüzdeki dönemde dünyayı en fazla etkileyecek gelişme Çin’de yaşanacak
bir çöküş olabilirdi. Böyle bir çöküş, henüz toparlanma aşamasında olan Euro
Bölgesini vurabilir o da ister istemez ABD’yi ciddi biçimde etkileyebilirdi.
Çin’den yayılan olumsuz havaya
karşın 2018 ortalarında, hatta son çeyreğinde dünyada iyimser bir hava
egemendi. ABD Merkez Bankası Fed, 2019 yılında 3 kez faiz artırmayı ve parasal
sıkılaştırmaya açıkladığı programa sadık kalarak devam etmeyi planlıyordu.
Hatta Avrupa Merkez Bankası da 2019’un son çeyreğinde parasal sıkılaştırma için
adım atabileceği sinyalleri vermeye başlamıştı.
Derken 2019 yılına girilirken bu iyimser
hava bozulmaya başladı. Özellikle ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşlarının
yarattığı gelişmeler iyimser havanın bozulmasında etkili oldu. 2019 yılı
başında Davos toplantılarında, toplantıyı düzenleyen Dünya Ekonomik Forumu
dünyanın önde gelen 800 şirketinin CEO’suna 2019 yılındaki en büyük tehlikenin
ne olduğunu sordu. Yanıtlar bu tehlikenin resesyon olduğunu ortaya koyunca, o
zamana kadar adeta tezgâh altında kalmış olan görüş bir anda tezgâh üstüne
çıkmış oldu.
Bu gelişmelerin ardından Fed,
2019’da faiz artışı yapmayacağı, parasal sıkılaştırmaya da yılsonuna doğru son
vereceği yolunda görüşler açıklamaya başladı. Benzer biçimde Avrupa Merkez
Bankası da parasal sıkılaştırmaya geçmek bir yana parasal gevşemeye bir süre
daha devam edip etmeme konusunu gündeme aldığını açıkladı.
IMF, Dünyanın Ekonomik Görünümü
Raporu’na Büyümede Yavaşlama, İstikrarsız Toparlanma adını verdi. Bu başlık
bile kafaların ne kadar karışık olduğunu göstermeye yeterli: İstikrarsızlıkla
toparlanma bir arada. IMF, raporunda dünyanın ekonomik büyümesine ilişkin
tahminlerini aşağıya doğru revize etmiş bulunuyor. Bununla birlikte bu revizyon
bir resesyondan çok bir büyüme düşüşünü gösteriyor.
Bugün itibarıyla dünyanın bir
resesyona mı gittiği yoksa bir yavaşlamaya mı gittiği henüz net olarak
görünmüyor. Resesyonu işaret eden bazı göstergeler var. Mesela dünyadaki kuru
yük taşımacılığında arz ve talep dengesini ve dolayısıyla dünya ticaretindeki
gidişatı gösteren Baltık Kuru yük endeksindeki düşüş Ocak ve Şubat aylarında resesyona
gidiş işareti gibi algılandı.
Sonrasında ve özellikle Nisan
ayının ikinci yarısından itibaren yaşanan toparlanma resesyon kaygısını biraz
giderdi.
Benzer bir görünüm Brent petrolde
de ortaya çıktı. 2019 başlarında varili 50 dolara kadar düştüğünde bu gelişme
resesyonun bir diğer göstergesi olarak ele alındı. Çünkü petrol fiyatının
düşmesi tüketimin düşmesi, tüketimin düşmesi ise büyümenin gerilemesini işaret
ediyor.
Oysa grafikten de izlenebileceği
gibi Brent petrol fiyatı bu dramatik düşüşün sonrasında yükselişe geçti ve 75
USD/Varile kadar yükseldi. Bugün 71 USD/Varil’in biraz üzerinde bulunan
fiyatlar resesyon oluşmayacağının bir göstergesi olarak algılanıyor.
Bugün eldeki ekonomik veriler,
Fed’in ve Avrupa Merkez Bankası’nın likiditeye yaklaşımları dikkate alındığında
2019 yılında dünyada bir ekonomik yavaşlama olsa da bunun bir resesyona
dönüşmeyeceği tahmin ediliyor.
Burada bugün itibariyle en kritik
konu ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının nasıl sonuçlanacağı meselesi. Bu
savaşın nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın Çin’in ihracatına zarar vereceği artık
kabul ediliyor. Buna karşılık belirsizliğin bitmesi Çin’in toparlanması
açısından önemli bir dönüm noktası olabilir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202688 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.