Bölünmüş Bir Toplumdan Yansımalar
Bütün insanların aynı şeyi
düşünüp konuşması iyi bir şey değildir. Farklı görüşler, düşünceler olmazsa
tartışma olmaz, tartışma olmazsa ilerleme de olmaz. Farklı sesler, farklı
düşünceler, tıpkı doğadaki farklı renkler gibi yaşamı da renkli kılar.
Bilimde içsel tutarlılık
önemlidir. Eğer bir model kendi içinde tutarlıysa buna içsel tutarlılık
diyoruz. Örneğin bir tahminler setinde modelimizde gelecek yıl enflasyonun
yüzde 12’den 8’e düşeceğini, bütçe açığının yüzde 3’de kalacağını, cari açığın
yüzde artı 0,5’den yüzde – 1,2’ye geçeceğini varsayarak büyümenin yüzde 0,5’den
yüzde 5’e çıkacağını tahmin etmişsek burada modelin içsel tutarlılığını bir kez
daha gözden geçirmemiz gerekir. 4,5 puanlık büyüme artışı muhtemelen
enflasyonda düşüş değil artış getirir. Aynı şekilde büyüme modelimizde esaslı
bir değişiklik yoksa bu ciddi büyüme artışı ya bütçe açığının daha çok
artmasını veya cari açığın varsayılanın ötesinde yükselmesini ya da Merkez
Bankası değerleme hesabı kullanılacaksa enflasyonun düşmek bir yana artmasını
gerektirir.
Bilimde genel tutarlılık da oldukça
önemlidir. Mesela resmi verileri kullanarak işlerin kötüye gittiği yorumunu yapmışsak ve bir süre sonra aynı veriler işlerin biraz toparlandığını
göstermeye başlamışsa “o veriler yalan yanlış verilerdir” diyerek
geçiştiremeyiz. Eğer o verilerin doğru olmadığını iddia ediyorsak o zaman
o verileri durum kötüye giderken de kullanmamamız gerekir.
Resmi verileri kullanarak işlerin
iyi gitmediğini, hatta kötü gittiğini yazıyor, yorumluyorsunuz ve sonuçta vatan
hainliğine kadar suçlanıyorsunuz. Bu kez aynı veriler gidişatta bir toparlanma
emaresi olduğunu ortaya koyuyor ve siz de yine o verileri kullanarak belirli
bir toparlanma başladığını yazıyorsunuz ve sonuçta bu kez başkaları tarafından
korkaklık ya da yalakalıkla suçlanıyorsunuz.
Bilim insanı kadar, hatta ondan
çok daha fazla sayıda sanatçıya, iş insanına, emekçiye, öğretmene,
araştırmacıya, sporcuya vb ihtiyacı var bir toplumun. Herkes bilim insanı
olamaz. Olmamalı da zaten. Ama bilimsel düşünme, insanlara okullarda mutlaka öğretilmeli.
Mesela bu tutarlılık düşüncesi anlatılmalı.
En ciddi sorunlarımızdan birisi
üniversiteye gelen öğrencilerin büyük çoğunluğunun bilimle, bilim felsefesiyle,
mantıkla, analizle yaşamları boyunca hiç karşılaşmamış, sadece önlerine konulan
kitapları, denklemleri, formülleri ezberlemiş olmaları. Bu çocuklardan analiz
yapmalarını, içsel ya da genel tutarlılık kavramalarını bilmelerini ve
uygulamalarını beklemek ne yazık ki mümkün değil. Aralarında kendi başlarına
veya ailelerinin yönlendirmesiyle bu konular üzerine eğilmiş ya da çok kitap
okumuş olanlar hemen farklı bir konuma geçiyorlar.
Bir toplum siyasal görüşleri,
ideolojik anlayışları açısından bölünmüş olabilir. Böyle bir durumda uzlaşma
zeminleri yaratarak ortak yollar bulunabilir. Ama bir toplum eğer en basit
konularda bile ikiye, üçe, beşe, ona bölünüyorsa orada başka sıkıntılar var
demektir. Dün resmi verileri kullanarak işler kötüye gidiyor diyen birisi bugün
resmi verilerin iyiye gidişi işaret ettiğinde resmi verilere inanmıyorum diyor
ve destek buluyorsa sıkıntı büyüktür.
Türk toplumu, son yıllarda
paramparça oldu. Fanatik futbol takımı taraftarlığı her alana yayıldı.
İnandıkları ve peşinden gittikleri kişi beyaza siyah diyorsa taraftarları da
renge bakmadan siyah diyorlar. Bununla kalmıyorlar ve beyaz diyenlere karşı saldırıya
geçiyorlar.
Türkiye'nin çözmesi gereken ilk
mesele bu fanatikliği ortadan kaldırabilmektir. Bunun da yolu bilime dayalı
eğitimden geçiyor. Bu sorunu çözemezsek geleceğin dünyasında yerimiz olmayacak.
“Geçmiş ve bugün arasında çekişmeye
girersek geleceği yitiririz.” Winston Churchill.
Felsefe konusunda
Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Siyasetin Sınırları: Güç Nerede Durmalı11 Ekim 2026Liyakat Yoksa Umut da Yoktur23 Ağustos 2026Devlet Neden Bozulur? Osmanlı Devlet Adamlarının Yanıtları14 Ağustos 2026137 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.