Dolar Kuru Niçin Yükseliyor?
Dolar Kurunun Yükselişi
Uzunca bir süre sakin duran USD/TL
kuru son üç haftada yükselişe geçti. Bu yükselişin hem dışarıdan hem de içeriden
kaynaklanan nedenleri var. Bir başka ifadeyle dolar yalnızca TL’ye karşı değil diğer
para birimlerine karşı da yükseliyor. 7 Ocak’ta 95,6 olan Dolar Endeksi[i] (DXY), 7
Şubat’ta 98,7’ye yükselmiş bulunuyor.
Aşağıdaki grafik USD / TL
kurunun son üç haftadaki değişimini gösteriyor (Kaynak: https://www.bloomberght.com/doviz/dolar)
Grafiğe baktığımızda dolardaki
yükselişin istikrarlı bir görünüm içinde olduğunu, söyleyebiliyoruz. Bu yükselişin
nedenlerini analiz etmeye çalışalım.
Dolar Kurunun Yükselişinin Başlıca Nedenleri
Aşağıdaki tablo son üç haftada
USD/TL kurunu etkileyen başlıca nedenleri ve bunların hangi yönde etki
yaptığını özetle gösteriyor.
Nedenler
|
2020 Öncesi
|
2020 Başları
|
ABD – Çin ticaret savaşı
|
Düşürücü etki
|
Artırıcı etki
|
ABD ekonomisinden gelen iyi veriler
|
Artırıcı etki
|
Artırıcı etki
|
Depremler, doğal afetler
|
Artırıcı etki
|
Artırıcı etki
|
Diğer ekonomilerin sorunları
|
Artırıcı etki
|
Artırıcı etki
|
Suriye ve Libya’daki savaş durumu
|
Düşürücü etki
|
Artırıcı etki
|
Enflasyon
|
Düşürücü etki
|
Artırıcı etki
|
TCMB Faizi
|
Düşürücü etki
|
Artırıcı etki
|
(1) ABD – Çin ticaret savaşı birinci
faz anlaşma öncesinde USD/TL kuru üzerinde düşürücü etki yapıyordu, iki ülkenin
birinci fazda anlaşması bu kez kuru yükseltici etki yapmaya başladı. Mesele bir
süre bu noktada kalırsa kur üzerindeki artırıcı etkinin ortadan kaybolacağını, iki
ülkenin ikinci fazda da anlaşmaya yönelmesi halinde bunun kurda yeniden artırıcı
etki yapacağını düşünüyorum. (2) ABD ekonomisinden gelen iyi haberlerin kurda
yarattığı artırıcı etki ancak olumsuz haberler gelmeye başlarsa düşürücü etkiye
dönüşecektir. (3) ABD dışındaki depremler ve doğal afetlerin yükselttiği USD/TL
kurunun, bu deprem ve doğal afetlerin son bulmasıyla düşeceği kanısındayım. Bununla
birlikte koronavirüsün etkilerinin çok çabuk ortadan kalkmayacağı gerçeğinden
yola çıkarsak bu olayın USD/TL kurunu yükseltmeye devam edeceğini söylemek
doğru olur. (3) Diğer ekonomilerin sorunları buraya kadar saydıklarımızdan daha
karmaşık etkilere sahip olduğu için bu konuda net bir yorum yapmak oldukça zor.
(4) ABD, Suriye ve Libya’da başlangıçtaki aktif konumunu bıraktığı için
önceleri kurun düşmesine yol açan siyasal görünüm sonraları tam tersine kurun yükselmesine
neden olmaya başladı. Bu iki ülkedeki gelişmelerin kura etkisi olayların hangi
yönde gideceğine ve Türkiye'yi ne kadar etkileyeceğine bağlı olarak değişiklik
gösterecek. Savaşların bitmesi TL’ye değer kazandıracağı için USD/TL kuru gerileyecektir.
Tersi olur da savaşlar daha da yoğunlaşmaya yönelirse USD/TL kuru artacaktır. (5)
Enflasyon ve faizdeki gerileme daha fazla yatırım yapılmasını teşvik edecek şekilde
etki yaparken son dönemde görülen ters baz etkisiyle yükselmeye başlayan enflasyonun
kur üzerinde yükseltici etki yapması söz konusu olabilir.
Ne Yapmak Gerekir?
Bu aşamada iki konuyu bir kez
daha vurgulamakta yarar var: (1) USD/TL kurunda enflasyonun üzerindeki
artışlar, Türkiye ekonomisini, enflasyonun üzerindeki faizden daha olumsuz
etkilemektedir. (2) Bizde faiz, yalnızca enflasyonu değil, onu da etkileyen
döviz kurunu denetim altında tutmanın bir aracıdır. O nedenle enflasyondaki
düşüşün baz etkisinden kaynaklandığını ihmal eden Merkez Bankasının reel faizi
negatife çeken indirimleri, dövize talebi etkileyerek kurun yükselmesine yol açan
etkenler arasına girdi.
Geçmişte birçok kez dile
getirdiğimiz reel faizin eksi düzeye inmesinin ciddi sıkıntılara yol
açabileceği meselesini bir kez daha vurgulamakta yarar var. Merkez Bankasının
son dönemde yüzde 11’in altına düşürdüğü ortalama fonlama maliyetini zaman
geçirmeden yüzde 12’ye yükseltmesi, politika faizini iki yönde de esnek olarak
kullanılabilen bir araç haline getirmesi ve baskılanan mevduat faizlerinin serbest
bırakılması zorunlu görünüyor.
[i]
Dolar endeksi; Doların, 6 önemli para birimi (Euro, Japon Yeni, İngiliz
Poundu, Kanada Doları, İsveç Koronası ve İsviçre Frangı karşısındaki değerini
gösteren bir endekstir (DXY kısaltmasıyla ifade edilir.)
kur konusunda
Yen’e Müdahale: Dünya Yeni Bir Kur Savaşının Eşiğinde mi?3 Ağustos 2026TL Mevduatı mı Dolar mı? 15 Temmuz 2026Vade Sonunda Dolara Dönülürse Kazanç Ne Olur? 15 Haziran 2026Yüksek Faiz Düşük Kur16 Nisan 2026117 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.