Merkez Bankası Faizi İndirdiği Halde Gösterge Faiz Niçin Düşmüyor?
Merkez Bankası, haziran ayı hariç
tutulursa tam bir yıldan bu yana faiz indiriyor. 26 Temmuz 2019’da politika
faizi yüzde 24’den 19,75’e düşürerek başladığı indirim eylemine her ay devam
ederek Mayıs 2020’de yüzde 8,25’e kadar geldi. Haziran ayında faize dokunmadı.
Dolayısıyla şu anda Merkez Bankasının politika faizi (haftalık repo faizi)
yüzde 8,25.
Buna ek olarak Merkez Bankası piyasa
yapıcı bankalara 1 puan düşük faizle borç veriyor. Son zamanlarda kullanılmasa da bir de gecelik borç verme faizi var. Bunların, verilen borç miktarıyla
ilişkilendirilmiş ağırlıklı ortalaması da (TCMB ortalama fonlama maliyeti)
Merkez Bankasının uyguladığı ortalama faizi gösteriyor. Bu faizin temelini
oluşturan politika faizi ve gecelik faizi düşürdükçe doğal olarak bu ortalama
faiz de düşüyor. Bu ortalama faiz geçen hafta sonu itibarıyla yüzde 7,54 idi.
Yani Merkez Bankası bankaları ortalama yüzde 7,54 faiz oranıyla fonluyor.
Bir de gösterge faiz var.
Gösterge faiz; vadesine iki yıl kalmış, üç veya altı ayda bir kupon ödemesi
olan devlet tahvilleri arasında en çok işlem gören (veya son üç işlem günü
içinde en çok işlem gören) devlet tahvilinin faiz oranıdır. Buna göre gösterge
faiz olarak kabul edilen belirli bir tahvil bulunmamakta, tanıma göre ölçü
alınan tahvil değişebilmektedir. Gösterge tahvil faizi, Merkez Bankasının faiz
indirimlerine karşın son dönemde tam tersine artış eğilimine girmiş görünüyor.
Bu da geçen hafta sonu itibarıyla yüzde 10,57 idi.
Aşağıdaki grafiklerden soldaki
TCMB’nin ortalama faizinin (kaynak; TCMB sitesi EVDS) son bir yıldaki gidişini,
sağdaki ise gösterge faizin (kaynak; BloombergHT) son bir aydaki gelişimini
gösteriyor)
Merkez Bankası faizi indirdiği ve
bankalar gerek mevduat gerekse kredi faizlerinde buna uyum gösterdiği halde
niçin gösterge faiz de aynı uyum içinde görünmüyor? Bunun birbiriyle iç içe
geçmiş iki yanıtı var: İlk olarak gösterge faiz ötekilerden çok daha piyasa
kurallarına uygun belirlenen bir faiz oranı, ikinci olarak da piyasada
belirlendiği için risklerden etkileniyor. Bir başka deyişle riskler arttıkça müdahaleyle
belirlenenler o kadar etkilenmese de gösterge faiz olumsuz etkileniyor.
Bir ülkenin ekonomik, sosyal ve siyasal
risklerini ölçen ve piyasada arz ve talebe göre belirlendiği için en objektif
ölçü olarak kabul edilen CDS primi, Türkiye için geçen hafta sonu itibarıyla
492 baz puandaydı. 300 baz puanın üzerinde bir prim söz konusuysa ülkenin aşırı
riskli olduğu kabul ediliyor.
Aşağıda dünya risk haritası (www.worldgovernmentbonds.com/sovereign-cds/)
yer alıyor. Kırmızı renkle gösterilen ülkeler CDS primi 300’ün üzerinde olduğu
için aşırı riskli kabul edilen ülkeler.
Haritadan görüleceği gibi
Türkiye, dünyadaki en riskli 6 ülkeden birisi konumunda bulunuyor.
Risklerin arttığı ya da
düşürülemediği bir ülkede faizleri bastırarak fazla bir yere gitmek mümkün
görünmüyor. Enflasyonu ve faizleri kalıcı biçimde indirmenin bir tek yolu var:
Riskleri düşürmek. Onun da ilk koşulu riskin ne olduğunu objektif olarak
görmeye çalışmaktan geçiyor.
faiz konusunda
Türkiye Niçin Dünyanın En Pahalı Borçlanan Ülkelerinden Biri?18 Ağustos 2026Vade Sonunda Dolara Dönülürse Kazanç Ne Olur? 15 Haziran 2026Yüksek Faiz Düşük Kur16 Nisan 2026LIBOR'un Yerini RFR'ler Aldı30 Mart 2026183 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.