Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Yeni Okuduğum Kitaplar

İlk ve Son Barış: 100. Yılında Lozan, Editör: Bülent Özükan, Boyut Yayınları, 2021

Bülent Özükan’ın editörlüğünde hazırlanan bu kapsamlı eser Lozan Antlaşması’nın 110. Yıldönümü için alanında uzman 26 yazarın yazdığı metinlerden derlenerek hazırlanmış bir kitap. Aslında bu esere kitap demek haksızlık olabilir çünkü bu bir albüm-kitap. Yalnızca Lozan konusundaki yazıları ve tartışmaları değil aynı zamanda döneme ait fotoğrafları, karikatürleri ve haritaları da içeren bir eser. Ben de kitaba ‘Osmanlı Borçları ve Gayrimeşru Borç Kavramı’ başlıklı yazımla katkıda bulundum. Kitabın sonunda Lozan Antlaşması’nın tam metni de var.

Her kitaplıkta bulunması gereken bir eser diyebilirim.

Mehmet Selik, Marksist Değer Teorisi, Efil Yayınları, 2021

51 yıl sonra Mehmet Selik’in (ölümü 2005) Marksist Değer Teorisi’ni tekrar hızlıca okudum. AÜSBF’de (Mülkiye) üçüncü sınıfta İktisadi Doktrinler Tarihi dersine Mehmet Selik gelmişti ve bu kitap dersin temel kitabıydı. Askerler 12 Mart (1971) Muhtırasını vererek yönetime el koymuşlardı. Tıpkı Ray Bradbury’nin Fahrenheit 451 adlı romanında olduğu gibi sol kitaplar yasaklanmıştı. Bir zamanlar: ‘Batıda bilim kurgu olan konular bizde gerçektir’ diye yazmıştım. 12 Mart’ta toplanan sol kitaplar aslında yazdığım aforizmanın örneklerinden birisiydi.

Yasaklı kitapların başında Selik’in Marksist Değer Teorisi yer alıyordu. Askerler kimde görseler el koyuyorlardı. “Bu ders kitabı” deseniz de anlayan ya da aldıran yoktu. Kitabın çok satanlar listesine girmesinin bir nedeni de buydu. Kitabı nereye saklayacağımızı şaşırmıştık. Bir arkadaşımız kitabın kapağını ve ilk sayfasını yırtıp yerine masum isimli bir kitabın kapağını ve iç sayfasını yapıştırmıştı. Asker kitabın kapağına ve iç sayfasına bakıyordu. Çoğumuz öyle yaparak kitapları kurtardık. Ben sınıfı geçtikten sonra bütünlemeye kalan bir arkadaşıma verdim kitabı çünkü o, kitabını askerlere kaptırmıştı ve yeni baskısı da olmadığı için bulamıyordu. Sonra o kitabı geri alamadım, arkadaşım da başka birine vermişti. Aradan 51 yıl geçti ve ben kitabın yeni basımını Efil Yayınlarında bulup aldım. Kitabı elime aldığımda aklıma gelen ilk anı buydu.

Ekonomi teorisinin temelinde değerin ne olduğu ve değeri kimin yarattığı yatar. Mehmet Selik bu kitabında bu konuya Karl Marx’ın nasıl yanıt verdiğini, artık değer teorisini, Marksist yaklaşıma yönelik başlıca eleştirileri ele alıp incelemiş. Günümüzde kur, faiz, borsa ilişkilerini ekonomi sananlar için şok edici bir tartışma içeriyor kitap. Marksist teoriye uzak kalmış olan ana akım iktisatçıları, iktisat öğrencileri için oldukça yararlı bir kitap. Özellikle İktisadi Düşünce Tarihi dersleri için iyi bir yardımcı kaynak.  

Sümer Oral, Bir Devrin İzleri, Himalaya Yayınları, 2021

Sümer Oral, maliye müfettişliği mesleğinden yetişmiş, yedi dönem milletvekilliği yapmış, Maliye Bakanlığı da dâhil olmak üzere çeşitli bakanlıklarda bulunmuş bir siyasetçi. Bir Devrin İzleri adı altında yayınlanan bu anı kitabında yaşadıklarını, deneyimlerini anlatıyor. Çoğumuzun yaşadığı, tanık olduğu dönemlerin kimi bizlere de yansımış kimi perde arkasında kalmış olaylarını birinci elden ortaya koyuyor. Demirel ile ilgili anıları özellikle ilgi çekici. Birisini aktarayım: Sümer Bey, Maliye Bakanı iken, Zekeriya Temizel’i Gelirler Genel Müdürlüğü’ne getirmek istiyor fakat Temizel solcu olduğu için tereddüt ediyor. Demirel’e gidiyor, durumu anlatıyor. Demirel iki soru soruyor: ‘Ehliyetine inanıyor musun? Dürüstlüğünden emin misin?’ Sümer Bey ikisine de ‘evet’ diyor Demirel. ‘O zaman getir kararnamesini önce ben imzalayayım’ diyor.

Evet, Türkiye bir zamanlar böyle bir ülkeydi. Birçok eksikliği vardı kuşkusuz ama atamalarda liyakat, siyasal yaklaşımın önündeydi. Sümer Oral’ın kitabı geçmişin hiç de bugün anlatıldığı gibi olmadığını gösteren ilginç anılarla dolu.

Ozan Bingöl, Obez Devlet, Sia Yayınları, 2022

Ozan Bingöl, bir üçleme yazıyor. İlkini ‘Kontrolsüz Güç’ adı altında yayınladı. O kitapta vergileriyle ve diğer katkılarıyla devleti besleyenleri, ne kadar vergi ödediklerini, vergi sisteminin çarpıklık ve eksiklerini ortaya koymuştu. Bingöl, üçlemesinin bu ikinci kitabında bu kez devletten beslenenleri ele alıp inceliyor. Vergi ödeyenlerin, ödedikleri vergilerin nereye nasıl harcandığını bilmeleri demokrasinin temellerinden birisini oluşturuyor. Demokrasisi gelişmiş ülkelerde bu hesabı siyasal iktidar verir. Bizim gibi demokrasisi gelişmemiş ülkelerde ise Ozan Bingöl ve onun gibi meraklı araştırmacılar soruyor. Yazar bu kitapta; her gün karşımıza çıkan mali çarpıklıklar, çar çur edilen kamu paraları, kamu özel işbirliği projeleri, lojman saltanatı gibi pek çok konuyu enine boyuna inceliyor, tartışıyor.  

Roman gibi heyecanla okunacak bu kitabı okumanızı öneririm.   

Etiketlerkitaplar
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

kitaplar konusunda

Kitaplar ve Yorumlar 2026 225 Ekim 2026Kitaplar ve Yorumlar 202629 Temmuz 2026Yılın Sonuna Doğru Okuduğum Kitaplar 7 Aralık 2025Kitaplar ve Yorumlar 2025 327 Eylül 2025

43 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.