Cari Açığı Nasıl Finanse Ettik?
Bu yazıyı okumadan önce cari
açığın nasıl doğduğunu anlatan Cari Açık Dersi başlıklı yazımı okumanızı
öneririm.
Önce cari açığın nasıl doğduğunu
kısaca hatırlayalım:
Cari denge = (Mal ihracatı gelirleri + satılan hizmetlerden
sağlanan gelirler + diğer gelirler) – (mal ithalatı giderleri + satın alınan
hizmetlere ödenen giderleri + diğer giderler) +/- cari transferler
Bu denklem çerçevesinde
hesaplanan 2011 yılı cari açığı 77,1 milyar dolar olarak ortaya çıkmıştır. Bu
77,1 milyar dolarlık cari açığı nasıl finanse ettik?
Bir ülkeye finansman olarak giren yabancı kaynaklar başlıca şu şekillerde
girer: (1) Doğrudan yatırımlar (yabancı bir şirketin Türkiye’de fabrika,
şirket, banka, alış veriş merkezi vb kurmak üzere ya da yabancıların Türkiye’de
gayrimenkul almak üzere getirdiği dövizler.) (2) Portföy yatırımları (yabancıların
tahvil, bono, hisse senedi veya borç senedi almak üzere getirdiği dövizler.)
(3) Diğer yatırımlar (şirketlerin aldığı ticari krediler, bankaların aldığı sendikasyon kredileri, IMF
kredileri ve yabancıların bankalara yatırdığı mevduat gibi nedenlerle gelen
dövizler.) (4) Rezerv varlıklar (Merkez Bankası’nın döviz rezervlerindeki
değişimi gösterir.) (5) Net hata ve noksan (nedeni bilinmeyen ölçüm ya da kayıt
dışı giren ya da çıkan dövizler.)
2011 yılında bu kalemlerin durumu şöyledir (sayılar milyar dolar
olarak okunmalıdır.)
Doğrudan yatırımlar (net): 13,4
Portföy yatırımları: 22,1
Diğer yatırımlar: 27,3
Rezerv varlıklar: 1,8
Net hata ve noksan: 12,5
Toplam: 77,1
Rezerv varlıklar olarak gösterilen 1,8 milyar dolar, 2011 yılında,
cari açığı finanse edebilmek için Merkez Bankası’nın döviz rezervlerinden
kullanılan miktarı göstermektedir.
Bir yıl içinde ülkeye giren döviz
tutarları genellikle denk değildir. Çünkü turizm gelirleri gibi kalemler
anketle saptanır. Buralardan ölçüm hataları çıkar. Bazen de döviz giriş ve
çıkışları kayıt dışı kalır. Oradan da artı ya da eksi bir fark oluşabilir. Ödemeler
dengesi sistemi bu tür saptanamayan dövizleri net hata ve noksan kaleminde toplar. Bu kalem düşük bir miktarsa
ölçüm hatalarından kaynaklanmış kabul edilir, yüksek miktarlar söz konusuysa o
zaman kayıt dışı giriş çıkışlar olduğu kabul edilir. Türkiye’nin net hata ve
noksan kalemi 2011 yılında 12,5 milyar dolar gibi yüksek bir miktarda olduğu
için kayıt dışı girişler olduğu düşünülmekte ve bunların daha çok Ortadoğu kaynaklı
olduğu tahmin edilmektedir.
Kredi, mevduat, tahvil, bono,
hisse senedi almak üzere getirilen dövizler, örneğin ülke riskinde artış ortaya
çıktığında kolayca ve hızla dışarı çıkarılabildiği için sıcak para olarak adlandırılmaktadır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202614 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.