Cari Açık Dersi
Bir ülkenin yurtdışından döviz
ödeyerek ithal ettiği mallar için yaptığı döviz ödemeleriyle yurtdışına döviz
karşılığı sattığı mallardan elde ettiği döviz gelirleri arasındaki farka
dışticaret dengesi denir: Dışticaret
dengesi = Mal ihracatı gelirleri – mal ithalatı giderleri
Burada üç denge halinden biri olabilir: Mal ihracatı gelirleri =
Mal ithalatı giderleri ise dışticaret denkliği vardır. Mal ihracatı gelirleri
> Mal ithalatı giderleri ise dışticaret fazlası vardır. Mal ihracatı
gelirleri < Mal ithalatı giderleri ise dışticaret açığı vardır.
Bir ülke yalnızca mal ihraç edip
mal ithal etmez. Bunların yanında hizmet ithalatı ve ihracatı da yapar. Bunun
yanında ülkenin taşımacılık gelir ve giderleri, faiz gelir ve giderleri gibi
döviz kazanım veya kayıpları vardır. Bunları da malların üzerine eklersek
dışticaret dengemiz cari denge halini alır. Bunu da şöyle formüle ederiz.
Cari denge = (Mal ihracatı gelirleri + satılan hizmetlerden
sağlanan gelirler + diğer gelirler) – (mal ithalatı giderleri + satın alınan
hizmetlere ödenen giderleri + diğer giderler) +/- cari transferler
Hizmetler; ulaştırma, turizm, haberleşme hizmetleri, inşaat
hizmetleri, sigorta hizmetleri, mali hizmetler, kişisel, kültürel hizmetler gibi
kalemlerden oluşur. Bunları yabancılara sunduğumuzda gelir, onlardan
aldığımızda gider olur. Diğer Gelirler; doğrudan
yatırım, portföy yatırımları ve diğer yatırımlardan elde edilen faiz, hisse
geliri, kâr payı, gelir gibi tutarları içermektedir. Bu gelirleri yabancılardan
elde ettiğimizde gelir, yabancılara ödediğimizde gider yazarız. Cari transferler (Karşılıksız transferler);
örneğin yurtdışındaki işçilerimizin gönderdiği paralar bu kategoriye girer.
Burada da üç denge halinden biri olabilir: Yukarıdaki cari denge
denkleminin ilk parantezi içindekilerin toplamı ile cari transferler toplamı
ikinci parantezdekilerden büyükse cari fazla, küçükse cari açık söz konusudur.
Bu ikisi birbirine eşitse cari denge denk demektir.
Türkiye’nin 2011 yılı ödemeler dengesi sayıları şöyledir (milyar dolar):
İhracat: 143,5
İthalat: 232,9
Hizmet Gelirleri: 39
Hizmet Giderleri: 20,7
Diğer Gelirler: 4,0
Diğer Giderler: 11,7
Cari transferler: 1,7
Şimdi bunları yukarıdaki
denklemlerde yerine koyarak dışticaret dengesini ve cari dengeyi bulalım:
Dışticaret dengesi = 143,5 – 232,9
= - 89,4 (Türkiye 2011 yılında toplam 89,4 milyar dolar dışticaret açığı
vermiştir.)
Cari denge = (143,5 + 39 + 4) – (232,9 + 20,7 + 11,7) + 1,7
= (186,5) – (265,3) + 1,7 = 77,1 (Türkiye 2011 yılında toplam 77,1 milyar dolar
cari açık vermiştir.)
Cari açığı GSYH’ya (OVP’ye göre tahminen
781 milyar USD) böler ve 100 ile çarparsak cari açığın GSYH’ya oranını yüzde 9,9
olarak hesaplamış oluruz.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202632 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.