First Lord of Treasury
İngiltere Başbakanı, Londra’da 10
Downing Street adresinde kendisine tahsis edilmiş olan kamu konutunda oturur. Evin
kapısındaki pirinç tabelada “Prime Minister” yazmaz, “First Lord of Treasury”
(Hazinenin Birinci Lordu) yazar.
İngiltere’de 1701 yılında
çıkartılan bir yasa Katolik mezhebinden gelenlerin tahta çıkmasını
yasaklamıştı. Stuart hanedanından gelen İngiltere Kraliçesi Anne 1714 yılında
öldüğünde, yerine tahta çıkabilecek elliden fazla Katolik akrabası olduğu halde,
bu yasa nedeniyle en yakın Protestan akrabası olan Georg Ludwig, Birinci George
adıyla tahta geçti. George’un babası Almanya’da Brunswick Lüneburck Dükü Ernest
Augustus, annesi İngiltere kralı Birinci James’in torunu Sophia’ydı. Birinci
George, İngiltere kralı olmuştu ama İngilizce bilmiyordu.
O tarihlerde İngiltere kralının
en yakın danışmanlarından oluşan ve privy council adı verilen bir danışma
kurulu vardı. Privy, sözcük olarak özel, gizli anlamına geliyor. Bu kurul, gizli
kalması gereken devlet işlerinin konuşulup görüşüldüğü kuruldu. İngiltere kralı
bu kurula başkanlık eder, danışmanlarının önerilerini değerlendirir ona göre
nihai kararı verirdi.
Birinci George, İngilizce
bilmediği için privy council’in toplantılarında sürekli çeviri dinlemekten ve
söylediklerini de çeviriyle anlatmaktan oldukça sıkılmıştı. Hükümranlığı
döneminde sık sık asıl vatanı olan Almanya’ya gittiği için zaman zaman kurula
başkanlık edemez olmuş, o nedenle kurul toplantıları aksamaya başlamıştı. Bu
soruna çözüm bulmak için kurulun kıdemli bir üyesinden bu toplantıları kral
vekili sıfatıyla yönetmesini ve toplantıdan sonra nelerin konuşulup
tartışıldığını kendisine anlatmasını istemişti. Bu talimatı verdiği privy
council üyesi Robert Walpole First Lord of Treasury konumundaydı. Henüz o
dönemde başbakanlık söz konusu olmasa da Walpole, kurulu başbakan gibi
yönetmeye başladı. Buna karşılık First Lord of Treasury ünvanını taşımaya ve
Hazine Bakanı görevini yapmaya da devam etti. Privy council giderek bugünkü
anlamda Bakanlar Kurulu, kral adına kurulu yöneten kişi de Başbakan konumuna
geldi.
Zaman içinde Başbakan, Hazine
Bakanlığı görevini başka bir Bakanlar Kurulu üyesine devredince Başbakandan
ayrı bir Hazine Bakanı ortaya çıktı. İngiltere’de Hazine Bakanına First Lord of
Treasury değil Chancellor of Exchequer deniyor. First Lord of Treasury ünvanını
İngiltere Başbakanı taşımaya devam ediyor.
İngiltere’nin siyaset tarihinden
bu ilginç alıntı, bakanları atamak ve yönetmekle görevli konumda olsa bile
Başbakanın parasal güce ilk elden egemen olma isteğini terk etmeye yanaşmadığını
gösteriyor. Nedeni çok açık: Maddi güce dayanmayan otorite güçlü olamaz. Bu
ilişkiyi belki de en iyi açıklayan söz Nasreddin Hoca’nın bir fıkrasında geçen şu
sözdür: “Parayı veren düdüğü çalar.”
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202611 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.