Faiz İllüzyonu
Türk toplumunda son birkaç ayda en fazla
tartışılan ekonomi konularından birisi Merkez Bankası’nın (TCMB) faiz
artırmasına gerek olup olmadığı konusuydu. Bu konuda iki farklı görüş vardı:
(1) Enflasyonun yükselişe geçtiği bir aşamada bulunduğumuza göre TCMB’nin faiz
artırmasının gerekli olduğunu savunanlar, (2) Büyümenin düşmesinin beklendiği
bir ortamda ekonomiyi daha da daraltacak bir faiz artırımının gerekli
olmadığını savunanlar.
Ben bu görüşlerden farklı bir görüşe sahiptim en başından beri. Ama faiz politikasının, para politikasının bir alt politikası olması yani tümüyle teknik bir konu olmasınedeniyle böyle sloganlaştırılmasına, kategorize edilmesine karşı çıkıyordum. Çünkü faiz artırılması düşüncesinin tartışılmasına “faiz lobisi”yakıştırmasıyla yani bilim dışı bir tavırla karşı çıkıldığında TCMB’nin elini kolunu bağlamış oluyorduk. Yarın öbür gün gerektiğinde TCMB artık faiz artışıyapamayacak ve faiz lobisinin baskısı altında kaldığı korkusunu hep taşıyacaktı.
Şimdi geliyorum konunun bir başka yanına. TCMB, son üç ay içinde yani TL’nin değer kaybetmeye ve enflasyonun yukarı doğru hareketlenmeye başlamasından sonra faizi artırdı mı artırmadı mı?
TCMB’nin işlemlerinde uyguladığı faizler şunlardır: (1) Bir haftalık repo faizi (5 Ağustos 2011’den beri yüzde 5,75’dir. Son üç ay içinde artmamıştır.) (2) Gecelik borç alma faizi (5 Ağustos 2011’den beri yüzde 5’tir. Son üç ay içinde artmamıştır.) Gecelik borç verme faizi (5 Ağustos 2011’de yüzde 9 olan bu faiz 21 Ekim 2011’de yüzde 12,50’ye yükseltilmiştir. Yani bu faiz son üç ay içinde artmıştır.) (3) Geç likidite penceresi faizi (17 Aralık 2010’da yüzde 12 olan bu faiz 21 Ekim 2011’de yüzde 15,5’a yükseltilmiştir. Yani son üç ay içinde geç likidite penceresinden borç verme faizi artırılmıştır.)
Aslında böyle bir toparlama yaptığıma bakmayın
bambaşka gerekçelerle ikisinin de lehinde ya da aleyhinde görüşler öne sürenler
de oldu. Örneğin faizin artırılmasını savunanları “faiz lobisi” diye
adlandıranlar oldu. Ve bu yakıştırma, komplo teorisini çok seven Türk
milletinin büyük çoğunluğunca da benimsendi.
Ben bu görüşlerden farklı bir görüşe sahiptim en başından beri. Ama faiz politikasının, para politikasının bir alt politikası olması yani tümüyle teknik bir konu olmasınedeniyle böyle sloganlaştırılmasına, kategorize edilmesine karşı çıkıyordum. Çünkü faiz artırılması düşüncesinin tartışılmasına “faiz lobisi”yakıştırmasıyla yani bilim dışı bir tavırla karşı çıkıldığında TCMB’nin elini kolunu bağlamış oluyorduk. Yarın öbür gün gerektiğinde TCMB artık faiz artışıyapamayacak ve faiz lobisinin baskısı altında kaldığı korkusunu hep taşıyacaktı.
Tekrar söylüyorum: Faiz konusunun, faizin
artırılması veya düşürülmesi konusunun, bütün öteki konular gibi tartışılması
gerekir. Bu konuda hangi düşünceyi öne sürerse sürsün insanların“faiz lobisi”
gibi yaftalarla damgalanması son derecede yanlıştır. Faiz politikası bilimsel
bir konudur ve tartışılması da o düzeyde yapılmalıdır.
Şimdi geliyorum konunun bir başka yanına. TCMB, son üç ay içinde yani TL’nin değer kaybetmeye ve enflasyonun yukarı doğru hareketlenmeye başlamasından sonra faizi artırdı mı artırmadı mı?
TCMB’nin işlemlerinde uyguladığı faizler şunlardır: (1) Bir haftalık repo faizi (5 Ağustos 2011’den beri yüzde 5,75’dir. Son üç ay içinde artmamıştır.) (2) Gecelik borç alma faizi (5 Ağustos 2011’den beri yüzde 5’tir. Son üç ay içinde artmamıştır.) Gecelik borç verme faizi (5 Ağustos 2011’de yüzde 9 olan bu faiz 21 Ekim 2011’de yüzde 12,50’ye yükseltilmiştir. Yani bu faiz son üç ay içinde artmıştır.) (3) Geç likidite penceresi faizi (17 Aralık 2010’da yüzde 12 olan bu faiz 21 Ekim 2011’de yüzde 15,5’a yükseltilmiştir. Yani son üç ay içinde geç likidite penceresinden borç verme faizi artırılmıştır.)
Demek ki TCMB borç verme işlemlerinde uyguladığı
faizleri ciddi oranlarda artırmıştır. Benim görüşüm faizlerin artırılması
gerektiğini savunanlarla da artırılmaması gerektiğini savunanlarla da paralel
değildir. Ben, TCMB’nin faizleri zaten gerektirdiği kadar artırdığı
kanısındayım.
Bütün yanılgı TCMB’nin repo faizini “politika
faizi” olarak adlandırmasından ve buna bakan insanların faizin artırılmadığını
düşünmesinden ibarettir. Özetle bu yanlış tartışma TCMB’nin siyasetçilerin
baskısını aşabilmek için yarattığı illüzyonun bir sonucudur.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 20265 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.