Yabancı
İnsan, on binlerce yıl yalnızca
göçebe bir tüketici olarak yaşadı. Yabani meyve topladı, hayvan avladı.
Avladığı hayvanın derisini giyecek, etini yiyecek yaptı. Yani hep doğanın
verdiklerini tüketti, hiç üretim yapmadı, doğada hazır bulduklarına bir şey
katmadı. Eğer avlanmayı ve meyve toplamayı hizmet üretimi olarak kabul
ederseniz yalnızca o kadar üretim yaptı.
Yaklaşık on bin yıl önce,
yerleşik yaşama geçmeden önce, hayvanları ve vahşi doğadaki bazı bitkileri
evcilleştirmeyi, kendisine ve ailesine yetecek kadar üretim yapmayı başardı.
Birkaç gün yetecek kadar büyük avlar avladığında ilk kez başka işlerle
uğraşacak kadar “boş zamana” sahip olmaya başladı. Yerleşik yaşama geçişi de o sıralarda gerçekleşmiş olsa gerek.
Yerleşik yaşamla birlikte hayvan yetiştiriciliği ve bitki tarımı gelişti. Kitlesel tarım üretimi başladı. Bu kitlesel üretim ister
istemez ilkel bir işbölümüne yol açtı. Ekonomik ve sosyal açıdan pek çok devrim peş peşe yaşandı: İnsanın üretime başlaması, yerleşik yaşama geçiş, kitlesel tarım üretiminin başlaması, işbölümü. Tıpkı hayvan gibi bir tüketici olan insan, doğasına uygun olmayan
üreticilik aşamasına geçince kendisine yabancılaştı. Ben buna "insanın doğasına yabancılaşması" adını veriyorum.
Bir de yaşadığımız çevreye,
topluma, hatta dünyaya yabancılaşmak var. Albert Camus'nün “Yabancı”sı gibi.
Kendini bu dünyaya ait hissetmeyen Meursault, cinayet suçlamalarına karşı
kendisini savunma gereği duymaksızın ölüme kadar gider. Kendini savunmak
anlamsızdır, çünkü yaşadığı dünyaya ait değildir o. Ait olmadığı bir dünyada
yaşamaktansa silinip gitmeyi tercih edecek kadar yaşama boş vermiştir.
Her gün yeni suçlular çıkarıyoruz
ortaya. Yargıyı kenara itip kendi kararımızı veriyoruz. Kendi dışımızdakilerin
hepsini suçlamaya yöneliyoruz. Sonra birileri de bizi suçlayınca şaşırıp
kalıyoruz. Suçlananların bir bölümünün işledikleri öne sürülen suçtan haberi
yok. Haberi olsa “Haberi vardı gereken önlemi almadı” diye suçluyoruz. Haberi
yoksa “Haberi olsaydı da önlemini alsaydı” diye. Öylesine yoğun bir baskı altındayız
ki işlemediğimiz cinayetleri itiraf edecekmiş gibi bakıyoruz birbirimize. Bu
paranoya ister istemez hepimizi yalnızlığa ve çevremize yabancılaşmaya itiyor.
Ne zaman yaşadığım yere yabancılaştığımı hissetsem kadim tarih okur bulurum kendimi. Ve ait olmadığım o
antik dünyada, işlenmemiş suçlarla suçlanmak artık mümkün olmadığından,
hissettiğim yabancılık duygusundan giderek uzaklaşırım.
(Not: Bu yazı aynı adla
20.07.2003 tarihinde Radikal Gazetesinde yayımlanmış yazımın büyük ölçüde yeniden yazılmış halidir.)
Felsefe konusunda
Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Siyasetin Sınırları: Güç Nerede Durmalı11 Ekim 2026Liyakat Yoksa Umut da Yoktur23 Ağustos 2026Devlet Neden Bozulur? Osmanlı Devlet Adamlarının Yanıtları14 Ağustos 20266 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.