Reyting Nedir, Ne İşe Yarar?
Her ülkenin, her şirketin, hatta
borçlanmak isteyen her kişinin bir kredi değerliliği vardır. Kredi değerliliği
genel olarak kredi açılacak devlet, şirket veya kişinin, alacağı bu borcu
zamanında ve tam olarak geri ödeyip ödeyemeyeceğinin belirlenmesi amacıyla
ölçülür. Bu ölçümde verilen nota kredi notu veya daha yaygın olarak yerleşmiş
haliyle İngilizcedeki rating sözcüğünün Türkçe
okunuşuyla reyting deniyor. Ölçüm, ülkenin hem kendi parası cinsinden hem de
yabancı para cinsinden yükümlülükleri için ayrı ayrı yapılıyor.
Uluslar arası piyasalarda tahvil
ihraç etmek isteyen ülke ve kuruluşların kredi derecelendirmesi almaları ve bu
derecelendirmeden aldıkları reytinglerle bu ihracı yapmaları gerekiyor. Alınabilecek
en yüksek kredi notu AAA (ya da Aaa), en düşük not ise D. Bu notlara, geleceğe
ilişkin beklentileri göstermek açısından, + ya da – gibi işaretler ya da durağan,
pozitif, negatif, gözlem altında gibi bazı açıklamalar eşlik edebiliyor. Uluslar
arası borçlanma piyasalarına ihraç edilen tahvillerin yeterince talep
bulabilmesi ve faizinin düşük olabilmesi için alınan kredi notlarının en az BBB
düzeyinde (veya aynı düzeyi ifade etmek üzere en az Baa3) olması gerekiyor. Bu
eşiğe yatırım derecesi (investment grade) bunun altındaki derecelere de
spekülatif derece deniliyor. Başta ABD’dekiler olmak üzere kurumsal
yatırımcıların spekülatif dereceli kâğıtları satın almaları güç olduğundan, bu
piyasaya uygun fiyat ve vadeyle tahvil ihraç etmenin yolu yatırım derecesi
almaktan geçiyor. Alınan kredi değerlilik notu yükseldikçe, ihraç edilen
tahvilin miktarı artabiliyor, vadeler uzayabiliyor ve maliyet (faiz, komisyon
vb.) düşebiliyor. Yatırım derecesinin altında kredi değerliliği taşıyan
ülkelerin, ekonomilerinin genel gidişinin olumlu seyretmesi halinde, bu
piyasalara tahvil satabilmeleri mümkün. Ne var ki maliyetler ona göre
belirleniyor.
Aşağıdaki tabloda en çok bilinen
üç kredi derecelendirme kuruluşunun (Standard and Poor’s, Moody’s ve Fitch)
notları ve bu notların anlamları yer alıyor.
|
Açıklama
|
S&P ve Fitch
|
Moody’s
|
|
Mali yükümlülükleri karşılama kapasitesi çok yüksek
|
AAA
|
Aaa
|
|
Mali yükümlülükleri karşılama kapasitesi yüksek
|
AA
|
Aa
|
|
Mali yükümlülükleri karşılama kapasitesi güçlü fakat
olumsuz ekonomik gelişmelere duyarlı
|
A
|
A
|
|
Mali yükümlülükleri karşılama kapasitesi güçlü fakat
olumsuz ekonomik gelişmelere fazla duyarlı
|
BBB
|
Baa
|
|
Yakın dönemde az etkilenecek olsa da ters ekonomik
koşullarda büyük belirsizliklerle karşılaşması olası.
|
BB
|
Ba
|
|
Mevcut koşullarda mali yükümlülüklerini karşılayabilse de
terse dönenecek ekonomik koşullarda fazla kırılgan
|
B
|
B
|
|
Zayıf bir mali yapıya sahip, mali yükümlülüklerini yerine
getirebilmek için doğru politikaları izlemesi gerekli
|
CCC
|
Caa
|
|
Yüksek derecede kırılganlığa sahip
|
CC
|
Ca
|
|
Mali yükümlülüklerini karşılamayı sürdürmekle birlikte
iflas dosyasına girmiş durumda
|
C
|
C
|
|
Mali yükümlülüklerini karşılayamayacak durumda
|
D
|
D
|
Türkiye’nin bugün itibariyle
kredi notları şöyledir (ilk not yabancı para, ikinci not TL açısından):
S&P’den BB pozitif ve BBB - pozitif; Moody’s’ den Ba2 pozitif ve Ba2
pozitif; Fitch’den BB+ durağan ve BB+ pozitif.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202610 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.