Borçlanmanın Arka Planı
Borçlanma, bir finansman açığının
kapatılması için başkalarına ait paraların ödünç alınması işlemidir. Bu ödünç
alma işlemi karşılığında da faiz adı verilen bir bedel ödenir. Faiz, borç veren
açısından elindeki imkânın bir süreliğine başkasına devretmenin karşılığı olan
bedel, borç alan açısından da başkasına ait parayı geçici bir süre için
kullanmanın karşılığında ödenmesi gereken bedeldir.
Kamu kesiminin finansman dengesi
(T – G) olarak gösterilir. Buna bütçe dengesi adı da veriliyor. T, vergileri ya
da daha genel ifadeyle kamu gelirlerini, G ise kamu harcamalarını gösterir.
Eğer T = G ise ya da T > G ise kamu kesiminin borçlanma ihtiyacı doğmaz. Eğer
T < G ise o zaman kamu kesimi için borçlanma ihtiyacı ortaya çıkar.
Özel kesiminin finansman dengesi
(S – I) olarak gösterilir. Buna özel kesim tasarruf yatırım dengesi adı da
veriliyor. S, özel kesim tasarruflarını, I ise özel kesim yatırımlarını
gösterir. Eğer S = I ise ya da S > I ise o zaman özel kesimin borçlanma
ihtiyacı olmaz. Eğer S < I ise o zaman özel kesimin borçlanma ihtiyacı
doğar.
(T – G) ve (S – I) toplamı bir
ekonominin iç dengesini gösterir. Bunu şöyle ifade edebiliriz: Ekonominin iç
finansman dengesi = (T – G) + (S - I)
Ekonominin dış dengesi dışarıya
satılan mal ve hizmetlerden elde edilen döviz gelirleriyle (X) dışarıdan satın
alınan mal ve hizmetlere ödenen dövizler (M) arasındaki ilişkiyle ifade edilir.
Bu da bize ekonominin dış dengesini gösterir. Ekonominin dış finansman dengesi
= (X – M.) Buna cari denge de deniyor. Eğer X = M ise ya da X > M ise dış
denge için borçlanmaya gerek yoktur. Eğer X < M ise o zaman dış denge için
borçlanma devreye girer.
Ekonominin genel finansman
dengesi iç ve dış dengeleri bir araya getirerek oluşturulur:
(T – G) + (S - I) = (X – M)
Yani ekonominin iç finansman
dengesi dış finansman dengesine eşittir.
Eğer T < G ise bütçe açığı söz
konusu demektir ve ortaya kamu kesimi borçlanması çıkar.
Eğer S < I ise ortaya özel
kesim tasarruf açığı çıkar ki bu durumda özel kesimin borçlanması gerekir.
Eğer X < M ise kamu kesimi ve/veya
özel kesim için dış kaynak ihtiyacı çıkar ve dış borçlanmaya başvurulur.
(T – G) ve (S – I) da yani
ekonominin iç finansman dengesinde ortaya çıkacak açıkları karşılamak için hem
TL ile hem de dövizle borçlanma yapılabilir. Buna karşılık (X – M) yani
ekonominin cari dengesinde çıkacak açıklar için borçlanma dövizle yapılmak
zorundadır çünkü yabancılar borcumuzu TL ile yapmamızı kabul etmezler.
Kamu kesimi açısından
borçlanmanın alternatifi vergileri artırmak ya da harcamaları kısmaktır. Özel
kesim açısından borçlanmanın alternatifi tasarrufu artırmak ya da yatırımları
kısmaktır. Ekonominin tümünün dış dengesi açısından borçlanmanın alternatifi
yabancı sermaye yatırımlarını çekebilmektir.
Maliye konusunda
Servet Vergisi 25 Mart 2024Mali Sürüklenmede Son Durum 13 Kasım 2021Yeni Kararlar ya da Faizi Artırmadan Yükseltmenin Bin bir Yolu 30 Eylül 2020Türkiye’de Para ve Maliye Politikasının Başarısının Ölçülmesi20 Ocak 20208 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.