Ömer Hayyam
Düşüncelerimi en çok etkileyen
filozoflardan birisidir Ömer Hayyam. Ezberletilen şeylere başkaldırmayı, ya
öyle değilse diye sormayı, merak etmeyi bir ölçüde ondan öğrendim çocuk
yaşımda.
Ömer Hayyam 1048’de İran’ın Nişabur
kentinde doğmuş, 1131’de ölmüş. Selçuklu sultanları Alparslan ve Melikşah’ın
vezirliğini yapmış olan Nizamül Mülk ve Haşhaşiler’in lideri olan Hasan Sabbah
ile aynı medresede eğitim gördüğü sanılıyor. Çadırcı
anlamına gelen "Hayyam" takma adını babasının çadırcılık yapmış olmasından
dolayı almış. Matematik ve astronomi konusunda dünyanın önde gelen bilim
adamları arasında yer almış, dünyanın ilk rasathanesini kurmuş.
Evreni ve yaratılışı yorumlamak
konusunda içinde yetiştiği kültürün egemen anlayışına karşı çıkmış, akıl
yürütmelerini son derecede çarpıcı rubailerle aktarmış.
Dünya dediğin bir
bakışımızdır bizim;
Ceyhun nehri kanlı gözyaşımızdır
bizim;
Cehennem, boşuna dert
çektiğimiz günler,
Cennetse gün ettiğimiz
günlerdir bizim.
Ey kör! Bu yer, bu gök, bu
yıldızlar boştur boş!
Bırak onu bunu da gönlünü hoş
tut hoş!
Şu durmadan kurulup dağılan
evrende
Bir nefestir alacağın, o da
boştur boş!
Cennette huriler varmış, kara
gözlü;
İçkinin de ordaymış en
güzeli.
Desene biz çoktan cennetlik
olmuşuz:
Bak, bir yanda şarap, bir
yanda sevgili.
Ben olmayınca bu güller, bu
serviler yok.
Kızıl dudaklar, mis kokulu
şaraplar yok.
Sabahlar, akşamlar, sevinçler
tasalar yok.
Ben düşündükçe var dünya, ben
yok o da yok.
Bugün bile kendisine
ezberletilenlere karşı çıkamayan milyonlarca insanın var olduğu bir dünyada
bundan neredeyse bin yıl önce “Ben düşündükçe var dünya ben yok o da yok”
diyebilmek ya da cennetin de cehennemin bu dünyada olduğunu söyleyebilmek bana
hep çok önemli göründü. Bugün belki daha da önemli görünüyor.
İnanç kabulle, bilim merakla başlar.
Ömer Hayyam merak ediyor, soru soruyor ve o soruların yanıtlarını arıyordu.
Onun için de en büyük şairler arasında olduğu kadar en büyük bilim adamları
arasında yer alıyor.
Deneme konusunda
Geçen Yüzyılın İnsanları10 Haziran 2026Eleştiri Korkusu8 Haziran 2026Kötünün Yükselişi5 Haziran 2026Cesur Yeni Dünya30 Mayıs 202636 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.