Türkiye Son On Yılda Ne kadar Büyüdü?
GSYH üç ayrı yöntemle
hesplanıyor: Üretim yöntemi, harcamalar yöntemi ve gelir yöntemi. Harcamalar yöntemiyle
GSYH şu denklemle hesaplanıyor:
Y = C + I + G + (X – M)
Y = GSYH
C= Özel nihai tüketim harcamaları
I = Özel kesim yatırım
harcamaları (Özel kesim yatırımlarının içine bir de stoklardaki değişimleri
eklemek gerekiyor. Bu da stoklardaki malların artmasını veya eksilmesini
gösteriyor.)
G = Devlet harcamaları (tüketim +
yatırım)
X = İhracat
M = İthalat
Yani bir yıl içinde yapılan bu
harcamaları topladığımızda o yılın GSYH’sını hesaplamış oluyoruz.
2011 yılında bu büyüklükler şöyle
gelişmiş.
GSYH Bileşenleri
|
Milyar TL
|
GSYH (Y)
|
1.294,9
|
Özel Tüketim Harcamaları (C )
|
920,8
|
Devletin Tüketim Harcamaları
(G)
|
180,7
|
Özel Kesim Yatırımı (I)
|
234,6
|
Kamu Kesimi Yatırımı (G)
|
48,6
|
Stok Değişmesi (I)
|
25,1
|
İhracat (X)
|
308,3
|
İthalat (M) (Eksi)
|
423,1
|
Şimdi bunları bir araya
toplayalım ve toplam içindeki paylarına bakalım:
GSYH Bileşenleri
|
Milyar TL
|
Toplam İçinde Payı
(%)
|
GSYH (Y)
|
1.294,9
|
100,0
|
Özel Tüketim Harcamaları (C)
|
920,8
|
71,1
|
Özel Kesim Yatırım Harcamaları (I)
|
259,7
|
20,1
|
Devletin Tüketim ve Yatırım Harcamaları
(G)
|
229,3
|
17,7
|
İhracat (X)
|
308,3
|
23,8
|
İthalat (M) (Eksi)
|
423,1
|
32,7
|
Demek ki bizim GSYH’mızda özel
nihai tüketim harcamalarının yeri yüzde 71,1. İhracat ithalat dengemiz ise eksi
10 puan. Yani ihraç ettiğimizden daha fazlasını ithal ediyor ve bir bölümünü
ihracat için bir bölümünü de iç kullanım için kullanıyoruz. Devlet
harcamalarının toplamdaki payı ise giderek azalıyor.
Ekonomi tüketimle büyüyor. Eğer
bu tüketimi ihracat ithalat dengemizi on puan eksiyle kapatmayıp daha az
ithalatla gerçekleştirebilsek sorun olmayacak. Ama ihracatın ithalatı bu kadar
aşması demek cari açığımızın artması ve bizim ithalatı finanse edebilmek için
dışarıdan kaynak aramamız demek. Ki onun da önemli bölümü borçlanmayla yani
sıcak parayla finanse ediliyor. O nedenle ithal ettiğimiz malların ne kadarını
içeride üretebilirsek o kadar az cari açık veririz ve o kadar fazla istihdam
yaratabiliriz. Tek koşulla: Rekabet edebilir üretim yapmamız gerek. Aksi
takdirde içeride üreteceğiz diyerek dışarıdan aldığımızdan daha pahalı üretim
yaparsak tüketicimize zarar veririz.
Şimdi de cari fiyatlarla GSYH’nın
yanına dolar cinsinden GSYH’yı ve 1998 yılına göre sabitleştirilmiş yani
enflasyondan arındırılmış fiyatlarla GSYH serisini ekleyip bir daha görünüme bakalım.
Yıllar
|
Cari Fiyatlarla
GSYH (milyar TL)
|
Dolar Cinsinden
GSYH (milyar USD)
|
Sabit Fiyatlarla
GSYH (milyar TL)
|
2002
|
350,5
|
231,0
|
72,5
|
2003
|
454,8
|
305,0
|
76,3
|
2004
|
559,0
|
390,0
|
83,5
|
2005
|
648,9
|
481,5
|
90,5
|
2006
|
758,4
|
526,4
|
96,7
|
2007
|
843,2
|
648,8
|
101,3
|
2008
|
950,5
|
742,1
|
101,9
|
2009
|
952,6
|
617,6
|
97,0
|
2010
|
1.098,8
|
735,8
|
105,9
|
2011
|
1.294,9
|
772,3
|
114,9
|
GSYH cari fiyatlarla, yani o yıl
içinde geçerli olan fiyatlarla, hesaplanıyor. Bu durumda o yılın fiyat
artışlarını da içinde barındırıyor. Sonra bulunan bu tutar o yılın ortalama
kuruyla bölünüyor ve dolar cinsinden GSYH bulunuyor. 2011 yılındaki GSYH cari
fiyatlarla 1.294,9 milyar TL hesaplanmış. Bu tutarı 2011 yılının ortalama dolar
kuru olan 1.677 ye bölersek karşımıza dolar cinsinden 772,3 milyar dolarlık bir
GSYH çıkıyor. Cari fiyatlarla ekonomi 2002’den 2011 sonuna kadar 2,7 kat
büyümüş görünüyor. Dolar cinsinden bakarsak 2,3 kat büyümüş görünüyor.
Oysa hesaplamada gerçek büyümeyi
bulmak için bu hesapları fiyat artışlarını arındırarak yapmak gerekiyor. 1998
yılını baz alarak yapılan sabit fiyatlarla GSYH serisine bakarsak GSYH’nın
2002’den 2011 sonuna kadar olan büyümesi yüzde 58 görünüyor. Gerçek budur. Yani
Türkiye’nin GSYH’sı 2002 – 2011 arasında yüzde 58 büyümüştür. Gerisi fiyat
artışlarından kaynaklanan köpüktür.
Bu konu bize özgü değildir.
İnsanlık son on yılda hep birlikte kendisini aldatmaya karar vermiş ve sanal
büyümeyle reel büyümeyi birbirine katarak konuyu böyle sunmayı tercih etmiştir.
Bu, gelişme yolundaki ekonomilerin hızla büyüdüğü ve gelişmişlerle arayı
kapattıkları gibi bir sanal durum yaratarak gelişme yolundaki ekonomilerin
siyasetçilerine itibar kazandırırken aynı zamanda gelişmiş ekonomilere yönelik
eleştirilerin de azalmasına yol açıyor. O nedenle de herkes tarafından
destekleniyor.
Not: Ekonomi eğitimi almamış olanların bu yazıyı daha kolay anlayabilmeleri
için şu iki eski yazıma göz atmalarında yarar olabilir.
Bir sayfada GSYH dersi (bu yazı
GSYH’nın üretim yöntemiyle hesaplanmasını anlatıyor) http://www.mahfiegilmez.com/2012/01/bir-sayfada-gsyh-dersi.html
Türkiye’nin GSYH Büyümesi (Bu
yazım da üretim yöntemiyle hesaplanan GSYH’nın büyümesini anlatıyor.) http://www.mahfiegilmez.com/2012/01/ekonomik-buyume-ne-demektir.html
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202621 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.