Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Türkiye'nin En Önemli Ekonomik Sorunu Nedir?


Başlıktaki soruyu sorarak yaptığım 10.08.2012 tarihli anketten çıkan yanıt gelir dağılımı eşitsizliği idi. Cari açık ikinci, işsizlik üçüncü sırada yer alıyor. Tablo şöyle:

Katılım 496 kişi
%
Gelir dağılımı eşitsizliği
58
Cari açık
23
İşsizlik
12
Büyüme
2
Faiz
1
Enflasyon
0

Bu tabloya bakarak kesin sonuçlar ve yargılamalar çıkarmak doğru olmaz. Bunun birkaç nedeni var: (1) Ankete katılan sayısı 500 dolayındaydı. Yani örnekleme çok düşük sayıya dayanıyor. (2) Benim twitlerimi ve bloğumu izleyenler genellikle iyi eğitimli, ekonomiden anlayan kişiler, dolayısıyla temsil yaygınlığı söz konusu değil. Bu eksiklerine karşılık anket yine de değerlendirilmeye değecek bir eğilimi gösteriyor. Önce bunları yorumlamaya çalışayım.
           
İlk dikkati çeken şey şu: Geçmiş dönemlerin bir numaralı sorunu olarak görülen enflasyon artık sorun olarak değerlendirilmiyor. Türkiye’de enflasyon dünya sıralamasında halen oldukça yüksek bir sırada olduğu halde Türk insanı tarafından geçmişte yaşanan çok yüksek enflasyonlarla karşılaştırıldığında makul bulunuyor. Ayrıca geleceğe ilişkin düşüş umudu da oldukça güçlü görünüyor. Ki enflasyon sorun olmaktan çıkarılmış durumda.

İkinci önemli konu faizler. Yazarlar, yorumcular, politika yapıcılar tarafından çokça tartışılan faizin düşüklüğü ya da yüksekliği, faiz lobisi, faiz politikası gibi kavramlara karşın kamuoyu faizin Türkiye ekonomisi açısından bir sorun olduğu görüşünde değil.

Gelir dağılımı eşitsizliğinin ilk sırada çıkması çok şaşırtıcı değil. Çünkü toplum zengin ile fakir arasındaki farkı her gün sokaklarda, gazetelerde, televizyonlarda görüyor. Benzer bir durum cari açık için de geçerli. Bu konu o kadar çok konuşuldu, o kadar çok tartışıldı ki insanlar önceleri pek de farkında olmadıkları bu sorun açısından çok daha yakın ve dikkatli gözlem yapar oldular. 

İşsizliğin en temel ekonomik sorun olarak üçüncü sırada yer alması biraz şaşırtıcı. Benim twitlerimi ve bloğumu izleyenlerin önemli bir bölümünün üniversitede öğrenci olduğunu ve mezun olduklarında iş bulabilme endişesi yaşadıklarını biliyorum. Buna karşın işsizliğin üçüncü sırada kalması ankete yanıt verenlerin öğrenciler ve iş arayanlardan çok çalışan kişiler olduğu, yani bir işlerinin olduğu izlenimini yaratıyor.

Şimdi gelelim yanıtların değerlendirilmesine. Yukarıdaki tabloyu bu kez mevcut durumu göstererek ele alalım.
 

2011 Sonu Durum
Ülke Sıralamasındaki Yerimiz
Enflasyon (Yılsonu TÜFE)
10,4
153 / 182 (84)
Faiz (TCMB Politika faizi)
5,75
25 / 32 (78)
Cari açık
9,9
135 / 183 (74)
İşsizlik
9,9
70 / 103 (68)
Gelir dağılımı eşitsizliği
0,40
99 / 147 (67)
Büyüme
8,5
12 / 184 (7)










Tablonun son sırası bize karşılaştırmaya alabildiğimiz dünya ülkeleri arasında Türkiye’nin 2011 yılsonu itibariyle yerini gösteriyor (Bu karşılaştırmalarda faiz ve gelir dağılımı eşitsizliği oranları dışında IMF WEO database verilerini esas aldım. Gelir dağılımı eşitsizliği ölçümünde kullanılan Gini katsayısı verileri Human Development Report verilerini kullandım. Faizleri ise çeşitli sitelerden derledim.)

Tabloda son sıradaki değerler en iyiden en kötüye sıralamasına dayanıyor. Örneğin en iyiden en kötüye doğru yapılan enflasyon oranı sıralamasında Türkiye 182 ülke arasında 153. sırada yer alıyor. Parantez içindeki 84 oranı da 153/182’nin 100 ile çarpılmasıyla bulunan bir oran. Bu oran sıfıra yaklaştıkça ülkenin dünyadaki yeri iyi, 50 dolayında ise ülkenin yeri dünya ortalaması düzeyinde, 100’e yaklaştıkça ülkenin durumu kötü anlamına geliyor. Buna göre örneğin Türkiye’nin 2011 yılsonu itibariyle enflasyon oranındaki durumu dünya ortalamasına göre son derecede kötü. Faiz konusunda aynı sıralamaya göre Türkiye, karşılaştırmaya konu alınan 32 ülke arasında 25. sırada yer alıyor ve 78 oranına sahip bulunuyor. Bu da son derecede kötü bir konuma işaret ediyor. Cari açık, işsizlik ve gelir dağılımı eşitsizliği oranları da oldukça bozuk olan Türkiye’nin 2011 yılsonu itibariyle en iyi ekonomik göstergesi yıllık büyüme oranı. Türkiye yalnızca büyüme oranında en iyiler arasında yer alabiliyor.

2011 sonu itibariyle eldeki veriler bize dünya ile karşılaştırıldığında Türkiye’nin en temel ekonomik sorununun hala enflasyon olduğunu, onu yüksek faizin ve cari açığın izlediğini gösteriyor. Dünya ile yapılan karşılaştırmalar anketteki sonuçların tam tersini gösteriyor.   

Bu anketi çok daha geniş bir katılıma yönelik olarak yeniden yapmak gerekiyor. 
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

62 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.