Az Biraz Büyümüşüz
Türkiye’nin 2012 yılı ilk çeyrek
reel büyümesi yüzde 3,2 olarak açıklanmıştı. Buradaki yüzde 3,2, 2011 yılının
ilk çeyreğindeki GSYH’sına göre olan büyümedir. TÜİK, ikinci, çeyrek büyümesini
yüzde 2,9 olarak açıkladı. Yani Türkiye, 2011 yılının ikinci çeyreğindeki
GSYH’sını yüzde 2,9 oranında artırmış bulunuyor.
Yüzde 2,9’luk büyüme benim yüzde
4’e yakın olmasını beklediğim büyüme oranının oldukça altında kaldı. Birkaç önemli
alt sektöre değineyim: Geçen dönemleri yukarı çeken inşaat sektörü çok düşük
bir büyüme sergilemiş (yüzde 0,4.) Geçen yılın aynı döneminde inşaat sektörünün
büyümesi yüzde 13,1 idi. Tarım kesimi geçen yılın 2. çeyreğinde yüzde 6,5
büyüdüğü halde bu yıl yüzde 3,5 büyümüş. Yine geçen yılın 2. çeyreğinde yüzde
9,3 büyüyen imalat sanayi sektörü bu yıl yalnızca 3,4 büyümüş. Hizmetler
kesiminde de ciddi bir daralma söz konusu. Geçen yılın 2. çeyreğinde yüzde 13,7
büyüyen ticaret kesimi bu yıl yüzde 1,2’de kalmış. Mali aracı kuruluşların
faaliyetlerinde yüzde 9,2 olan 2011 yılı 2. çeyrek büyümesi bu yıl yüzde 1,2’de
kalmış.
Cari açıktaki düşüşün ve inşaat
sektörüne yönelik ilgi azalmasının etkisi hemen büyümede kendisini göstermiş
bulunuyor.
İkinci çeyrek büyümemizi gelişmiş
ekonomiler ve yükselen piyasa ekonomilerinin ikinci çeyrek büyümeleriyle karşılaştırınca
aşağıdaki tablo ortaya çıkıyor (Kaynak: The Economist web sitesi.):
Gelişmiş Ülke
|
2012 II Ç Büyümesi
(%)
|
Yükselen Piyasalar
|
2012 II Ç Büyümesi
(%)
|
ABD
|
2,3
|
Çin
|
7,6
|
Japonya
|
3,5
|
Hindistan
|
5,5
|
İngiltere
|
-0,5
|
Brezilya
|
5,2
|
Kanada
|
2,5
|
Rusya
|
4,0
|
Fransa
|
0,3
|
Endonezya
|
6,4
|
Almanya
|
1,0
|
Meksika
|
4,1
|
İtalya
|
-2,5
|
Türkiye
|
2,9
|
Tablo, bize Türkiye’nin bu yılın
ikinci çeyreğinde büyüme konusunda gelişmiş ekonomilere göre iyi, yükselen piyasa
ekonomilerine göre kötü performans sergilediğini gösteriyor.
Uzun zamandır ilk kez sanayi
üretimiyle büyüme arasındaki ilişki zayıflamış görünüyor. İkinci çeyrek sanayi
üretim endeksi değişimi yüzde 3,5 çıktığı halde büyüme yüzde 2,9 ile bu oranın
oldukça altında kaldı. Bu bize bu dönemde sanayi üretiminin hizmet kesimi ve
inşaat üzerinde fazlaca etkili olmadığını söylüyor.
Aşağıdaki grafik sanayi üretim
endeksinde çeyrek bazındaki değişimle büyümenin çeyrekler halinde sergilediği
performansın karşılaştırılmasını gösteriyor. Grafikte 2012 yılının ikinci
çeyreğinde yaşanan sanayi üretimiyle (SÜ) büyüme (B) arasındaki ayrılma görülebiliyor.
Geçen yıl sonunda cari açık 77,1 milyar dolar düzeyindeydi. Temmuz 2012 sonunda cari açık 61,4 milyar dolara inmiş bulunuyor. 7 ayda yüzde 20'nin üzerinde bir daralma söz konusu. Bu daralma asıl olarak ithalat tarafından geliyor. İhracat arttığı halde ithalat mutlak sayı anlamında bile azalıyor. Geçmişte bütçe açığını düşürmenin maliyeti olarak karşımıza çıkan büyüme düşüşü bu kez cari açığı düşürmenin maliyeti olarak geliyor. Üstelik cari açığı düşürmenin bir başka maliyeti daha var: Bütçe açığının yükselmesi.
Önümüzdeki günlerde atılacak ilk
adımın TCMB’nın koridor faizinin tavanının aşağıya indirilmesi biçiminde olması
şaşırtıcı olmayacak.
Kolay Ekonomi
GSYH nedir, nasıl hesaplanır? Büyüme nedir, nasıl hesaplanır?
Gayrısafi yurtiçi hasıla (GSYH): bir ekonomide bir dönemde (3 ay ya
da 1 yıl olarak alınıyor) üretilen bütün nihai mal ve hizmetlerin piyasa fiyatı
cinsinden toplam değerini ifade eden büyüklüğe GSYH diyoruz. Örneğin ekmek bir
nihai maldır. Ekmeği hesaba kattığımızda onun içine giren un, su, tuz, emek vb
hesaba katılmış olur. Eğer un, su, tuz vb’yi ayrı olarak hesaba katıyorsak o
zaman iki kez saymayı önlemek açısından onlar için yapılan ödemeleri ekmek
fiyatından düşmemiz gerekir.
Ekonomik büyüme: GSYH’nın bir dönemden ötekine fiyat artışlarından
arındırılmış olarak artmasına ekonomik büyüme diyoruz. Tersine de ekonomik
küçülme.
2011 yılında yalnızca 100
ekmek üreten ve ekmeğin fiyatının 1 TL olduğu hayali bir ekonomi düşünelim. Bu
ekonominin GSYH’sı 2011 yılında: (GSYH
2011 = 100 x 1 = 100 TL) olarak hesaplanacaktır.
2012 yılının başında bu ekonomide teknolojik
bir iyileştirme sonucu ekmek üretiminin 110 adede çıktığını, buna karşılık
ekmek fiyatının değişmediğini varsayalım. Bu durumda bu ekonominin GSYH’sı 2012
yılı için şöyle hesaplanacaktır: (GSYH 2012 = 110 x 1 = 110 TL.)
Bu ekonominin 2011’den
2012’ye büyümesi de şöyle hesaplanacaktır: (GSYH Büyümesi 2012 = (110 – 100) / 100 = 0,10.) Yani bu ekonomi
2012 yılında 2011 yılına göre yüzde 10 oranında büyümüştür.
Şimdi varsayalım ki
teknoloji gelişimiyle birlikte ekmek talebi de artmış ve sonuçta eknek fiyatı
1,10 TL’ye yükselmiş olsun. Bu durumda 2012 yılı nominal (göründüğü gibi)
GSYH’sı şöyle hesaplanacaktır: (GYH 2012 = 110 x 1,10 = 121 TL.)
Fiyat artışlarının giderilmesi gerekiyor:
Konuya nominal olarak
bakarsak bu ekonomi 2012 yılında yüzde 21 büyümüş görünür. Oysa buradaki
büyümede fiyat artışının etkisi vardır ve bu artışın büyümeyle bir ilgisi
yoktur. O halde yüzde 10 oranındaki fiyat artışını gidererek bakarsak, yani 110
adede yükselmiş olan ekmek miktarını 2011 yılı fiyatı olan 1 TL ile çarparsak
GSYH’yı reel olarak 110 TL olarak bulmuş oluruz. Bu durumda reel büyüme yüzde
10 olarak hesaplanır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202634 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.