Borçlarımızı Nasıl Ödeyeceğiz?
Merkezi yönetim borç stoku
Ağustos 2012 sonu itibariyle; Merkezi
yönetim (bu çerçevede Hazine ile eş anlam taşıyor) iç borç stoku 385 milyar TL’dir.
Hazine iç borç stokundaki tahvil
ve bonoların (Devlet iç borçlanma senetleri) DİBS) yüzde 79’u yurtiçinde
yerleşik olanların, yüzde 21’i yurtdışında yerleşik olanların elindedir.
DİBS’lerin yüzde 53’ü bankacılık kesiminin, yüzde 24’ü bankacılık dışındaki
kesimin, yüzde 2’si de TCMB’nin elindedir.
Hazine iç borçlanmasının yıllık
maliyeti ya da yıllık ortalama faizi, Ağustos ayı ortalaması itibariyle, yüzde
9,22’dir. Nakit iç borçlanmanın ortalama vadesi yaklaşık 45 aydır.
Aşağıdaki tabloda merkezi
yönetimin iç ve dış borç stoku son beş yıllık gelişmeyi de gösterecek şekilde
yer almaktadır.
Merkezi Yönetim Borç Stoku
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012/8
|
İç Borç Stoku (Milyar TL)
|
274,8
|
330,0
|
352,8
|
368,8
|
384,9
|
Dış Borç Stoku (Milyar USD)
|
69,8
|
74,1
|
78,1
|
79,2
|
79,5
|
Merkezi Yönetim Toplam Borç Stoku (Milyar TL)
|
364,8
|
444,9
|
470,1
|
501,1
|
528,0
|
Merkezi yönetim dış borç stoku
2011 yılı sonundan bugüne kadar pek değişiklik göstermediği halde iç borç stoku
ilk 8 ayda geçen yılın tamamı kadar artış göstermiştir. Bütçe açığının büyüdüğü
dikkate alınırsa bu artışın kalan 4 ayda da devam edeceğini tahmin etmek zor
olmaz.
Türkiye’nin toplam dış borç stoku
Haziran 2012 sonu itibariyle Türkiye’nin
toplam dış borç stoku 323,5 milyar USD’dir. Bunun dağılımı şöyledir: Kamu
kesimi dış borç stoku 102,3 milyar USD, özel kesim dış borç stoku 212,5 milyar
USD, TCMB dış borç stoku 8,7 milyar USD.
Aşağıdaki tabloda Türkiye’nin
(kamu kesimi + özel kesim + TCMB) toplam dış borç stoku son beş yılı kapsayacak
biçimde verilmektedir (Burada kamu kesimi denildiğinde merkezi yönetime ek
olarak diğer kamu kurumları da yer aldığı için buradaki tura yukarıdaki
tablodaki merkezi yönetim tutarlarından büyüktür.) Tablonun en altında yer alan
AB tanımlı genel yönetim nominal borç stoku / GSYH da AB karşılaştırmalarında
(Maastricht kriterine esas alınan) oranı vermektedir.
Türkiye Dış Borç Stoku (Milyar USD)
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012/I Y
|
Kamu Kesimi
|
78,3
|
83,5
|
89,0
|
94,1
|
102,3
|
TCMB
|
14,1
|
13,3
|
11,8
|
9,7
|
8,7
|
Özel Kesim
|
189,0
|
172,9
|
191,5
|
202,8
|
212,5
|
Türkiye Toplam Dış Borç Stoku
|
281,4
|
269,7
|
292,3
|
306,6
|
323,5
|
AB Tanımlı Genel Yönetim Nominal Borç Stoku / GSYH
(%)
|
40,0
|
46,1
|
42,4
|
39,4
|
35,6
|
Yıllar itibariyle kamu kesimi ve
özel kesimin dış borç stokunda artışlar olsa da AB karşılaştırmasında esas
alınan oran yüzde 40’ın altında bulunmaktadır. Bu oran aslında yıllık olarak
alındığı için 2012 ilk yarısı için verdiğim % 35,6 oranı, borç stokunun bu
miktarının tahmin edilen GSYH’ya oranlanmasıyla bulunmuştur. Yılsonunda bu
oranın daha yukarıda olacağını ama yüzde 40’ın altında kalacağını tahmin
ediyorum. Bu oran AB ülkeleri içinde en düşük borç yükü oranlarından birisidir.
Borç ödeme projeksiyonları
Aşağıdaki tabloda merkezi yönetim
iç borç ödeme projeksiyonu ile Türkiye’nin toplam dış borç ödeme projeksiyonu
yer almaktadır. Bu projeksiyonların 1.8.2012 tarihinde yapıldığı ve o an
itibariyle mevcut borçlar üzerine inşa edildiği dikkate alınmalıdır. O tarihten
sonra yapılacak yeni borçlanmalar vadesine göre ilgili yılın tutarının
değişmesine yol açacaktır.
Toplam Borç Ödeme Projeksiyonu (2012 +)
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016+
|
Toplam
|
Merkezi Yönetim İç Borç Ödemeleri (Milyar TL)
|
122,2
|
163,3
|
117,2
|
40,3
|
167,0
|
610,0
|
Kamu + Özel KV + UV Dış Borç Ödemeleri (Milyar USD)
|
61,5
|
46,4
|
28,6
|
27,7
|
152,2
|
316,4
|
Tabloya dikkat edilirse 2013
yılında merkezi yönetim iç borç ödemelerinin yüklü olacağı görülmektedir. Bu
borçların yenilemelerinin yapılacağı faiz oranları önemlidir. Faiz düşüş yoluna
girerse yeni borçlanmanın maliyeti düşük olacak, tersi olursa yüksek olacaktır.
Dış borçlarda özel kesim
açısından 2013 yılına eklenecek yeni kısa vadeli borçlar görünümü
etkileyecektir.
Değerlendirme
Türkiye’de bir zamanlar en önemli
sorunların başında gelen borç stoku ve onun yönetimi meselesi bugün önem
sırasında daha gerilere kaymış görünüyor. Zaten bunu haberler ve yorumlardan da
görebiliyoruz. Bununla birlikte bütçe açığının artacağı, cari açıktaki düşüşün
bir süre sonra duracağı, hatta yeniden artışa geçeceği tahmin ediliyorsa o
zaman finansman bulma meselesi yenide gündemin ön sıralarına gelebilir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202627 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.