Küresel Sistemde Türkiye'nin Yeri
Türkiye’nin küresel sistem
içindeki yerine bakarken genellikle birkaç makro gösterge alınıp karşılaştırma
yapılır. Burada daha kapsamlı bir karşılaştırma yapmaya çalıştım. Bu karşılaştırmalarda
ülke sayısı aynı değil. Bunun nedeni bazı ülkelerden her konuda bilgi veya veri
gelmemesi. Karşılaştırmalara esas alınan veriler de eldeki son veriler. Bazı
konularda henüz işleme alınmamış veriler nedeniyle bazı değişiklikler olmuş
olabilir.
227 ülke, en büyükten en küçüğe
GSYH açısından sıralandığında Türkiye 17’nci sırada yer alıyor. GSYH’sı
Türkiye’den büyük 16 ülke, Türkiye’den küçük 210 ülke var. Buna göre Türkiye
dünyada ekonomi olarak zenginler arasında sınıflandırılıyor.
226 ülke, en yüksekten en düşüğe
kişi başına gelir açısından sıralandığında Türkiye 86’ncı sırada bulunuyor. Kişi
başına geliri Türkiye’den yüksek 85, Türkiye’den düşük 140 ülke var. Buna
bakarak Türkiye’de bireylerin orta halli olduğunu söylemek mümkün.
216 ülke, en hızlıdan en yavaşa
doğru GSYH büyümesi açısından sıralandığında Türkiye 15’nci sırada görünüyor. Türkiye’den
hızlı büyüyen 14 ülkeye karşılık yavaş büyüyen 201 ülke var. Türkiye hızlı
büyüyen ekonomiler arasında demek doğru olur.
238 ülke, nüfus sayısı açısından
büyükten küçüğe sıralandığında Türkiye dünyada nüfusu en kalabalık 17’ci ülke
durumunda yer alıyor. Nüfusu Türkiye’den büyük 16, düşük 221 ülke var. Türkiye’nin
nüfusu yüksek dersek yanlış olmaz..
230 ülke, nüfus artış hızına göre
sıralandığında Türkiye nüfusu en hızlı artan 98’nci ülke olarak görülüyor.
Nüfusu Türkiye’den hızlı artan 97, yavaş artan 132 ülke var. Türkiye nüfus
artış hızını denetlemeye başlamış görünüyor.
221 ülke, insanlarının doğumdan
başlayarak ortalama yaşam süresine göre sıralanması durumunda Türkiye 125’nci
sırada bulunuyor. İnsanları Türklerden uzun yaşayan 124 ülke, Türklerden kısa
yaşayan 96 ülke var. Türkiye’de yaşam süresinin uzatılması için daha alınacak
mesafe olduğu ortaya çıkıyor.
187 ülke, insani gelişmişlik
endeksine göre en gelişmişten en gelişmemişe doğru sıralandığı zaman Türkiye 92’nci
sırada yer alıyor. 91 ülke Türkiye’ye göre daha insanca bir yaşam sürerken 95
ülke Türkiye’ye göre daha az insani gelişmişlik değerine sahip bulunuyor.
Türkiye, insani gelişmişlik açısından oldukça kötü durumda bulunuyor. .
222 ülke, en düşükten en yükseğe
enflasyon sıralamasına sokulduğunda, Türkiye 152’nci sırada bulunuyor.
Enflasyonu Türkiye’den düşük 151 ülkeye karşılık enflasyonu Türkiye’den yüksek
70 ülke var. Bütün çabalarına karşın Türkiye, enflasyonda halen önemli ve
kalıcı bir başarı elde edebilmiş değil.
136 ülke, gelir dağılımında en eşitsizinden
en eşitine göre sıralandığında Türkiye en kötü gelir dağılımı eşitliğine sahip 59’ncu
ülke konumunda bulunuyor. Gelir dağılımı eşitliği Türkiye’den kötü 58 ülke,
Türkiye’den iyi 77 ülke bulunuyor. Türkiye’nin gelir dağılımını düzeltmek için alması
gereken çok yol var.
200 ekonomi, en yüksekten en
düşüğe doğru işsizlik oranı sıralamasına girdiğinde 108’nci durumda yer alıyor.
İşsizlik oranı Türkiye’den iyi 107 ülke, Türkiye’den kötü 92 ülke var. İşsizlik
meselesinde Türkiye son dönemde iyi bir ivme yakalmışsa da bunun ne kadar
kalıcı olacağını zaman gösterecek.
212 ülke, bütçe dengesi açısından iyiden kötüye doğru sıralandığında Türkiye 67’nci sırada yer alıyor. Bütçe
dengesi Türkiye’den iyi ülke sayısı 66, bütçe dengesi Türkiye’den kötü ülke
sayısı 145. Türkiye’nin son yıllardaki en büyük başarısı bütçe disiplini
olmasına karşın hala kendisinden iyi durumda olan ülke sayısı 66.
145 ülke, kamu borç yükü
açısından en iyiden en kötüye doğru sıralandığında Türkiye 81’nci sırada
duruyor. Kamu borç yükü açısından Türkiye’den daha iyi konumda 80 ülke varken
Türkiye’den daha kötü durumda 64 ülke bulunmakta. Kamu borç yükünü
düşürdüğümüzle övünsek de bu açıdan bizden i,yi durumda ekonomi sayısı 80. Bu
konuda yapmamız gereken birçok şey olduğunu bu karşılaştırma ortaya koyuyor.
163 ülke, eğitim harcamalarında
çoktan aza doğru sıralandığında Türkiye 134’ncü görünüyor. Eğitime, Türkiye’den
daha fazla kaynak ayıran 133 ülkeye karşılık daha az kaynak ayıran 29 ülke var.
En zayoof olduğumuz ve en fazla adım atmamız gereken konulardan birsinin eğitim
olduğu açık biçimde görülüyor.
172 ülke, askeri harcamalarda
büyükten küçüğe doğru sıralandığında Türkiye 14’cülüğü alıyor. Askeri
harcamalara Türkiye’den daha fazla kaynak ayıran 13 ülke varken 158 ülke askeri
harcamalara Türkiye’den daha az kaynak ayırmaktadır. Eğitime bu kadar az kaynak
ayıran bir ekonominin askeri harcamalara bu kadar fazla para harcamasının özel
nedeni olsa da bu sürdürülebilir bir harcama değil.
140 ülke, en çoktan en aza doğru
sıralandığında inovasyonda Türkiye 74’ncülükle yetiniyor. 73 ülke inovasyonda
Türkiye’nin önünde yer alırken 89 ülke arkasında yer almaktadır. Türklerin
inovasyonda zayıf olduğu buradan ortaya çıkıyor.
192 ülke, cari denge açısından iyiden kötüye doğru sıralandığında, Türkiye 191’nci sırada bulunuyor. Cari
dengesi Türkiye’den iyi durumda 191 ülke, kötü durumda bir ülke var. Bu
gösterge herkesin farkında olduğu ve çözüm aradığı bir durumun özeti. Türkiye’nin
bu bataktan çıkması gerekiyor.
222 ülke, ihracat büyüklüğü
açısından sıralandığında Türkiye 32’nci sırada yer buluyor. 31 ülkenin ihracatı
Türkiye’den büyük, 190 ülkenin ihracatı Türkiye’den küçüktür. Son yıllarda
ihracatta önemli artışlar sağlanmış olsa da bunun temeli büyük ölçüde ithalatla
ilgili. “Ne kadar ithalat o kadar ihracat.”
222 ülke, ithalat açısından
sıralandığında, Türkiye’nin yeri 22 olarak çıkıyor. İthalatı Türkiye’den yüksek
21 ülke, ithalatı Türkiye’den düşük 200 ülke var. “Ne kadar ihracat o kadar
ithalat.”
160 ülke, yüksekten düşüğe doğru
döviz ve altın rezervleri yönünden sıralandığından Türkiye 26’ncı sırada
duruyor. Döviz ve altın rezervi Türkiye’den yüksek 26 ülkeye karşılık,
Türkiye’den düşük 136 ekonomi var. Türkiye oldukça yüksek bir rezerve sahip
olduğu halde bununla yetinmeyerek rezervlerini artırmayı hedefliyor. Bu rezervlerin
bir maliyeti olduğu unutulmamalı.
204 ülke, dış borç yükü açısından
yüksek borç yükünden düşüğe sıralamaya sokulduğunda, Türkiye 29’ncu sırada yer
alıyor. Dış borç yükü Türkiye’den fazla 28 ülke, Türkiye’den düşük 175 ülke
bulunmaktadır. Borç sorununu çözmüş gibi görünen Türkiye’nin dış borç
sıralamasında en yüksek 29 ülke arasında olması burada da gidilecek çok yol
olduğunu ortaya koyuyor.
144 ülke, küresel rekabet gücü
açısından güçlüden güçsüze doğru sıralandığında Türkiye 43’ümcü sırada
bulunuyor. Rekabet gücü Türkiye’den yüksek olan 42 ülkeye karşılık rekabet gücü
Türkiye’den düşük 101 ülke var. Rekabet gücü açısından Türkiye son yıllarda
oldukça yol aldı, bu çabayı daha da artırarak sürdürmek gerekli.
134 ülke, ülkelerindeki demiryolu
ağının uzunluğu açısından uzundan kısaya sıralandığında Türkiye 23’ncü sırada
bulunuyor. Demiryolları Türkiye’den uzun olan 22, kısa olan 111 ülke var.
Demiryolu yatırımları bir ara demode olmuştu ama şimdi hızlı tern yaklaşımı
çerçevesinde dünyada yeniden ön plana geliyor. Demiryollarına yatırıma devam
etmek gerekiyor.
221 ülke, ülkelerindeki karayolu ağının uzunluğu
açısından uzundan kısaya sıralandığında Türkiye 19’uncu sırada yer alıyor. Karayolları
Türkiye’den uzun olan 18, kısa olan 202 ülke var. Karayolları demiryollarının
alternatifi olarak alınmamalı ve her ikisi de geliştirilmeye devam edilmeli.
156 ülke, deniz ticaret filosunun
büyüklüğüne göre büyükten küçüğe doğru sıralandığında Türkiye 18’nci sırada
bulunuyor. Ticaret filosu Türkiye’ninkinden büyük 17 ülke, daha küçük 138 ülke
var. Türkiye’nin bir deniz ülkesi olduğu dikkate alındığında burada da
gidilecek çok yol olduğu ortaya çıkıyor.
215 ülke, elektrik üretimi
açısından sıralandığı zaman Türkiye 21’nci sıraya yerleşiyor. Elektrik
üretiminde Türkiye’den fazla üretim yapan 20 ülke, daha az üretim yapan 194
ülke var. Türkiye’nin en şaşırtıcı verilerinden birisi budur. Sanayinin
gelişmişliği açısından da önemli bir göstergedir.
281 ülke, cep telefonu
kullanıcısı sayısı açısından sıralandığında Türkiye 21’nci sırada bulunuyor. 20
ülkede cep telefonu kullanıcısı Türkiye’den çok, 197 ülkede ise Türkiye’den
azdır. Sanırım en bilinen verilerden birisi budur.
216 ülke, internet kullanıcısı
sayısı açısından sıralandığında Türkiye 15’nci sırada bulunuyor. 14 ülkede
internet kullanıcısı sayısı Türkiye’den çok, 201 ülkede ise Türkiye’den azdır.
Şaşırtıcı verilerden birisinin de bu olduğunu düşünüyorum. Türkiye’nin cep
telefonu ve internet kullanımında ön sıralarda olmasının sosyolojik olarak
incelenmesi gerektiği kanısındayım.
Bunları kolaylık olsun diye
aşağıdaki tabloda da sunuyorum. İkinci sütunda parantez içindeki oranlar Türkiye'nin eğer karşılaştırmaya alınan ülke sayısı 100 olsaydı kaçıncı olacağını göstermek amacını güdüyor. Her karşılaştırma farklı sayıda ülkeyi kapsadığı için bunları aynı ölçüye vurmak için böyle bir ekleme yaptım.
Gösterge
|
Türkiye’nin dünyadaki sırası
|
GSYH Satınalma gücü paritesiyle
(SGP) (büyükten küçüğe)
|
17 / 227 (100'de 8'inci)
|
Kişi Başına gelir SGP (büyükten
küçüğe)
|
86 / 226 (100'de 38'inci)
|
GSYH Büyümesi (büyükten küçüğe)
|
15 / 216 (100'de 7'nci)
|
Nüfus (büyükten küçüğe)
|
17 / 238 (100'de 7'nci)
|
Nüfus artış hızı (hızlıdan
yavaşa)
|
98 / 230 (100'de 43'üncü)
|
Yaşam süresi (çoktan aza)
|
125 / 221 (100'de 57'nci)
|
İnsani gelişmişlik endeksi
(gelişmişten gelişmemişe)
|
92 / 187 (100'de 49'uncu)
|
Enflasyon (düşükten yükseğe)
|
152 / 222 (100'de 68'inci)
|
Gini katsayısı (kötüden iyiye)
|
59 / 136 (100'de 43'üncü)
|
İşsizlik oranı (iyiden kötüye)
|
108 / 200 (100'de 54'üncü)
|
Bütçe dengesi (iyiden kötüye)
|
67 / 212 (100'de 32'nci)
|
Kamu borç yükü (kötüden iyiye)
|
81 / 145 (100'de 56'ncı)
|
Eğitim harcaması (çoktan aza)
|
134 / 163 (100'de 82'nci)
|
Askeri harcama (büyükten
küçüğe)
|
14 / 172 (100'de 8'inci)
|
İnovasyon (iyiden kötüye)
|
74 / 140 (100'de 53'üncü)
|
Cari denge (iyiden kötüye)
|
191 / 192 (100'de 99'uncu)
|
İhracat (büyükten küçüğe)
|
32 / 222 (100'de 14'üncü)
|
İthalat (büyükten küçüğe)
|
22 / 222 (100'de 10'uncu)
|
Döviz ve altın rezervleri
(büyükten küçüğe)
|
26 / 160 (100'de 16'ncı)
|
Dış borç yükü (büyükten küçüğe)
|
29 / 204 (100'de 14'üncü)
|
Küresel rekabet endeksi
(rekabet gücü yüksekten düşüğe)
|
43 / 144 (100'de 30'uncu)
|
Demiryolu uzunluğu (uzundan
kısaya)
|
23 / 134 (100'de 17'nci)
|
Karayolu uzunluğu (uzundan
kısaya)
|
19 / 221 (100'de 9'uncu)
|
Ticaret filosu (büyükten
küçüğe)
|
18 / 156 (100'de 12'nci)
|
Elektrik üretimi (büyükten
küçüğe)
|
21 / 215 (100'de 10'uncu)
|
Cep telefonu sayısı (çoktan
aza)
|
21 / 218 (100'de 10'uncu)
|
İnternet kullanıcısı (çoktan
aza)
|
15 / 216 (100'de 7'nci)
|
Kaynaklar: CIA, IMF, Insead, Worl
Economic Forum
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202652 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.