İkinci Kez Obama
Obama’nın uygulamaları ve uygulayacakları
ABD seçimlerini Obama kazandı.
Bundan sonra ABD ekonomisinde neler yapılacak? Bu sorunun yanıtını verebilmek
için Obama’nın seçimlerden önce neler yaptığına ve neleri yapmaya
hazırlandığına bir bakalım.
Obama, ekonomiyi resesyondan
çıkarmak için hazırlanan vergi kesintileri, altyapı, eğitim, enerji
araştırmaları ve sağlığa yatırımlar yapılmasını öngören canlandırma programını
uygulamaya koydu. Amerikan otomotiv sektörünün sıkıntıdan kurtarılması için
hazırlanan planları destekledi. Kolombiya, Panama ve Güney Kore ile ticaret
anlaşmaları imzaladı. Amerikalıların büyük bölümünü etkileyen vergi
kesintilerine gitti. Seçimi kazanırsa Bush döneminde kabul edilen ve yıllık
geliri 250 bin doların üzerindeki ailelere yapılan vergi indirimini geri
alacağını ve milyonerlerin ödediği vergileri artıracağını açıkladı.
ABD ekonomisi küresel krize ilk
giren ekonomiydi. 2006 yılında başlayan kriz sinyalleri 2007 yılında subprime
mortgage kriziyle patlama aşamasına geldi. 2008 yılındaki Lehman Brothers
kriziyle de kriz birden yayılıverdi. O tarihten beri ABD ekonomisini toparlama
ve krizden çıkarma çabaları devam ediyor. Bu çerçevede kurumların
kurtarılmasından piyasaya likidite verilmesine kadar birçok adım atıldı. Bütün
bu uygulamalarla ABD ekonomisi önce resesyondan çıktı sonra da yavaş yavaş
büyümeye geçti.
Obama’nın kriz karnesi
ABD ekonomisinin güncel verileri
şöyle (Kaynak: IMF, World Economic Outlook)
2008
|
2010
|
2012
| |
Büyüme
|
-0,3
|
2,4
|
2,2
|
Enflasyon (TÜFE)
|
2,2
|
1,3
|
1,6
|
İşsizlik Oranı
|
5,8
|
9,6
|
7,9
|
Bütçe Açığı / GSYH
|
5,5
|
8,7
|
6,8
|
Cari Açık / GSYH
|
4,7
|
3,0
|
3,1
|
ABD açısından krizin
yaygınlaştığı yıl olarak kabul edilen 2008 yılıyla krizin zirve yaptığı yıl
olarak kabul edilen 2010 yılı karşılaştırıldığında 2010 yılında işsizlik
oranında ve bütçe açığında önemli artışlar olmasına karşılık büyümenin
toparlanmaya başladığı görülüyor. Ekonomiyi canlandırma paketinin de etkisiyle
bütçe açığı önemli ölçüde artmış buna karşılık talep düşüşü nedeniyle cari açık
düşmüş görünüyor.
2010 yılından 2012 yılına geçişte
işsizlik oranında ve bütçe açığındaki düşüşler dikkat çekiyor. Piyasaya sürülen
onca likiditeye karşın enflasyondaki artış ihmal edilebilir cinsten bir artış
olarak görülüyor.
İlk kez seçilmesinden sonra bir
enkaz devralmış olan Obama, bunun üzerine bir de küresel krizle uğraşmak
zorunda kalmıştı. Bu kez kendi kendine devrettiği ekonomik tablo daha olumlu
görünüyor. ABD ekonomisi toparlanıyor ve bu toparlanma önümüzdeki yılda da
devam edecek gibi duruyor.
Temel ekonomik sorunlar ve Obama’nın olası yaklaşımları
Bu aşamada merak edilen soruların
başında dört önemli soru yer alıyor: (1) Fed yeni bir likidite genişlemesi,
yaratır mı? (2) Hükümet (Hazine) bütçe açığını artıracak bir vergi indirimi ya
da harcama artışı yapar mı? (3) Mali uçurum meselesi nasıl çözülecek? (4)
Avrupa’daki sorunlara nasıl katkı yapılacak?
İlk soru konusunda Obama’dan çok
Bernanke’nin söylediklerine bakmak gerekiyor. Bernanke bu soruyla
karşılaştığında gerekirse yaparız mesajı verdi. Gerekir mi gerekmez mi bu
aşamada bilinmiyor.
İkinci sorunun yanıtı ise biraz
yukarıda değindiğim konular arasında yer alıyor. Obama, vergi kesintilerinden
ve ekonomiyi canlandırma çabalarından yana tavrını koyuyor. Genelde vergi
indirimlerine devam edilmesi bekleniyor. Gelebilecek tek vergi yükü
milyonerlere yönelik olacak.
Üçüncü soru mali uçurum meselesinin
nasıl çözümleneceği sorusu. Mali uçurum deyimiyle
kastedilen şey, ABD’de 2012 sonunda ve 2013 başında otomatik olarak yürürlüğe
girecek bir dizi mali kuralın yaratacağı tahmin edilen olumsuz ekonomik
etkiler. Bu kural değişikliklerini iki başlıkta toplayabiliriz: (a) Vergiler:
Bush döneminde yürürlüğe konulan vergi indirimleri eğer Kongre tarafından bir
yenileme yapılmazsa 2012 yılı sonunda ortadan kalkacak ve sistem eski vergi
yüklerine geri dönecek. (b) Harcamalar: Geçtiğimiz yıl kabul edilen partiler
üstü yasa ile de 2013 yılbaşında 1,2 trilyon dolarlık bütçe kesintisi
yapılacak. Vergi indirimlerinin kalkması ve bütçe harcamalarının kesilmesi
sonucu ekonomide canlılığın kaybolmasından ve sistemin yeniden resesyona
girmesinden endişe ediliyor. ABD Bütçe İdaresi (OMB) bu düzenlemelerin bu
şekilde yürürlüğe girmesinin ekonomik büyümeyi yüzde 0,5’e düşürebileceği
görüşünde. Kongre’nin bu konuyu çözüp çözmeyeceği konusunda görüş farklılıkları
var. Geçen yıl benzer bir sıkıntı borçlanma tavanı konusunda yaşanmış ve
Hazine’nin borçlanma tavanına ulaştığı yani artık yeni borçlanma yapamayacak
aşamaya geldiği sırada Kongre sorunu çözmüştü. Bu kez de benzer bir gelişme
yaşanacağını ileri sürenler çoğunlukta bulunuyor. Buna karşılık bu sorununun
çözümlenememesi ABD ekonomisi için yeni resesyonun başlangıcı olabilir.
Dördüncü soru belki de en yanıtı
karmaşık olan soru. Obama’nın önümüzdeki yıl kendi ülkesinin ekonomisi kadar
Avrupa ekonomileriyle uğraşması da gerekecek gibi görünüyor. Çünkü Avrupa’nın
sorunlarını çözebilmek için güçlü bir liderlik tavrı gerekiyor ve şu ana kadar
Merkel bu liderliği sergileyemedi. Bu durumda Obama’nın ikinci kez seçim
kazanarak gücünü artırmış bir lider olarak Avrupa’da desteği çok önem taşıyor.
Çözüm için ABD’nin daha aktif bir destek sergilemesi gerekebilir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202613 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.