Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

2023'de En Büyük On Ekonomi Arasına Girebilmek İçin


Hedef 2023’de en büyük on ekonomi arasına girmek
Üçüncü çeyrek büyüme oranı düşük çıkıp, dördüncü çeyreğin ilk ayı olan Ekim ayı sanayi üretim endeks değişimi de eksi çıkınca önümüzdeki döneme ilişkin bir panik havası oluştu. Herkes yumuşak inişten konuşuyordu ama görüldüğü kadarıyla bu iniş pek de yumuşak olmayacak.

Türkiye için açıklanan birçok makroekonomik hedef var. Bunların içinde en iddialısı 2023 yılında ilk on ekonomi arasına girebilmek. Bunun yolu ekonominin sorun yaratmaksızın en az potansiyeli düzeyinde (yüzde 5 – 5,5) büyümesinden onun da yolu imalat sanayisini küresel düzeyde yukarılara taşımak ve bu sektörde yaratılan katma değeri artırmaktan geçiyor. Bu mantık zincirini onun da yolu inovasyon ve dolayısıyla ASR-GE’den geçiyor diyerek uzatmak mümkün. 

Hedefe giden yolda Türkiye
Türkiye, son on yıldır hızlı bir büyüme sergiledi. GSYH’sı 300 milyar dolarlar düzeyinden 800 milyar dolarlara, kişi başına geliri de 3.000 dolar düzeyinden 10.000 dolar düzeyine sıçradı. İlk bakışta bu hızlı büyümenin Türkiye’yi ciddi bir sanayi gücü haline getirmiş olması düşünülür. Ne var ki durum böyle değil. Hatta tam tersine, aşağıdaki tabloya göre Türkiye son on yılda sanayi katma değeri yaratma konusunda gerilemiş görünüyor. 

Tablo: Dünyada İmalat Sanayii Katma Değeri Toplamı İçinde Payı En Büyük 15 Ekonomi (Kaynak: Manufacturing the Future: The Next Era of Global Growth and Innovation, McKinsey, 2012.)

1980
1990
2000
2010
1
ABD
ABD
ABD
ABD
2
Almanya
Japonya
Japonya
Çin
3
Japonya
Almanya
Almanya
Japonya
4
Birleşik Krallık
İtalya
Çin
Almanya
5
Fransa
Birleşik Krallık
Birleşik Krallık
İtalya
6
İtalya
Fransa
İtalya
Brezilya
7
Çin
Çin
Fransa
Güney Kore
8
Brezilya
Brezilya
Güney Kore
Fransa
9
İspanya
İspanya
Kanada
Birleşik Krallık
10
Kanada
Kanada
Meksika
Hindistan
11
Meksika
Güney Kore
İspanya
Rusya
12
Avustralya
Meksika
Brezilya
Meksika
13
Hollanda
Türkiye
Tayvan
Endonezya
14
Arjantin
Hindistan
Hindistan
İspanya
15
Hindistan
Tayvan
Türkiye
Kanada

İmalat sanayisinde ilk 15 ülke arasında yokuz
Tablo bize Çin’in imalat sanayi katma değeri yaratmakta müthiş bir çıkış yakaladığını, Çin kadar olmasa da Hindistan’ın da benzer bir gelişim içinde olduğu görülüyor. İngiltere, Fransa ve İspanya düşüş içindeler. 1980’lerde ilk 15’te yer alan Avustralya, Hollanda ve Arjantin sonraki 30 yılda liste dışı kalmış. Buna karşılık Brezilya hep ilk 15’te yer buluyor. Son 20 yılda listeye Güney Kore girmiş ve yer edinmiş. 2010’da listeye Rusya ve Endonezya girmiş.

Türkiye, 1990 yılında listede 13’üncü sırada yer alıyor. Yani dünyada imalat sanayisi katma değeri açısından en yüksek paya sahip 13’üncü ülke konumunda. 2000’lerde 15’nci sıraya gerilemiş, 2010’da liste dışına çıkmış. Beklenenin tam tersine bir gelişme. Yani Türkiye en hızlı büyüdüğü on yılda, ondan önceki yirmi yılda olduğu kadar bir imalat sanayisi katma değer payı yaratamamış.  

Sonuç ve ders
Buradan ne sonuç çıkar? Türkiye’nin büyümesinin imalat sanayisine bağlı bir büyüme olmadığı sonucu çıkar. Türkiye’nin inovasyon ve AR-GE konusunda bir şeyler yapamadığı sonucu çıkar. İnşaat sektörüne bağlı büyümeyle en büyük on ekonomi arasına girmenin kolay olmadığı sonucu çıkar. Bizim okullarımızın yaratıcılık konusunda adam yetiştirmediği sonucu çıkar. Teşvikleri vermenin yeterli olmadığı, bunların nasıl ve hangi yönde işlediğini sürekli izleyecek bir mekanizmaya sahip olmak gerektiği sonucu çıkar.

Eğer 2023’de en büyük on ekonomi arasına girmek istiyorsak bu on yılda yapısal dönüşümü gerçekleştirmemiz, yaratıcılığa, inovasyona dayalı bir imalat sanayisi alt yapısı oluşturmamız gerekiyor. Bu iş öyle konuşulduğu kadar kolay değil. Birçok alanda birçok girişimimiz olduğunu biliyorum ama bunlar bizim bu listeye girmemize yeterli olmuyor.  
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

47 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.