Kimin Borcu Artıyor
Toplumda borçlar konusunda uzun
süredir bir tartışma var. Herkes borç tutarlarını kendine göre sınıflandırıyor,
eğiyor büküyor. Kimi borçların azaldığını söylüyor kimisi arttığını. Bu tartışmaya
bir son verebilmek amacıyla aşağıdaki iki tabloyu sunuyorum (Tablolardaki veriler TÜİK ve Hazine Müsteşarlığı sitelerinden derlenmiş ve hesaplanmıştır.)
Tablo 1: Borç Verileri
Yıllar
|
GSYH (TL)
|
USD Kuru
|
GSYH (Milyar $)
|
Kişi Başına GSYH ($)
|
Dış Borç Stoku (Milyar $)
|
Kamu Borç Stoku (Milyar TL)
|
Hane Halkı Borç Yükü (Milyar TL)
|
2002
|
350.476
|
1,51
|
231
|
2.619
|
130
|
257
|
6
|
2003
|
454.781
|
1,50
|
305
|
3.383
|
144
|
298
|
13
|
2004
|
559.033
|
1,43
|
390
|
4.172
|
161
|
333
|
27
|
2005
|
648.932
|
1,35
|
482
|
4.964
|
171
|
351
|
46
|
2006
|
758.391
|
1,44
|
526
|
7.500
|
208
|
366
|
67
|
2007
|
856.387
|
1,30
|
659
|
9.333
|
250
|
356
|
91
|
2008
|
950.500
|
1,28
|
742
|
10.376
|
281
|
408
|
114
|
2009
|
954.000
|
1,55
|
618
|
8.456
|
269
|
466
|
125
|
2010
|
1.105.100
|
1,50
|
736
|
10.079
|
292
|
497
|
168
|
2011
|
1.297.700
|
1,67
|
774
|
10.444
|
304
|
547
|
216
|
2012
|
1.416.800
|
1,79
|
786
|
10.504
|
337
|
563
|
255
|
2002 – 12 Büyüme (%)
|
304
|
19
|
240
|
301
|
159
|
119
|
4150
|
Tablo 2: Borçların GSYH’ya Oranları
Yıllar
|
Kamu Borcu /
GSYH (TL, %)
|
Dış Borç /
GSYH ($, %)
|
Hane H Borç Stoku /
GSYH (TL, %)
|
Kamu Dış Borç Stoku / GSYH (%)
|
Özel K. Dış Borç Stoku / GSYH (%)
|
2002
|
73
|
56
|
2
|
28
|
19
|
2003
|
65
|
47
|
3
|
23
|
16
|
2004
|
60
|
41
|
5
|
19
|
16
|
2005
|
54
|
35
|
7
|
15
|
18
|
2006
|
48
|
40
|
9
|
14
|
23
|
2007
|
42
|
38
|
11
|
11
|
24
|
2008
|
43
|
38
|
12
|
11
|
25
|
2009
|
49
|
44
|
13
|
13
|
28
|
2010
|
45
|
40
|
15
|
12
|
26
|
2011
|
42
|
39
|
17
|
12
|
26
|
2012
|
40
|
43
|
18
|
13
|
29
|
Birinci tablo bize son 11 yılda cari fiyatlarla TL cinsinden
GSYH’nın % 304, USD cinsinden cari fiyatlarla GSYH’nın % 240, cari fiyatlarla
kişi başına GSYH’nın % 301, Türkiye’nin toplam dış borç stokunun aynı dönemde
cari fiyatlarla % 150, kamu kesimi iç ve dış borç stokunun TL cinsinden % 119
arttığını gösteriyor. Buraya kadar her şey yolunda gitmiş görünüyor. Birinci
tabloda dikkati çeken iki konu var: (1) Herşey katlanarak artarken dolar kuru
sadece % 19 artmış. Yani aşağı yukarı sabit kur rejimi uygulamasına benzer bir
uygulama göstermiş. (2) 2002 yılında pek fazla borcu olmayan hane halkı 2012
yılı sonunda ciddi anlamda bir borç yükü altına girmiş. Hane halkının borç
tutarındaki artış % 4150 ile dönemin rekorlarını alt üst etmiş görünüyor.
İkinci tablo bize son 11 yılda kamu kesimi borcunun ve Türkiye’nin
toplam dış borç stokunun GSYH içindeki payının azaldığını buna karşılık hane
halkının borç yükünün hızlı bir artış sergilediğini gösteriyor. İkinci tabloda
da dikkati çeken bir konu var: Kamu kesiminin borç yükü son 11 yılda azalmış buna
karşılık hane halklarının ve özel kesimin borçları son 11 yılda hızla artmış.
Son 11 yıldaki gelişmelere
bakarak borçlar konusunda şunu söylemek mümkün: Önceki dönemlerde borçlu olan
kamu kesimiyken bu dönemde borçlar el değiştirmiş ve özel kesim ile bireyler
borçlu konumuna gelmişler. Bu durum; Türkiye’nin 2000’lere kadar uyguladığı
kamu kesimi ağırlıklı, bütçe açıklarına ve kamu kesimi borçlanmasına dayalı
büyüme modelinin yerine özel kesim ağırlıklı, özel kesim yatırım ve tasarruf
açıklarına yani cari açığa ve dolayısıyla özel kesim borçlanmasına dayalı
büyüme modelinin konulmuş olması yönündeki yorumlarımla bire bir örtüşmektedir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026116 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.