Değişen Ekonomi Politikası ve Değişen Finansal Dengeler
2000’lere kadar Türkiye’nin ekonomi politikası kamu
kesiminin harcama ve yatırımlarının önderliğinde bütçe açığı ve onun borçlanmayla
finansmanına dayanıyordu. Kamu kesimi yüksek borçlanma ihtiyacını iç ve dış
piyasadan karşılarken özel kesime borçlanacak imkan bırakmıyordu. GSYH’nın
yüzde 10’u dolayında yüksek bütçe açığı veren Türkiye’nin cari açığı GSYH’nın yüzde
2’si dolayında seyrediyordu.
2002’den sonra ekonomi politikamız değişti. Ekonomiye önderlik etmek kamu kesiminden özel kesime kaydırıldı. Bunun sonucunda kamu kesimi açıkları daraldı, kamu borçları düşmeye, buna karşılık özel kesim borçlanması artmaya ve cari açık büyümeye başladı. Bütçe açığının GSYH’ya oranı yüzde 2’lere düşerken cari açığın GSYH’ya oranı % 6’nın üzerine çıktı (2011’de % 9,7 ile rekor kırdı.)
Aşağıdaki tablo ekonomi politikasındaki değişimin getirdiği
yeni finansal dengeleri eskileriyle karşılaştırmalı olarak gösteriyor. Tabloda
verileri hem miktar olarak hem de GSYH içindeki payları olarak ele aldım.
Miktar karşılaştırmaları önemli olsa da tek başına durumu açıklamaktan uzaktır.
Bir ekonomide örneğin borç stoku yüzde 40 artmış demek tam olarak bir şey ifade
etmez. Çünkü o ekonomide GSYH eğer yüzde 70 artmışsa bu borç stokunun oran
olarak azaldığı ya da gelir artışından daha yavaş arttığı anlamına gelir ve
olumlu olarak algılanması gereken bir değişimdir.
Tabloyu miktar değişimleri açısından ele alırsak her şeyin
olumsuz gittiği kanısına kapılabiliriz. Oysa tabloya oransal karşılaştırmalar
açısından bakarsak başta iç ve dış borçlanmalar ve bütçe açığı olmak üzere bazı
göstergelerin iyiye gittiğini, uluslararası yatırım pozisyonu, reel kesim döviz
pozisyonu (açık pozisyon) ve cari denge gibi bazı göstergelerin ise kötüye
gittiğini görürüz. Doğru yöntem tabloyu oransal karşılaştırmalar açısından
değerlendirmektir.
Bu tablo bize, yukarıda sözünü ettiğim, ekonomi politikası
değişimini çok net bir biçimde gösteriyor. 2000’ler öncesinde iç ekonomik
dengesini bozmak pahasına büyümeyi hedef alan Türkiye gitmiş, yerine dış
ekonomik dengeyi bozmak pahasına büyümeye çalışan Türkiye gelmiştir. 2000’ler
öncesinde kamu kesiminin iç ve dış borçlanmasına dönük olarak ekonomiyi finanse
etmeye çalışan Türkiye gitmiş, yerine özel kesimin borçlanması ve pozisyon
açmasına dayanarak büyümeyi tercih eden bir Türkiye gelmiştir.
Sonuçta ağırlık olarak kamu kesimine, bütçe açıklarına, kamu
borçlanmasına dayalı ekonomi politikasının yerine özel kesime, cari açığa ve
özel kesim borçlanmasına dayalı bir ekonomi politikasının konulmasıyla iç denge
bozukluklarıyla finanse edilen sistem dış denge bozukluklarıyla finanse edilir
hale dönüşmüştür. Bu süreç içinde kamu kesimi dengesini yapısal reformlarla
düzeltmek yerine özelleştirme benzeri geçici gelir kalemleri kullanılmış ve Türkiye,
borçlanan kesimi değiştirerek aynı modelin farklı versiyonuyla yoluna devam
etmiştir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202647 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.