Ücret, Faiz, Rant ve Kâr
Ekonomide
dört üretim faktörü vardır. Bunlar emek (L), sermaye (K), doğal kaynaklar
(toprak veya arazi olarak de geçer) (N) ve girişimcilik (E) olarak sayılır. Belirli
büyüklükte bir üretimi gerçekleştirebilmek için emek, sermaye ve doğal
kaynakları bir araya getirecek bir girişimcilik gereklidir. Bu bir araya
getirme işlemi yapılacak üretimin boyutuna göre farklılık gösterebilir. Örneğin
tarımda geçimlik bir üretim yapılacaksa emek ile doğal kaynakların bir arada
olması yeterli olabilir. Girişimcilik ve emek aynı kişide birleşebilir. Sermaye
ise kendi birikimiyle elde edilen tasarruflardan sağlanabilir. Ama eğer büyük
bir üretim yapılması söz konusuysa o zaman bu dört faktörün hemen hepsinin bir
araya gelmesi gerekir.
Bir
fabrika kurarak gömlek üretimi yapmayı planlayan bir işadamı düşünelim. Önce bu
fabrikayı kuracağı araziyi ya satın alacak ya da kiralayacak yani doğal
kaynaklar kategorisine giren toprağı üretim için edinecektir. Bu araziyi satın
almak ve fabrikayı kurmak için kullanabileceği kendi birikimi yoksa ya da
yeterli değilse gerekli sermayeyi bankadan kredi olarak alacak yani bankaya borçlanacaktır.
Fabrika tamamlanınca bu kez bunu çalıştıracak işçileri tutacak ve üretime
başlayacaktır. Böylece bu fabrikada doğal kaynaklar, sermaye, emek ve
girişimcilik bir araya gelmiş olacaktır.
Buraya
kadarki durumu özetlersek üretim fonksiyonunu şöyle yazabiliriz:
Q
= f (L, K, N, E)
Yani
üretim, emek, sermaye, doğal kaynaklar ve teşebbüs gücünün bir fonksiyonudur. Üretim
fonksiyonunu ifade eden pek çok denklem geliştirilmiştir. Genellikle Q,
yalnızca L ve K’nın bir fonksiyonu olarak gösterilir. N ve E, K’nın içinde
sayılır.
Üretimde
yer alan bu dört faktörün üretimden aldıkları paylar onların gelirlerini
oluşturur.
Fabrika
sahibi, fabrikasını kurmak için edindiği toprağa kira (rant) ödeyecektir. Demek
ki doğal kaynakların kullanılmasının bedeli ranttır (r.) Üretimi
gerçekleştirmek için tuttuğu işçilere ücret ödeyecektir. Demek ki kiraladığı emeğin
geliri ücrettir (w.) Fabrikayı kurmak ve ileride işletmek için alacağı krediye
faiz ödeyecektir. Demek ki sermayenin bedeli faizdir (i.) Eğer kendi birikimini
kullanıyorsa bile sermayenin bedeli faiz olacaktır. Çünkü o sermayeyi başkasına
kullandırsa o kadar faiz geliri elde edecekti. Ondan vazgeçtiğine göre onun
bedeli yine faizdir. Bütün bu üretim faktörlerine gereken karşılıkları ödeyip
onları bir araya getirerek yaptığı üretimden elde ettiği net gelir de onun
karını oluşturacaktır. Demek ki girişimcilik eyleminin geliri de kardır (p.)
Bunları
toplam geliri özetleyen bir denklemde toplamamız gerekirse:
Y
= w + r + i + p
Yani
gelir bu dört faktör gelirinin toplanmasından oluşur. Bu denklemdeki gelir
unsurları bütün ülkenin gelirlerini kapsıyorsa bu toplam bize Milli Geliri
verir. Buna bazı kalemleri eklersek de gelir yöntemiyle hesaplanmış GSYH’ya
ulaşırız.
Bu
dört kavram birbirinin içine girmiştir. Örneğin bir işçi elde ettiği ücretin
bir bölümünü harcar, bir bölümünü biriktirir. Aynı fabrikada çalışan çok sayıda
işçinin az da olsa birikim yapıp bankaya mevduat olarak faiz karşılığı
yatırdığını düşünelim. Bir süre sonra onların çalıştığı fabrikanın patronu işi
büyütmek için yeni yatırım yapmaya karar vermiş olsun ve bu bankaya gidip kredi
alsın. Bu kredi, kendi fabrikasında çalışan işçilerin de tasarruf
mevduatlarının oluşturduğu bir kaynak havuzundan gelecektir. Bankayı aradan
çıkarır da bakarsak, işçileri, patrona kredi vermiş konuma gelecektir. Burada emek,
sermaye, girişimcilik, faiz, ücret ve kar iç içe geçmiş konumdadır.
Toprağını
bir otomobil fabrikatörüne satmış olan toprak sahibini düşünelim. Diyelim ki bu
kişi eline geçen parayı bir süre bankada tutup faiz geliri elde ettikten sonra bir
bölüm parasıyla toprağını satın alan fabrikatörün kendisinin eski toprağı
üzerindeki fabrikada ürettiği arabalardan satın almış olsun. Bu durumda toprak
sahibinin rantının ve o rantın bankada tutulmasının yarattığı faizin bir
bölümüyle girişimcinin karının bir bölümü yer değiştirmiş olur. Özetle söylemek
gerekirse üretim faktörleri ve gelirleri birbirinden bağımsız değildir.
TÜİK’in
2010 ve 2011 Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması Raporu’na göre 2011 yılında
Türkiye’de hanehalkı gelirlerinin yüzde 47’si maaş, ücret ve yevmiyelerden
oluşuyor. Buna, gelirlerin yüzde 17’sini oluşturan emekli, dul ve yetim
aylıklarını da eklersek aktif emeğin ve geçmiş emeğin karşılığındaki ücret ve
benzeri gelirlerin toplam hanehalkı gelirleri içindeki payı yüzde 64’e
yükseliyor. Geriye kalan yüzde 36 ise öteki gelir türleri yani faiz, rant ve
kardan oluşuyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202645 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.