Dış Borçlarımız
En çok tartışılan,
üzerinde en çok spekülasyon yapılan konuların başında dış borçlarımız geliyor.
Dış borçlarımızı, eldeki en son veriler olan 2013 yılının ortası itibariyle
mevcut verilere dayanarak aşağıdaki tabloda sunuyorum (Veriler Hazine
Müsteşarlığı’nın www.hazine.gov.tr
sitesinden alınmıştır. Milyon USD)
YILLAR
|
KAMU
|
TCMB
|
ÖZEL
|
||||||
KV
|
UV
|
TOP
|
TOP
|
KV
|
UV
|
TOP
|
TR TOP
|
TR TOP/GSYH
|
|
1989
|
0
|
29.446
|
29.446
|
7.827
|
4.946
|
1.692
|
6.638
|
43.911
|
30,8
|
1990
|
0
|
33.268
|
33.268
|
8.342
|
8.645
|
2.125
|
10.770
|
52.381
|
26,1
|
1991
|
281
|
34.999
|
35.280
|
7.215
|
8.279
|
2.849
|
11.128
|
53.623
|
26,7
|
1992
|
400
|
36.076
|
36.476
|
6.730
|
11.688
|
3.702
|
15.390
|
58.595
|
27,8
|
1993
|
65
|
39.575
|
39.640
|
7.293
|
17.741
|
5.838
|
23.579
|
70.512
|
29,6
|
1994
|
36
|
41.705
|
41.741
|
9.777
|
10.323
|
6.863
|
17.186
|
68.705
|
38,8
|
1995
|
250
|
41.753
|
42.003
|
12.171
|
14.257
|
7.517
|
21.774
|
75.948
|
33,6
|
1996
|
0
|
40.192
|
40.192
|
12.381
|
16.088
|
10.637
|
26.725
|
79.299
|
32,6
|
1997
|
204
|
38.864
|
39.068
|
11.765
|
16.598
|
16.925
|
33.523
|
84.356
|
33,2
|
1998
|
1.602
|
39.737
|
41.339
|
12.986
|
18.267
|
23.760
|
42.026
|
96.351
|
35,6
|
1999
|
1.581
|
42.526
|
44.107
|
11.006
|
20.654
|
27.357
|
48.011
|
103.123
|
41,7
|
2000
|
2.461
|
47.621
|
50.081
|
14.090
|
25.187
|
29.244
|
54.431
|
118.602
|
44,7
|
2001
|
1.019
|
46.110
|
47.129
|
24.351
|
14.832
|
27.480
|
42.112
|
113.592
|
57,7
|
2002
|
915
|
63.618
|
64.533
|
22.003
|
13.854
|
29.207
|
43.061
|
129.597
|
56,2
|
2003
|
1.341
|
69.503
|
70.844
|
24.373
|
18.812
|
30.063
|
48.875
|
144.092
|
47,3
|
2004
|
1.840
|
73.828
|
75.668
|
21.410
|
27.076
|
36.856
|
63.932
|
161.010
|
41,2
|
2005
|
2.133
|
68.278
|
70.411
|
15.425
|
34.020
|
50.643
|
84.663
|
170.500
|
35,4
|
2006
|
1.750
|
69.837
|
71.587
|
15.678
|
38.542
|
82.554
|
121.096
|
208.361
|
39,6
|
2007
|
2.163
|
71.362
|
73.525
|
15.801
|
38.703
|
122.367
|
161.070
|
250.396
|
38,6
|
2008
|
3.248
|
75.058
|
78.306
|
14.066
|
47.400
|
141.326
|
188.726
|
281.098
|
37,9
|
2009
|
3.598
|
79.884
|
83.482
|
13.162
|
43.631
|
128.816
|
172.447
|
269.091
|
43,6
|
2010
|
4.290
|
84.791
|
89.081
|
11.565
|
71.469
|
119.805
|
191.274
|
291.920
|
39,9
|
2011
|
7.013
|
87.268
|
94.281
|
9.334
|
73.661
|
127.153
|
200.814
|
304.428
|
39,3
|
2012
|
11.040
|
92.995
|
104.035
|
7.088
|
88.885
|
139.009
|
227.894
|
339.018
|
43,1
|
2013 Ç2
|
15.382
|
93.213
|
108.595
|
6.395
|
109.342
|
143.011
|
252.353
|
367.343
|
44,0
|
Tablodan görüleceği üzere
2005’e kadar kamu kesimi ağırlıklı bir dış borç stoku yapısı söz konusuyken bu
tarihten sonra yapı değişmeye ve özel kesim dış borçlanması öne geçmeye
başlamıştır.
Bu gelişimi bir grafik
yardımıyla daha görünür hale getirelim. Aşağıdaki grafik Türkiye’nin 1989
yılından bu yana dış borçlarının gelişimini ve kendi içindeki dağılımda yaşanan
değişimi sergilemektedir. 2004 yılından 2005 yılına geçiş dönüm noktası olarak
karşımıza çıkıyor. Bu tarihten başlayarak kamu kesimi borç stokundaki artış
hızı düşüyor, azalma eğilimine girmiş olan TCMB dış borç stokunun azalma
eğilimi hızlanıyor, bunlara karşılık özel kesimin dış borçlanması hızlı bir
artış eğilimi içine giriyor.
Bu tablo ve grafik öteden
beri ileri sürdüğümüz model değişikliğinin bir başka açıdan kanıtı gibi
duruyor. Türkiye 2000’ler öncesinde uyguladığı kamu kesimi ağırlıklı, bütçe
açığına dayalı ve kamu kesimi borçlanmasıyla yürütmeye çalıştığı ekonomi
politikasını terk ederek, özel kesim ağırlıklı, özel kesim tasarruf yatırım
açığına ve dolayısıyla cari açığa dayalı ve özel kesim borçlanmasıyla yürüyen
yeni bir ekonomi modeline geçmiştir. Bunun sonucu olarak da kamu kesimi dış
borçlanma hızı düşerken özel kesim dış borçlanma hızı artmıştır. 2005 yılında
2005 yılında 70 milyar dolar olan kamu kesimi dış borç stoku yüzde 54 dolayında
artışla 2013 yılı ortasında 108 milyar dolara çıkarken, 2005 yılında 50 milyar
dolar dolayında bulunan özel kesim dış borcu 5 kat artarak 252 milyar dolara
çıkmış bulunuyor.
Bu tablo ve grafik bize
Fed’in tahvil alımlarını kısması olasılığının niçin kamu kesiminden çok özel
kesimi tedirgin ettiğini de anlatıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026101 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.