Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Dış Borçlarımız

En çok tartışılan, üzerinde en çok spekülasyon yapılan konuların başında dış borçlarımız geliyor. Dış borçlarımızı, eldeki en son veriler olan 2013 yılının ortası itibariyle mevcut verilere dayanarak aşağıdaki tabloda sunuyorum (Veriler Hazine Müsteşarlığı’nın www.hazine.gov.tr sitesinden alınmıştır. Milyon USD)

YILLAR

KAMU

TCMB 

ÖZEL



KV
UV
TOP
TOP
KV
UV
TOP
TR TOP
TR TOP/GSYH
1989
0
29.446
29.446
7.827
4.946
1.692
6.638
43.911
30,8
1990
0
33.268
33.268
8.342
8.645
2.125
10.770
52.381
26,1
1991
281
34.999
35.280
7.215
8.279
2.849
11.128
53.623
26,7
1992
400
36.076
36.476
6.730
11.688
3.702
15.390
58.595
27,8
1993
65
39.575
39.640
7.293
17.741
5.838
23.579
70.512
29,6
1994
36
41.705
41.741
9.777
10.323
6.863
17.186
68.705
38,8
1995
250
41.753
42.003
12.171
14.257
7.517
21.774
75.948
33,6
1996
0
40.192
40.192
12.381
16.088
10.637
26.725
79.299
32,6
1997
204
38.864
39.068
11.765
16.598
16.925
33.523
84.356
33,2
1998
1.602
39.737
41.339
12.986
18.267
23.760
42.026
96.351
35,6
1999
1.581
42.526
44.107
11.006
20.654
27.357
48.011
103.123
41,7
2000
2.461
47.621
50.081
14.090
25.187
29.244
54.431
118.602
44,7
2001
1.019
46.110
47.129
24.351
14.832
27.480
42.112
113.592
57,7
2002
915
63.618
64.533
22.003
13.854
29.207
43.061
129.597
56,2
2003
1.341
69.503
70.844
24.373
18.812
30.063
48.875
144.092
47,3
2004
1.840
73.828
75.668
21.410
27.076
36.856
63.932
161.010
41,2
2005
2.133
68.278
70.411
15.425
34.020
50.643
84.663
170.500
35,4
2006
1.750
69.837
71.587
15.678
38.542
82.554
121.096
208.361
39,6
2007
2.163
71.362
73.525
15.801
38.703
122.367
161.070
250.396
38,6
2008
3.248
75.058
78.306
14.066
47.400
141.326
188.726
281.098
37,9
2009
3.598
79.884
83.482
13.162
43.631
128.816
172.447
269.091
43,6
2010
4.290
84.791
89.081
11.565
71.469
119.805
191.274
291.920
39,9
2011
7.013
87.268
94.281
9.334
73.661
127.153
200.814
304.428
39,3
2012
11.040
92.995
104.035
7.088
88.885
139.009
227.894
339.018
43,1
2013 Ç2
15.382
93.213
108.595
6.395
109.342
143.011
252.353
367.343
44,0

Tablodan görüleceği üzere 2005’e kadar kamu kesimi ağırlıklı bir dış borç stoku yapısı söz konusuyken bu tarihten sonra yapı değişmeye ve özel kesim dış borçlanması öne geçmeye başlamıştır.

Bu gelişimi bir grafik yardımıyla daha görünür hale getirelim. Aşağıdaki grafik Türkiye’nin 1989 yılından bu yana dış borçlarının gelişimini ve kendi içindeki dağılımda yaşanan değişimi sergilemektedir. 2004 yılından 2005 yılına geçiş dönüm noktası olarak karşımıza çıkıyor. Bu tarihten başlayarak kamu kesimi borç stokundaki artış hızı düşüyor, azalma eğilimine girmiş olan TCMB dış borç stokunun azalma eğilimi hızlanıyor, bunlara karşılık özel kesimin dış borçlanması hızlı bir artış eğilimi içine giriyor.



Bu tablo ve grafik öteden beri ileri sürdüğümüz model değişikliğinin bir başka açıdan kanıtı gibi duruyor. Türkiye 2000’ler öncesinde uyguladığı kamu kesimi ağırlıklı, bütçe açığına dayalı ve kamu kesimi borçlanmasıyla yürütmeye çalıştığı ekonomi politikasını terk ederek, özel kesim ağırlıklı, özel kesim tasarruf yatırım açığına ve dolayısıyla cari açığa dayalı ve özel kesim borçlanmasıyla yürüyen yeni bir ekonomi modeline geçmiştir. Bunun sonucu olarak da kamu kesimi dış borçlanma hızı düşerken özel kesim dış borçlanma hızı artmıştır. 2005 yılında 2005 yılında 70 milyar dolar olan kamu kesimi dış borç stoku yüzde 54 dolayında artışla 2013 yılı ortasında 108 milyar dolara çıkarken, 2005 yılında 50 milyar dolar dolayında bulunan özel kesim dış borcu 5 kat artarak 252 milyar dolara çıkmış bulunuyor.

Bu tablo ve grafik bize Fed’in tahvil alımlarını kısması olasılığının niçin kamu kesiminden çok özel kesimi tedirgin ettiğini de anlatıyor.   
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

101 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.