Doların Tahtı Henüz Sarsılmadı
Bir paranın rezerv para olması demek o paranın başka ülkeler
tarafından rezerv olarak talep edilmesi demek. Bunun için o paranın
uluslararası alış verişlerde kabul edilmesi gerekiyor. Tam anlamıyla bu konumda
olan paralar ABD Doları ve Euro. Bunlar dışında kısmen rezerv para olarak kabul
edilen bazı paralar daha var: Japon Yen’i, İngiliz Pound’u (Sterlin), İsviçre
Frangı da bu ikinci grupta yer alıyor.
Bir ülke parasının rezerv para konumuna gelebilmesi için
bazı koşullar gerekiyor. Bunlardan birisi o ülkenin dünya ticaretindeki
ağırlığı. Bir ülkenin dünya ticaretinde ağırlığı artmaya başladıkça kendi
parasıyla işlem yapma olanağı da artmaya başlıyor. Bir başka koşul, o ülkenin
parasının konvertibl olması. Yani ülke parasını elinde tutan yabancının o parayı
o ülkenin bankalarında istediği yabancı paraya çevirebilme özgürlüğüne sahip
olması gerekiyor. Bir başka ifadeyle parasını rezerv para haline getirmek
isteyen ülkenin sermaye hareketlerini serbest bırakması bekleniyor. Aksi
takdirde o ülke parasını elde eden bir yabancının parayı o ülke dışında harcama
olanağı bulunmaz. Koşullardan birisi de ülke parasının iç değerinin büyük
değişimler göstermemesi yani enflasyonun yüksek olmaması. Çok yüksek bir
enflasyon yaşayan bir ülkenin parasını kimse talep etmez, hiçbir merkez bankası
o parayı rezerv olarak tutmak istemez. Çünkü satınalma gücü sürekli düşen bir
para rezerv gücünü kaybettirir.
Aşağıdaki grafik, rezerv paraların (Dolar, Euroile Pound
Sterling ve Japon Yen’i gibi diğerleri) dünya merkez bankaları tahsis edilmiş rezervlerinde
2000 yılından bu yana sergilediği değişimi gösteriyor (Kaynak: IMF / COFER
istatistikleri.)
Dünya merkez bankalarının rezervlerindeki paralar içinde
Doların egemenliği grafikten açıkça görülebiliyor. 2000’lerde rezervlerin yüzde
70’i Dolar iken bu oran günümüzde yüzde 60’lara düşmüş olsa da egemenliği
sürüyor. Euro, 2000’lerde başladığı alternatif rezerv para olma gidişini sürdürse
de henüz Dolar’ın tahtını sarsacak noktaya gelememiş bulunuyor.
Dünyada en yüksek rezerve sahip olan Çin Merkez Bankası’nın
döviz rezervleri toplamı yaklaşık 3,8 trilyon dolar. Son yıllarda döviz
rezervlerinde Doların ağırlığını azaltacağını ifade etmesine karşın
rezervlerinin yüzde 50’den fazlası Dolara dayanıyor.
Çin’in yavaş yavaş kur bandını genişletmeye başlaması ve
sermaye hareketlerinde serbestleşmeye doğru geçiş planlarının içinde bulunması
Yuan’ı da rezerv paralar içine sokma düşüncesinin ürünü. Bu düşünceyi yaşama
geçirebilmek için yapılması gereken ilk şey paranın değerinin, yabancı paralar
karşısında serbestçe belirlenmesine olanak sağlayan piyasanın çalışabilmesi.
Çin’in geçtiğimiz günlerde Yuan’ın dalgalanma bandını iki katına çıkarması bu
oldaki adımlardan birisi olarak kabul ediliyor. Çin toplam dünya ticaret hacmi
(2012 sonu itibariyle mal ve hizmet ticareti 45 trilyon dolar) içinde AB ve
ABD’nin ardından (4,2 trilyon dolarlık hacimle) üçüncü sırada yer alıyor. Dünya
ticaretinde bu kadar önde yer almasına karşın Yuan’ın rezerv para konumuna
gelememesi sermaye hareketlerinin serbest olmaması yani Yuan’ın konvertibl para
olmamasıyla ilgili. Önümüzdeki yıllarda Çin sermaye hareketlerini serbest
bırakma aşamasına gelirse Yuan’ı da rezerv paralar arasında görebiliriz.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202660 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.