Son Bir Yılda Yaşanan Olayların Piyasalara Etkisi
Olayların piyasalara yansımalarını grafikler yardımıyla göstermeye
çalışalım
Aşağıda kronolojik olarak değindiğim
olayların yarattığı risk artışlarını ve düşüşlerini ilk grafikte yer alan CDS
primleri aracılığıyla gözlemlemek mümkün. 22 Mayıs 2013’de 118 olan CDS primi
olaylara göre dalgalanmış, Başbakan’ın telefon konuşması kayıtlarının ortaya
çıkmasıyla en üst düzeye ulaşmış ve sonra düşüşe geçmiş görünüyor. 22 Mayıs
2013’den bir yıl sonra CDS primi 180’in altına inmemişti. Yani hala ilk duruma
göre 60 puan yüksekte bulunuyor.
Alttaki grafik borsadaki gelişmeleri özetliyor. 22 Mayıs
2013’de 90 binler düzeyinde bulunan BIST 100 endeksi 60 binlere kadar gerilemiş
ve sonra yeniden yükselerek 75 bin düzeyine gelmiş görünüyor. Borsada yaşanan
toparlanmaya karşılık başlangıç aldığımız 22 Mayıs 2013’e kadar hala 15 bin
puanın üzerinde bir kayıp bulunuyor. Bu da Borsa İstanbul’u çekici kılıyor. 90
binlere kadar artma potansiyeli bulunduğu düşünüldüğünde borsa oldukça çekici
bir yatırım alanı olarak değerlendiriliyor.
Bu gelişmelerin en önemli etkisi kurlar ya da madalyonun
ters yüzüne bakarsak TL’nin değeri üzerinde görüldü. Aşağıdaki grafikte sepet
kurda (½ $ + ½ €) 22 Mayıs 2013’den bu yana yaşanan gelişmeler gösteriliyor.
Sepet kurun doruk noktasına çıktığı tarih TCMB’nin faizleri ciddi oranda
arttırdığı 27 Ocak 2014’ün hemen öncesindeki günlerdir. Faiz artırımı
sonrasında sepet kurda yaşanan sakinleşme eğilimi grafikten izlenebiliyor.
Aşağıdaki son grafik yine aynı tarihlerde Hazine Gösterge
Tahvilinin ikinci el piyasada oluşan faiz oranındaki gelişmeleri gösteriyor.
Grafik bize TCMB’nin faizi arttırmasından sonra gösterge faizdeki artışın bir
süre daha devam ettiğini sonrasında düşmeye başladığını gösteriyor.
Değerlendirme
Uzun süredir 2014 yılının inişli çıkışlı sıkıntılı bir yıl
olacağını söyleyip duruyoruz. Bu olaylar ve grafikler bunun kanıtı gibi
duruyor. 2014 yılı gerçekten de hem dünyada hem de Türkiye’de temkinli durmayı
gerektirecek kadar oynak bir yıl olduğunu bugüne kadar gösterdi. Bundan sonraki
bölümünde de farklı bir görüntü henüz yok.
Olaylar kronolojisi
ABD Merkez Bankası Fed’in Başkanı Ben Bernanke’nin 22 Mayıs
2013’de yaptığı açıklamada tahvil alımlarını azaltmaya başlayabileceklerini
söylemesi üzerine küresel piyasalarda dalgalanmalar yaşanmaya başlandı.
Sonrasında yaşanan ve piyasaları etkileyen olayları şöylece özetleyebiliriz:
22 Mayıs 2013’den 31
Aralık 2013’e kadar
22 Mayıs: Fed, tahvil alımlarını Eylül’den başlayarak
azaltabileceğini açıkladı. Açıklamanın etkisi 23 Mayıs işgününde görüldü
(piyasalara olumsuz etki.)
03 Haziran: Gezi Parkı olaylarının etkisi görülmeye başlandı
(piyasalara olumsuz etki.)
24 Temmuz: TCMB, gecelik fonlama faizini 0,75 puan artırdı
(piyasalara olumlu etki.)
20 Ağustos: TCMB, gecelik fonlama faizini 0,50 puan daha
artırdı (piyasaları fazla etkilemedi.)
21 Ağustos: Fed toplantısından tahvil alımlarıyla ilgili
olumlu ya da olumsuz bir karar çıkmadı. Fed’in politika değişikliği işsizlik
oranının yüzde 6,5 dolayına düşmesine bağlandı (piyasalara olumlu etki.)
26 Ağustos: Suriye’de kimyasal silahların varlığının
saptandığı doğrulandı. Suriye’ye askeri müdahale olasılığı artmaya başladı
(piyasalara olumsuz etki.)
27 Ağustos: TCMB Başkanı, doların belini kıracaklarını
söyledi (piyasaları etkilemedi.)
05 Eylül: ABD tarım dışı istihdam verisi beklenenden düşük
geldi (ABD için olumsuz olsa da Fed’in tahvil alımını azaltmayacağı beklentisi
yarattığı için piyasaları olumlu etkiledi.)
06 Eylül: Suriye’ye askeri müdahale gündemden düşmeye
başladı (piyasalara olumlu etki.)
16 Eylül: Fed Başkanlığına aday gösterilen Larry Summers
adaylıktan çekildiğini açıkladı (Başkan olursa tahvil alımlarını azaltması
beklenen Summers’ın çekilmesi piyasalarca olumlu karşılandı.)
18 Eylül: Fed, tahvil alımını azaltma yönünde herhangi bir
karar almadı. Böylece Eylül ayında beklenen azaltma operasyonu gerçekleşmedi
(piyasalara olumlu etki.)
18 Eylül: TCMB Başkanı USD’nin yılsonunda 1,92, 2014’de ise
1,80 TL dolayında olabileceğini açıkladı (piyasalara etkisi olmadı, bazı
kesimler olumlu bazı kesimler olumsuz algıladı.)
30 Eylül: ABD Kongresi Başkan Obama’nın 2014 yılı bütçesini
onaylamadı. ABD’de zorunlu olmayan harcamalar yapılamaz hale geldi (ABD için
olumsuz olan bu gelişme Fed’in tahvil alımlarını azaltmasına engel oluşturduğu
için piyasalarca olumlu karşılandı.)
08 Ekim: Orta Vadeli Program (OVP) açıklandı (genellikle
olumlu karşılansa da piyasalara fazla bir etkisi olmadı.)
14 Ekim: ABD’de borç tavanı krizi 7 Şubat 2014’e kadar ve
bütçe krizi de 15 Ocak 2014’e kadar geçici olarak çözüldü (ABD için olumlu olan
bu gelişme geçici bir çözüm olduğu ve Fed’in tahvil alım programını
etkilemeyeceği düşünüldüğü için piyasalarda bir etki yaratmadı.)
21 Ekim: ABD tarım dışı istihdam verisi beklenenden kötü
geldi ABD için olumsuz olan bu gelişme Fed’in tahvil alımlarını azaltmasına
engel oluşturduğu için piyasalarca olumlu karşılandı.)
31 Ekim: Başta istihdam verileri olmak üzere Euro bölgesi
verileri kötü geldi (piyasalara olumsuz etki yaptı.)
07 Kasım: Avrupa Merkez Bankası faizi yüzde 0,50’den yüzde
0,25’e indirdi (piyasalardaki etkisi olumlu oldu.)
14 Kasım: Fed Başkan adayı Janet Yellen, ABD Senatosu
Bankacılık Komitesinde tahvil alımını azaltma yönünde bir takvimleri olmadığını
açıkladı (piyasalardaki etkisi fazlasıyla olumlu oldu.).
19 Kasım: TCMB örtülü faiz artırımı yaparak gecelik fonlama
faizini tavana (yüzde 7,75) çekecek düzenlemeler yaptı (piyasalar TCMB’nin
faize dolaylı da olsa müdahale etmesini genel olarak olumlu karşıladı.)
20 Kasım: Fed FOMC toplantısından tahvil alımlarına aynen
devam kararı çıktı (piyasaları olumlu etkiledi.)
25 Kasım: İran, nükleer silah yapımını sınırlandıracak
anlaşmayı kabul edeceğini açıkladı (piyasalarda çok olumlu etki yarattı.)
27 Kasım: Çin ile Japonya arasında gerginliğe neden olan Çin
Denizi anlaşmazlığı konusunda ABD, Çin’i uyardı (piyasalarda kısa süreli bir
olumsuzluk oluştu.)
06 Aralık: ABD tarım dışı istihdam verileri beklenenden daha
iyi geldi ve işsizlik oranı uzun bir aradan sonra yüzde 7’ye geriledi (ABD'ye
olumlu, piyasalara olumsuz etki yaptı.)
17 Aralık: Hükümetin bazı bakanlarının çocuklarının da
adlarının karıştığı büyük bir yolsuzluk operasyonu başladı. Bakan çocukları,
işadamları ve bazı bürokratlar da dahil olmak üzere birçok kişi gözaltına
alındı (Türkiye’yi yükselen ekonomilerden, hatta kırılgan beşliden negatif
ayrıştıran bir olumsuzluk oldu.)
18 Aralık: Fed, 2014 yılının Ocak ayında tahvil alımlarını
10 milyar dolar azaltacağını açıkladı (piyasalar ve özellikle de yükselen
ekonomilerin piyasaları olumsuz etkilendi.)
23 Aralık: Yolsuzluk iddiaları giderek genişlemeye ve
hükümetten emniyet teşkilatına yönelik operasyonlar yapılmaya başlandı. Hükümet,
emniyet teşkilatı ve yargı arasında kavga başladı (Türk piyasası negatif
ayrışmaya devam etti.)
24 Aralık: Yolsuzluk suçlamasında çocuklarının ve
kendilerinin adı geçen 4 bakan istifa etti (piyasada fazlaca bir etki
yaratmadı.)
25 Aralık: 10 yeni bakanın yer aldığı yeni hükümet açıklandı
(piyasada fazlaca bir etki yaratmadı.)
26 Aralık: Yargıya müdahale itirazları ve hükümetin karşı
görüşleri gerginliği doruk noktasına çıkardı. 3 AKP milletvekili istifa etti.
HSYK yargıya müdahale açıklaması yaptı (piyasa olumsuz etkilendi, Türkiye
negatif ayrışmaya devam etti.)
30 Aralık: TCMB, dövize sert müdahalede bulunarak 600 milyon
dolar tutarında döviz sattı (kurlara ve borsaya olumlu etkisi oldu.).
31 Aralık: TCMB, dövize müdahaleye 600 milyon dolarlık
satışla devam etti (kuralara olumlu etkisi oldu.)
1 Ocak 2014’den 22
Mayıs 2014’e kadar
3 Ocak: 2013 TÜFE, beklentilerin üzerinde % 7,4
ile kapandı (2014 tahminlerinde değişiklik yapılmasına yol açabilecek bir
gelişme olarak nitelenişyor.)
10 Ocak: ABD Tarım dışı istihdamı beklenenin çok
altında arttı (ABD ekonomisi için kötü, gelişme yolundaki ülkeler için iyi
haber olarak algılandı.)
14 Ocak: Kasım ayı cari açığı beklenenin altında
geldi (cari açık gerilemeye devam ediyor, 2014 tahminlerinde revizyona yol
açacak bir gelişme daha ortaya çıkmış oldu.)
21 Ocak: TCMB PPK EPS günlerinde faizi % 9 uygulama
kararı aldı (bu karar, piyasada oluşan faiz artırımı beklentisini karşılamaktan
uzak kalıyor.)
27 Ocak: TCMB PPK faiz oranlarını ciddi biçimde
artırdı (TCMB, gecikmeli olarak kaçınılmaz olan kararı almak zorunda kaldı.)
29 Ocak: Fed tahvil alımını 10 milyar daha azaltma
kararı aldı (beklenen bir gelişmeydi, daha önceden piyasalar tarafından satın
alındığı için fazlaca bir etki yaratmadı.)
7 Şubat: S&P Türkiye'nin BB + Durağan notunu
Negatife çevirdi (dış finansman ihtiyacı yüksek olan Türkiye ekonomisi
açısından daha yüksek faizli dış borçlanma anlamına geliyor.)
20 Şubat: Başbakana ilişkin ses kayıtları ortaya
çıkmaya başladı (piyasalarda olumsuz etkisi görüldü)
28 Şubat: Rusya Kırım'a asker yolladı
(bütün dünya piyasalarında olumsuz etkiler ortaya çıktı, altın fiyatları
yükselmeye başladı.)
10 Mart: Gezi olaylarında yaralanan Berkin
Elvan öldü (hükümete yönelik protestolar, piyasalar üzerinde etkili oldu.)
12 Mart: Berkin Elvan'ın cenazesi ve
sonrasında olaylar çıktı (piyasalarda olumsuz etkiler oluştu.)
14 Mart: Bakanlar hakkındaki fezleke
ortaya çıktı (olumsuzluklar devam ediyor.)
17 Mart: Kırım Rusya'ya katılma kararı
aldı (dünya piyasalarında dalgalanmalar görüldü.)
18 Mart: Batı dünyası Kırım'ın Rusya'ya
katılma kararını tanımayacağını açıkladı.
20 Mart: Twitter'a giriş yasaklandı
(hükümete tepkiler yaygınlaştıkça piyasalar üzerinde deolumsuz etkiler
görülüyor.)
25 Mart: TCMB Zorunlu Karşılıklara faiz
verilebileceğini açıkladı (bu açıklama hisse senetlerine ve özellikle de karları
düşen bankaların hisselerine yönelik ilgi artışına yol açtı.)
31 Mart: AKP yerel seçimde % 44 oy aldı
(piyasalarda bu gelişme ekonomide istikrarın devamı olarak görülüp olumlu
algılandı.)
7 Nisan: MB Başkanı faizi indirmek için
erken olduğu mesajı verdi (Başbakanın faizi indirmek gerektiği yolunda
piyasalarda kaqfa karışıklığı yaratan mesajına bir çeşit yanıt olarak ve olumlu
biçimde alguılandı.)
11 Nisan: Moody's Türkiye notunu Baa3
Durağan'dan Baa3 Negatife çevirdi (bu karar, S&P’nin kararından daha önemli
olarak kabul ediliyor. Çünkü Moody’s Türkiye’ye yatırım derecesinde not vermiş
olan kredi derecelendirme kuruluşlarından birisi.)
5 Mayıs: Çekirdek enflasyon % 9,74, manşet
enflasyon % 9,38 (tahminleri alt üst edecek kadar kötü sonuçlar.)
13 Mayıs: Soma'da büyük maden kazası oldu.
301 işçi hayatını kaybetti (ekonomik olmaktan çok siyasal ve sosyal istikrarı
sarsacak bir olay olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır.)
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202618 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.