Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Riskler Düşüyor

Riskler, 22 Mayıs 2013’de Fed’in tahvil alımını azaltmaya başlayacağını ilk kez telaffuz etmesinden sonra bütün dünyada yükseliş gösterdi. Burada riskleri CDS primiyle ölçüyorum.

CDS, Credit Default Swap deyiminin kısaltmasıdır. Türkçede tam bir karşılığı olmadığı için CDS olarak kullanılıyor. Biraz zorlamayla da olsa zaman zaman “kredi risk primi” olarak adlandırılabiliyor. CDS, bir kişi ya da kuruluşun, kredi sahibinin karşılaşabileceği alacağın ödenmemesi riskini belirli bir bedel karşılığında üstlenmeyi kabul etmesinin bedelidir. Bu çerçevede bir anlamda kredi sigortası gibi çalışır. Yunanistan devletinin borçlanma tahvilini alan bir kurum düşünelim. Bu kurum bu tahvil karşılığında Yunanistan devletine belirli bir faiz karşılığında belirli bir süre için kredi vermiş olur. Vade sonunda tahvili verecek ve anaparasını, birikmiş faiziyle birlikte geri alacaktır. Bu kurum Yunanistan’ın bu tahvilin bedelini geri ödeyeceğinden endişe duyduğu için bu tahvili CDS işlemi yapan kuruluşa götürerek belirli bir bedel ödemek suretiyle bu şirketin garantisini satın alabilir. Bu prime CDS primi deniyor. Bir ülkenin CDS primi ne kadar yüksekse borçlanma maliyeti de o kadar yüksek demektir. Çünkü bu prim ister istemez faize yansımaktadır.  

Aşağıdaki tabloda kırılgan beşli olarak adlandırılan beş ülkeden dördü ile Çin ve Rusya yer alıyor (Kırılgan beşli arasında sayılan Hindistan’a ait CDS verilerine ulaşım imkanı bulamadığım için onun yerine Rusya’yı bu tabloya dahil ettim.) Tablo bize Fed açıklaması sonrasında risklerdeki artışın karabasan gibi geliştiğini gösteriyor.

Tarih
Türkiye
Brezilya
Endonezya
G. Afrika
Rusya
22.5.2013
118
130
140
169
136
31.5.2013
131
146
162
191
155
28.6.2013
191
185
207
216
195
31.7.2013
205
191
208
222
186
29.8.2013
240
203
282
240
200
30.9.2013
214
173
220
197
172
31.10.2013
185
166
193
185
161
28.11.2013
207
205
236
211
171
31.12.2013
245
194
237
204
165
31.1.2014
270
206
233
233
203
28.2.2014
230
172
185
204
191
31.3.2014
220
169
175
195
222
30.4.2014
199
146
174
186
260
30.5.2014
180
142
141
172
193
27.06.2014
175
141
145
179
183
Artış Oranı (%)
48,3
8,5
3,6
5,9
34,6

Tabloda yer alan ülkelerden risk primi en fazla artış ve düşüş gösteren üç ülke, Türkiye, Brezilya ve Rusya, uluslararası gelişmelerin yanı sıra kendi iç sorunlarından da fazlasıyla etkilenmiş üç ülke olarak öne çıkıyor. Bu dönem boyunca risk primi en fazla artmış ülke Türkiye. Türkiye’yi, Rusya izliyor. Endonezya ve Güney Afrika’nın risk primleri bir ara Türkiye’nin üzerinde seyretmesine karşın dönem sonunda, her ikisi de dönem başındaki risk pozisyonlarına oldukça yaklaşmayı başarmış bulunuyorlar.

Bu dönem boyunca risk primleri, dış gelişmeler yanında iç gelişmeler nedeniyle en fazla etkilenen üç ülkenin durumunu aşağıdaki grafikte göstermeye çalışayım.   

Bu tablo ve grafik bize Türkiye’nin risk primlerinde yaşanan ciddi yükselişin düşmeye başladığını ancak bir yıl önceki siyasal ve sosyal istikrar görünümüne dönebilmek için daha fazla çaba göstermesinin gerekli olduğunu gösteriyor. 
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

20 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.