BRICS Bank
BRICS ülkeleri
BRICS kısaltması yükselen piyasa ekonomileri içinde önde
gelen beş ekonominin (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika)
adlarının ilk harflerinden türetilmiş bir kısaltma. 2010 yılına kadar ilk dört
ekonomi BRIC adı altında gruplanıyordu, sonradan bunlara Güney Afrika da
katılınca grubun adı BRICS oldu[1]. Bu
beş ülkenin ortak özellikleri olarak şunları sayabiliriz: Bu ekonomilerin
hepsi; (1) Yükselen piyasa ekonomileri arasında yer alan sanayileşme yolunda ilerlemiş,
hızlı büyüyen ekonomiler. (2) Bölgesel ve küresel ilişkiler üzerinde önemli
oranda etkililer. (3) Hepsi de G 20 üyesi.
2013 Verileri[2]
|
Brezilya
|
Rusya
|
Hindistan
|
Çin
|
G.Afrika
|
GSYH (Milyar USD)
|
2.243
|
2.118
|
1.871
|
9.181
|
351
|
Nüfus (Milyon kişi)
|
200
|
143
|
1243
|
1.361
|
53
|
Kişi Başına Gelir
(USD)
|
11.310
|
14.818
|
1.505
|
6.747
|
6.621
|
İşsizlik (%)
|
5,4
|
5,5
|
4
|
25
|
|
Yılsonu Enflasyonu (%)
|
5,9
|
6,5
|
8,1
|
2,5
|
5,4
|
Brüt Kamu Borcu /GSYH
(%)
|
66
|
13
|
67
|
22
|
45
|
Cari Denge /GSYH (%)
|
-3,6
|
1,6
|
-1,6
|
2,1
|
-5,8
|
Bu beş ülke dünya nüfusunun yüzde 40’dan fazlasını ve
küresel ekonominin kabaca yüzde 20’sini temsil ediyor.
BRICS Bank
15 Temmuz 2014’de Brezilya’nın Fortaleza kentinde toplanan
6’ncı BRICS zirvesinde bu ülkeler BRICS kalkınma bankasının kuruluş
antlaşmasını imzaladılar. Bankanın adı Yeni Kalkınma Bankası olarak açıklandı (kısaltma
olarak BRICS Bank kullanılıyor.) Merkezi Şanghay’da olacak. Banka’nın
başkanlığı BRICS ülkeleri arasında dönüşümlü olarak el değiştirecek, ilk başkan
Hindistan’dan olacak.
Banka’nın asıl amacı altyapı projelerini finanse etmek
olarak belirlendi. Bu projelere yıllık olarak 34 milyar doları aşmamak üzere
kredi verilecek. Başlangıç sermayesi 100 milyar dolar olarak belirlenmiş
bulunuyor. Başlangıçta her bir üye ülkenin koyacağı 10’ar milyar dolardan
oluşacak 50 milyar dolar sermaye ile başlanacak ve zaman içinde bu miktar 100
milyar dolara tamamlanacak. Herhangi bir üye ülkenin sermayesini artırmak
istemesi halinde öteki 4 ülkenin onayı gerekecek. Banka’nın bir de İhtiyati
Rezerv Düzenlemesi (Contingent Reserve Arrangement – CRA) adı altında
oluşturacağı bir fonu olacak. CRA, üye ülkelerin paralarının küresel sistemdeki
dalgalanmalardan olumsuz yönde etkilenmeleri halinde o ülkelere destek sağlamak
amacıyla kullanılacak. Bu fon, her üye ülkenin 2 milyar dolar koymasıyla
oluşacak 10 milyar dolar tutarında bir başlangıç sermayesiyle yola çıkacak ve 7
yıl içinde 40 milyar dolar daha eklenmesiyle toplamda 50 milyar dolarlık bir
sermayeye ulaşacak. Bu şekilde bu fon için konulanlar da dahil olmak üzere
sermaye toplamı 100 milyar dolara çıkacak. Buna ek olarak zaman içinde Çin 41,
Brezilya, Rusya, Hindistan 18’er, Güney Afrika 5 milyar dolar daha sermaye
katkısı yapmayı taahhüt ediyor. Bunlar da gerçekleşirse toplam sermaye (fon
için ödenecekler dahil) toplamda 200 milyar dolara ulaşacak.
Banka içinde Fon
Bu açıklamalardan görülebileceği gibi BRICS Bank ilginç bir
yapıya sahip olacak. Normal olarak kalkınma bankaları, uzun vadeli ve
(sermayesi büyük olduğu ve yüksek kredi derecesinin getirdiği avantajla ucuza
borçlanabildikleri için) piyasaya göre düşük faizli proje kredisi veren
bankalar oluyorlar. BRICS Bank hem bu işlevi hem de IMF’nin ödemeler dengesi
amaçlı destek verme işlevini üstlenecek. Yani bir anlamda hem IMF hem de Dünya
Bankası işlevini bir arada yürütecek. Altyapı projelerinin finansmanı Dünya
Bankası’nın kalkınmayı destekleme işlevlerine, üye ülke paralarında küresel
dalgalanmalar dolayısıyla ortaya çıkacak sıkıntıların giderilmesi ise IMF’nin
ödemeler dengesi desteği amaçlı işlevlerine fazlasıyla benziyor. Ülke
paralarına destek olmak üzere kurulan İhtiyati Rezerv Düzenlemesi’ne bakınca
adeta Banka içine yerleştirilmiş IMF gibi bir yapı ortaya çıkıyor. Fonun adı
bile IMF jargonuyla aynı paralelde. Kurucu ülke sayısının 5 ile sınırlanmış
olması da yine IMF ve Dünya Bankası’ndaki 5 atanmış üye ya da bu kuruluşların
bağlı olduğu Birleşmiş Milletlerdeki veto hakkı bulunan 5 büyük üye çağrışımı
yaptırıyor.
BRICS Bank’ın
avantajları ve dezavantajları
BRICS Bank’ın en önemli dezavantajı, bürokrasinin çok yaygın
ve etkin olduğu ülkelerin kurucu olmasında yatıyor. Ayrıca kurucular arasında Asya
kıtasından 3, Amerika kıtasından 1 ve Afrika kıtasından bir ülke olmasına
karşılık Avrupa kıtasından bir temsilci olmaması da önemli bir dezavantaj. En
önemli avantajı ise gelişmekte olan ekonomilerin sesi haline gelebilme
potansiyeli taşımasında yatıyor. Bu potansiyel bir zamanlar üçüncü dünya
girişimlerinde sonuca ulaşamadı. Bu kez ulaşma umudu daha güçlü. BRICS Bank’ın
kuruluşu büyük olasılıkla IMF kota artırımlarında ayak sürüyen ABD açısından
itici güç olacak. Son 15 yılda IMF’ye soğuk davranan ABD, bu girişim karşısında
IMF’ye karşı daha sıcak bir yaklaşım içine girebilir. Bu girişimin bir başka
yararı da IMF ve Dünya Bankası’nın kendisine çeki düzen vermesi yolunda bir
etki yaratmasıyla ortaya çıkabilir.
Türkiye ve BRICS Bank
BRICS Bank haberi, Türkiye’nin de aralarında olduğu birçok
yükselen piyasa ekonomisinde heyecan yarattı. Önümüzdeki dönemde Banka’nın üye
sayısında hızlı bir artış olacağını beklemek yanlış olmaz. BRICS Bank oluşumu,
Sovyet sisteminin yıkılmasıyla tek kutuplu hale gelen dünyada yine çok kutuplu
yapıya dönüşü tetikleyecek gibi görünüyor.
Eğer Türkiye de bu bankaya kurucu üye olarak girseydi
başlangıçta 12 milyar dolar (10’u Banka, 2’si Fon için) olmak üzere zaman
içinde en az 30 - 35 milyar dolara ulaşacak bir sermaye payı ödemesi yapması
gerekecekti.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202653 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.