Eğitim Şart
Geçtiğimiz günlerde iki önemli rapor yayınlandı. İlki Dünya
Ekonomik Forumu’nun 2013 – 2014 Küresel Rekabet Raporu, ikincisi de Birleşmiş
Milletler Kalkınma Programı örgütünün (UNDP) yayınladığı 2014 İnsani
Gelişmişlik Raporu.
Küresel Rekabette Yerimiz
2013 – 2014 Küresel Rekabet Raporu’nda karşılaştırmaya alınan ülke sayısı 148. Sıralama en iyiden en
kötüye doğru yapılıyor. Buna göre örneğin küresel rekabette Türkiye’nin yeri
148 ülke arasında 45. sırada dediğimizde, bu, bizden iyi durumda 44 ülke,
bizden kötü durumda 103 ülke bulunduğunu gösteriyor. .
Aşağıda 2014 yılına ilişkin küresel rekabet endeksinin
ayrıntı göstergelerinden seçtiğim bazı göstergelere önceki yılların sonuçlarıyla
karşılaştırmalı olarak yer veriyorum.
|
Gösterge
|
2012
|
2013
|
2014
|
|
Küresel
rekabet endeksi
|
43
|
44
|
45
|
|
İç tasarruflar
/ GSYH
|
115
|
99
|
117
|
|
Enflasyon
|
93
|
125
|
122
|
|
Krediye ulaşma
kolaylığı
|
29
|
52
|
64
|
|
Bankaların
sağlamlığı
|
22
|
20
|
38
|
|
İnovasyon
kapasitesi
|
48
|
45
|
77
|
|
Şirketlerin
ARGE harcaması
|
56
|
68
|
89
|
|
Patent
başvurusu
|
42
|
41
|
42
|
|
Eğitim
sisteminin kalitesi
|
82
|
91
|
89
|
|
Yargı
bağımsızlığı
|
83
|
85
|
101
|
Küresel rekabet endeksinde 148 ülke arasında 2012 yılında 43. sıradayken 2013’de 44. Sıraya, 2014’de 45. sıraya gerilemişiz.
Raporda birçok gösterge ele alınıyor. Birkaç gösterge
dışında Türkiye hepsinde ya gerilemiş ya da yerinde saymış bulunuyor. Burada en
çarpıcı olanlarına yer verdim. İç tasarrufların GSYH’ya oranında ve enflasyonda
geri gittiğimizi biliyorduk ama doğrusu ya krediye ulaşmada ve bankaların
sağlamlığında bu kadar geri gittiğimizi bilmiyorduk. Özellikle bankalar konusu
önemli. Buraya özel dikkat harcamak ve kazanılmış tek avantajı yitirmemek
gerekli. Asıl çarpıcı düşüşler buluşlarla, teknolojiyle ilgili olan göstergelerde
karşımıza çıkıyor. İnovasyon kapasitesinin düşmesinde kuşkusuz şirketlerin
araştırma ve geliştirmeye (ARGE) harcadıkları paraların azalması yatıyor.
Şirketlerin, para kazanma yolu olarak, kendi yaptıkları işleri geliştirmek
yerine müteahhitlik işine girmesi bu gelişmenin normal olduğunu gösteriyor. Bir
başka çarpıcı düşüş de eğitim sisteminin kalitesinde. Eğitim sisteminin
kalitesini artırmak bir yana, iyiden iyiye düşürdüğümüz ortaya çıkıyor. Eğitim
yatırımı, vergiden düşmenin bir aracı olunca, özel kesimin açtığı okulların
çoğunun bilimsel eğitime hizmet etmekten çok şirket kazancına hizmet etmeyi
hedeflediği anlaşılabiliyor. Yargı bağımsızlığında geldiğimiz noktayı ise
sanırım söylemeye bile gerek yok.
İnsani Gelişmişlikteki Yerimiz
2014 İnsani Gelişmişlik Raporu’nda (2013 sonuçlarını
gösteriyor) karşılaştırmaya alınan ülke sayısı 187. Türkiye, insani gelişmişlik
sıralamasında, bu 187 ülke arasında 69. sırada bulunuyor. 2012 yılında da aynı
sıradaydı. Yani son bir yılda yukarılara gidememiş. Oysa önceki yıllarda
Türkiye ciddi sıra yükselmeleri sağlamış, yukarıya tırmanmaya başlamıştı.
Rapor oldukça ayrıntılı tablolar ve analizler içeriyor.
Bunları buraya tablolaştırarak taşımam mümkün olmadığı için sadece geçmiş
yıllarla ve rakip ekonomilerle karşılaştırmalara değineceğim. Türkiye, 2004
sonrasında raporun kapsadığı alanların çoğunda, eğitimde, kadın katılımında,
yaşam kalitesinde vb gelişme sağlamış görünüyor. Ne var ki bu gelişim son
yıllarda yavaşlamış, 2013’de ise durmuş bulunuyor. Oysa Türkiye’nin yukarıda
küresel rekabet raporuna değinirken de vurguladığım gibi bilimsel eğitimin
kalitesini yükseltmesi, kadının sosyal yaşama ve iş yaşamına daha fazla
girmesini sağlaması, yaşam kalitesini artırması gerekiyor. Bunlar, orta gelir
tuzağından çıkmak için gerekli olan adımlar.
Türkiye’nin orta gelir tuzağından çıkıp çıkamayacağı bence
büyük ölçüde buluş yapabilmesine, teknolojiye katkı yapabilmesine, insani
gelişmişlik sırasını ileri götürmesine bunlar da en başta da ortalama eğitim
süresini ve kalitesini artırmasına bağlı. Tablo bu açılardan oldukça moral
bozucu görünüyor.
İki raporun bir arada değerlendirilmesi, çeşitli alanlarda
ama asıl olarak eğitim alanında doğru işler yapamadığımızı ortaya koyuyor.
Liseleri çağdaş, bilimsel eğitim kurumları haline dönüştüremezsek, üniversite
sayısını değil de üniversite eğitiminin kalitesini artırmayı beceremezsek,
bilimle ilgisi olmayan, kendi dalındaki temel bilgileri bile tam olarak
anlayamamış insanların çoğunlukta olduğu bir ortamla karşılaşmamız kaçınılmaz
görünüyor. Böyle bir ortamda, insanlar bilimle uğraşmaz, buluş yapılamaz,
teknolojiye katkı getirilemez. Belki, geçmişte olduğu gibi, mevcut duruma
nefes aldıracak yeni organizasyonlarla, bir süreliğine iyi bir makro görünüm
yaratılabilir, ne var ki bu tür geçici düzeltmeler, bizi bırakın dünyanın en
büyük on ekonomisi arasına sokmayı, içine düştüğümüz orta gelir tuzağından bile
çıkarmaya yetmez.
Kaynaklar:
World Economic Forum, Global
Competitiveness Report (2013 – 2104)
UNDP, Human
Development Report (2014)
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202693 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.