2014'de Uygulanan Ekonomi Politikasının Değerlendirilmesi
Ekonomi politikasını 4 ana başlıkta toplayarak
değerlendireceğiz: (1) Maliye politikası (vergi, harcamalar, teşvikler,
dışticaret ve subvansiyon politikalarının bütünü.) (2) Para ve kur politikası
(APİ, zorunlu karşılıklar, kur ve faiz politikasının tümü.) (3) Makro ihtiyati
politikalar (kredi kısıtlamaları ve diğerleri.) (4) Yapısal reform
politikaları.
2014 yılında Türkiyenin bunları nasıl uyguladığını
özetleyerek bu uygulamalardan ne sonuçlar aldığına bakalım.
Maliye politikası
Türkiye, 2014 yılında ne sıkı ne de gevşek olarak
adlandırılamayacak, nötr sayılabilecek bir maliye politikası uyguladı. Bunu üç
göstergeye bakarak değerlendirmek mümkün: (1) Faiz dışı fazla geçen yıldaki
gibi yüzde 2 dolayında bulunuyor. (2) Vergi gelirlerinin faiz dışı giderleri
karşılama oranı geçen yıla göre düşmüş durumda (geçen yılın 11 ayında yüzde
96,5 olan bu oran bu yılın 11 ayında yüzde 92'de kalmış bulunuyor.) (3) Faiz
dışı giderlerdeki artış geçen yıla göre yüzde 14’e ulaşırken vergi
gelirlerindeki artış yüzde 7,8 dolayında kalmış görünüyor. İlk gösterge sıkı
bir politika uygulamasına işaret ederken ikinci ve üçüncü gösterge uygulamada
gevşemenin göstergesi olarak değerlendirilebilir. Bu sonuca ulaşırken küresel
kriz ortamında düşen büyümeyle vergi gelirlerindeki düşüşü normal bir gelişme
olarak aldığımızı, buna karşılık harcamaların enflasyonun bu kadar üzerinde
artmasını gevşek maliye politikasının bir göstergesi olarak kabul ettiğimizi
vurgulayalım.
Bu üç göstergeyi bir arada ele alırsak 2014 yılında bütçe
açığının büyümesine izin vermeyen ancak bu açığı vergi gelirlerinden çok bir
seferlik gelirlerle kapatan bir maliye politikası uygulamasına tanık olduğumuzu
söyleyebiliriz. Ki bu uygulama son yıllardaki bütçe uygulamalarının da özeti
gibidir. Günümüz küresel kriz koşulları altında 2014 yılındaki maliye
politikası uygulamasını yıllık uygulama olarak başarılı kabul edebiliriz.
Para ve Kur Politikası
2013 yılında Merkez Bankası, faizi arka plana atarak hatalı
bir para politikası uygulaması yürüttü ve 2014 yılına sorunlar devretti. Bu sorunlar,
2014 yılının başında, iç ve dış siyasal ve jeopolitik sorunlarla birleşince
döviz kurları denetimden çıktı. Merkez Bankası, 2013 yılı boyunca faizi düşük
tutmak yolundaki ısrarını bırakmak ve politika faizi oranını yüzde 4,5’dan
yüzde 10’a yükseltmek zorunda kaldı.
Merkez Bankasının Ocak 2014’de politika faizini artırması
doğru bir para politikasına atılmış ilk adımdı. Bu adımdan sonra kurlar,
gösterge faizi ve enflasyon denetime altına alınmaya başlandı. 2014 yılında
para ve kur politikasının kur politikası bölümü başarılı olarak
değerlendirilebilir.
Para ve kur politikasının para politikası bölümünün başarısını
değerlendirebilmek için, enflasyon hedeflemesinde öngörülen yüzde 5’lik oranın
tutturulup tutturulamadığına bakmak gerekiyor. 2014 yılı enflasyonu yüzde 9
dolayında olduğuna göre hedefe çok uzak kalmış bir uygulama söz konusu demektir.
Bu da Merkez Bankası’nın uyguladığı para ve kur politikasının para politikası
bölümünün başarısız olduğunu ortaya koyuyor.
Makro ihtiyati Politikalar
Makro ihtiyati politikaların Türkiye uygulaması daha çok
kredi artış hızını sınırlamak amacına yönelik bir önlemler demeti olarak uygulamaya
sokuldu. Bu durumda makro ihtiyati önlemlerin başarılı olup olmadığını
görebilmek için kredi miktarı artışlarına bakmak gerekir. Kredi stokundaki
artışı, 2013 yılında 2012 yılına göre yüzde 31,9 iken, 2014 yılında 2013 yılına
göre yüzde 16,9’da kalmış bulunuyor. Buna göre alınan makro ihtiyati önlemler
başarılı olmuş ve kredi artışı geçen yıla göre yarı yarıya düşmüş görünüyor.
Yapısal Reform Politikaları
Yapısal reformlar alanında ilk olarak cari açığı düşürmek
üzere 2012 yılında yürürlüğe giren teşvik paketi uygulamasından alınan
sonuçlara bakmak gerekiyor. 2013 yılında uygulamalarla ilgili yapılan
değerlendirmeler sistemin henüz beklenen sonucu vermediği yolundaydı.
Sanayicilerin çoğu, büyük umutlarla yürürlüğe sokulan yeni teşvik paketinin
eskilerden farklı olmadığını anlatıyordu. 2014 yılı sonuna geliyoruz bu paketin
ulaştığı sonuçlarla ilgili resmi bir açıklamaya rastlamadık. Artık üzerinde
bile durulmaz olduğuna göre ortada istenen sonuçlar yok demektir. Buna karşılık
cari açıkta oldukça ciddi bir düşüş yaşandı. Cari açığı denetleme amacına
yönelik teşviklerden bir sonuç alınamadığına göre cari açıktaki düşüşün
büyümenin düşüşüne bağlı olarak ortaya çıktığını kabul etmek gerekiyor. Yeni
teşvik paketi cari açığın düşürülmesine herhangi bir katkı getiremediğine göre başarı
da söz konusu değil demektir.
2014 yılında bütçe açığı denetim altında tutulmuş olsa da vergi
sisteminde dolaylı vergilerin dolaysız vergiler aleyhine iyice büyümüş olan
payını değiştirecek ya da bütçede bir seferlik gelirlere dayalı düzeltmelerin
yerini alacak gelirlere dayanacak yapısal reform adımları atılmadı. İşsizlik oranını
düşürmeye yönelik düzenlemeler ise sonuç vermedi. Ve bunun sonucu olarak işsizlik
oranı çift haneye yerleşti. Tasarrufları artırmak konusundaki söylemlere karşın
mevduat artışı 2013 yılında 2012 yılına göre yüzde 22,8 iken 2014 yılında 2013
yılına göre yüzde 11,4’de kalmış yani mevduat artış hızı önemli oranda
gerilemiş bulunuyor.
Buna göre 2014 yılında yapısal reformlar alanında herhangi
bir adım atılmadığını ya da atıldığı öne sürülen adımlardan olumlu bir sonuç
alınamadığını söyleyebiliriz.
Sonuç
Yukarıda yaptığımız değerlendirmeler ışığında, 2014 yılında
uygulanan maliye politikasının; bütçe açığını düşük düzeyde tutarak ve faiz
dışı fazla yaratmak suretiyle kamu borç yükünün düşmesini sağlayarak başarılı
olduğunu söyleyebiliriz. Para ve kur politikasının kur politikası bölümünün
yılbaşında denetimden çıkan kurları, faiz politikasından alınan destekle,
denetim altında tutarak başarılı olduğunu, buna karşılık para politikası
bölümünün enflasyona hedefine yaklaşmayı bile sağlayamayarak başarısız olduğunu
ifade edebiliriz. Kredi artış hızındaki düşüşe baktığımızda makro ihtiyati
politikaların başarılı olduğu anlaşılıyor. Son olarak yapısal reform konusunda
ekonomi politikasının tümüyle başarısız olduğunu vurgulayabiliriz.
2015 yılının, petrol fiyatlarındaki düşüşün yarattığı olumlu
ortama ve yılın ilk 4 ayında baz etkisiyle ortaya çıkacak enflasyon
gerilemesine karşın daha fazla çaba isteyeceğine dikkat çekelim.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202641 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.