Petrol, Dolar, Fed, 2015
Önce petrol fiyatları anormal biçimde düştü. Bir bölümü ABD
kaya petrolünün arzı artırmasından bir bölümü Avrupa, Japonya ve Çin’deki
büyüme düşüşünün yarattığı talep azalmasından kaynaklanan gelişmeler sonucunda
petrol fiyatı 60 dolar/varile kadar geriledi. Aşağıda Brent petrolünün varil
fiyatında son bir yıl süresince yaşanan gelişmeler yer alıyor (bu grafiği http://www.oil-price.net/ sitesinden
aldım.)
Yılın ikinci yarısındaki çöküş dikkat çekici. Şimdi herkes
gelecek yılın hesabını 60 – 70 Dolar/Varil aralığını esas alan fiyat
tahminleriyle yapıyor. Oysa daha Ekim ayının ikinci yarısında 2015 yılı
hesapları 100 Dolar/Varil ortalama fiyat üzerinden yapılmıştı.
Bu gelişmenin cari açığımıza olumlu etkisi kabaca 15 – 16 milyar dolar arasında hesaplanıyor (petrol fiyatındaki her 10 dolarlık düşüş cari dengede kabaca 4,4 milyar dolarlık iyileşme getiriyor. Ortalama fiyatı 65 Dolar/Varil olarak alırsak 35 Dolarlık düşük fiyatın etkisi yaklaşık 15,5 milyar dolar tutarında düşük fatura anlamına geliyor.)
Petrol fiyatındaki düşüş sadece cari açığa değil içerideki
fiyatlara da olumlu yansıyacak. Petrol fiyatındaki düşüşle birlikte benzinin,
mazotun, doğalgazın da ucuzlaması ve dolayısıyla üretimin, taşımacılığın maliyetinin düşmesi bekleniyor. Dolayısıyla enflasyon bu etkilerle gerileyecek gibi
görünüyor. Tüketici açısından düşünürsek benzine, doğalgaza ve fiyatı
ucuzlayacak mallara daha az ödeme yapması bireylerde gelir artışı etkisi
yaratacak.
Buraya kadar gelişmelerin olumlu yanını anlattık. İşin bir
de olumsuz tarafı var. Petrol ve doğalgaz ithal eden ülkelerde ve Türkiye’de,
petrol fiyatlarındaki düşüşün sevinci yaşanırken ardından Dolar ve Euro prim
yapmaya gelişme yolundaki ekonomilerin para birimleri bu iki rezerv paraya
karşı değer kaybetmeye başladı. Türk Lirası da bu gelişmeden olumsuz etkilenen
para birimleri arasında yerini aldı. Orta Vadeli Programda 2015 için öngörülen
USD kuru 2,30 idi. Daha 2014 yılı bitmeden kur 2,30’u aştı.
Aşağıdaki grafik Dolar ve Euro’nun TL karşısında 2014 yılı
boyunca gösterdiği gelişmeyi sergiliyor (grafik tarafımdan hazırlanmıştır.)
Grafikte Dolar TL kuru sol eksende, Euro TL kuru ise sağ
eksende gösterilmektedir. Yılın ortalarından itibaren Doların TL karşısında
yükselişi dikkat çekicidir. Asıl dikkat çekici olan Dolar TL kurunun Euro TL
paritesine göre fark yaratmaya başlamış olmasıdır. Doların, Euroya karşı
değerlenmesi sonucu bu durum ortaya çıkmıştır.
Bu grafiğin bize söylediği iki şey var: (1) Dolar TL’ye
karşı değer kazanmaya devam ederse petrol fiyatının düşmesinden kazandığımız
avantajın bir bölümü Doların değerlenmesi tarafından silinecek, (2) Dolar TL
kuru, Euro TL kuru ile arayı böyle açmaya devam ederse bu gelişme bizim
açımızdan olumsuz olacak. Çünkü defalarca belirttiğimiz gibi bizim gelirlerimiz
Euro ağırlıklı olduğu halde giderlerimiz ve finansman ağırlığımız Dolar ile
bağlanmış bulunuyor. Kurlardaki gelişmenin bu yönde devam edip etmeyeceği biraz
da Fed’in faiz konusundaki tutumuna bağlı bulunuyor. Fed, eğer yılın ilk
yarısında faizi artıracağı yönünde mesaj verirse o tarihten sonra Dolar yukarı
hareketlenebilir. Birçok yorumcu bu yıl Dolar Euro paritesinin 1’e yaklaşacağını
öne sürüyor. Dolar Euro paritesinin 1 olacağını iddia edenler de var.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202637 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.