Rusya Sorunu
Rusya Ekonomisinde
Son Gelişmeler
Rusya ekonomisi iki ciddi tehdit altında bulunuyor: (1)
Kırım’a yaptığı müdahale sonrasında ABD ve AB’nin koyduğu ekonomik ambargo, (2)
Petrol fiyatlarında yaşanan düşüş. Bu iki gelişme Rusya ekonomisini büyük
sıkıntıya soktu ve Rus Rublesi hızla değer kaybetti. Haziran başında 1 USD = 34
Ruble ederken, 16 Aralık’ta bu parite 1 USD = 69 Ruble’ye düştü (burada ele
aldığım oranlar gün sonu değerleridir. Yoksa gün içindeki değerlerde 1 Doların 80
Ruble’ye kadar geldiği oldu.) Rusya Merkez Bankası bu hafta içinde önce faizi
yüzde 10,5’tan yüzde 17’ye çıkardı, ardından da döviz rezervlerinden döviz
satarak piyasaya müdahale etmeye başladı. Bu hamle sonunda Ruble bir miktar
toparlandıysa da (ben yazımı yazarken 1 USD = 65,8 Ruble olmuştu) henüz toparlanmaktan
oldukça uzak görünüyor.
Aşağıdaki grafik Haziran ayından bu yana Dolar Ruble
paritesindeki gelişmeyi ay sonları itibariyle gösteriyor.
Grafikte aşağıya doğru dönüş noktası Rusya Merkez Bankasının
rezervlerinden piyasaya döviz satışına başlamasıyla oluşan durumu gösteriyor.
Türkiye
Ekonomisiyle Karşılaştırma
Rusya ekonomisini gözümüzde canlandırabilmemiz için Türkiye
ekonomisinin büyüklükleriyle karşılaştıralım (Kaynak: The Economist ve IMF,
WEO.)
2014
|
Türkiye
|
Rusya
|
Açıklama
|
GSYH
(milyar USD
|
820
|
2.097
|
2013
|
Büyüme
(%)
|
3,0
|
0,6
|
9 aylık verilere göre 2014 yıllık Tahmin
|
İşsizlik
(%)
|
10,5
|
5,1
|
TÜR Eylül, RUS Ekim 2014
|
Enflasyon
(%)
|
9,2
|
9,1
|
Kasım 2014
|
Bütçe
Dengesi (%)
|
-1,4
|
0,4
|
Yıllık tahmin
|
Cari
Denge (%)
|
-5,6
|
2,9
|
Son verilere göre yıllık tahmin
|
Rezervler
(milyar USD)
|
132
|
419
|
TÜR Aralık, RUS Kasım 2014
|
CDS
Primi
|
214
|
552
|
15 Aralık 2014
|
Kredi
Notu (Moody’s)
|
Baa3 negatif
|
Baa2 Negatif
|
17 Aralık 2014
|
Türkiye’nin 2,5 katı büyüklükte ve doğal kaynak zengini olan Rusya, ambargodan ve petrol fiyatlarındaki düşüşten sonra ciddi sorunlarla karşılaşmaya başladı. Her ne kadar ekonomik görünümü şimdilik iyi ve rezervleri yüksek görünse de bir süre sonra ekonomik zorlukların artması kaçınılmaz görünüyor. Özellikle Ruble’deki değer kaybı Rusya ekonomisini çok etkiliyor. Ekonomik ambargonun devam etmesi ve petrol fiyatındaki düşüşün bu düzeyde kalması halinde bütçe fazlası ve cari fazlanın kısa sürede erimesi kaçınılmaz.
Aşağıdaki grafik, Fed’in 2013 Mayıs ayında tahvil alımını
azaltma yönünde yaptığı ilk açıklamadan bu yana Rusya ve Türkiye’nin CDS
primlerindeki gelişmeyi gösteriyor.
Rusya’nın riskleri 2014 yılının ortalarına kadar Türkiye
risklerinin altında kalmış iken Rusya’nın Kırım’a müdahalesi sonrasında işler
tersine dönmüş ve Rusya riski Türkiye riskini aşmış. Grafikte son dönemde
yaşanan artış da petrol fiyatlarındaki hızlı düşüşün etkisini ortaya koyuyor.
Rusya –
Türkiye Ekonomik İlişkileri Nasıl Etkilenir?
Rusya ile Türkiye arasında toplam 30 milyar doların üzerinde
(2013 yılı toplamı 32 milyar dolar) dışticaret ilişkisi bulunuyor. Türkiye’nin
ihracatı yaklaşık 7 milyar dolar, ithalatı ise yaklaşık 25 milyar dolar. Türkiye,
Rusya’ya gıda maddeleri tekstil ve
konfeksiyon ürünleri, deri, kürk, makine ve teçhizat, otomobil ihraç ediyor, Rusya’dan petrol,
doğal gaz, kömür, makine aksam ve parçaları, demir çelik, kimyasallar ve gübre
ithal ediyor. Türkiye’ye gelen turistler içinde Ruslar 4,3 milyon
kişiyle Almanlardan sonra ikinci sırada yer alıyorlar. Türk şirketlerinin Rusya’da
5 milyar doların üzerinde yatırımı bulunuyor.
Türkiye, ekonomik ambargoya katılmadığı için Rusya ile
ekonomik ilişkileri aksamadan devam ediyor. Hatta ekonomik ambargoda yer almadığı
için Türkiye lehine bazı gelişmeler olması da bekleniyor. Bunlar arasında doğal
gaz fiyatında indirim, Rusya’nın Avrupalı ülkelerden aldığı bazı malları Türkiye’den
alması gibi gelişmeler en fazla olması beklenenler. Ayrıca ilk bakışta Rusya’dan
kaçan yabancı sermayenin Türkiye’ye gelmesi de söz konusu olabilir gibi
görünüyor. Ne var ki kısa dönemde doğru görünen bu gelişmeler dönem uzadıkça
avantaj olmaktan çıkabiliyor. Rusya’nın komşumuz olması bizi de riskli konuma
düşürebiliyor. O nedenle Rusya’nın sıkıntıya düşmesinden elde edilebilecek gibi
görünen yararlardan çok, normal duruma dönmesi bizim lehimize olabilir.
Rusya’nın Dezavantajları
ve Kozları
Rusya ekonomisini sıkıntıya sokan durumu ve gelişmeleri sıralayalım: (1) Ekonomi büyük ölçüde petrol ve doğal gaz gibi
iki doğal kaynağa dayalı bulunuyor. Bu kaynaklardan elde edilen gelirlerde
düşme yaşandığında ekonomi büyük darbe alabiliyor. Son dönemde yaşanan petrol
fiyatı düşüşleri bunu açık bir şekilde gösterdi. (2)
Ekonomik ambargo, Rusya ekonomisine darbe
vurmaya devam ediyor. Şimdiye kadar sergilenen tutumlar Rusya’nın pes
edeceğine ya da ABD ve AB’nin ambargoyu kaldırabileceğine ilişkin bir gelişmeye
işaret etmiyor. (3)
Putin ve Rusya bütünleşmiş görünüyor. Putin’in
hatalı davrandığını kabul etmesi ya da Rus halkının Putin’i hatalı bulup onu
göndermesi pek olası görünmüyor. Bu durumda ambargonun kalkması gündeme
alınabilecek bir seçenek olmaktan uzaklaşıyor.
Şimdi de Rusya ekonomisinin kozlarını sıralayalım: (1) Rusya
Merkez Bankası’nın elindeki döviz ve altın rezervlerinin miktarı oldukça yüksek
(TCMB’nin rezervleri GSYH’mızın yüzde 16’sı, Rusya Merkez Bankası’nın
rezervleri GSYH’sının yüzde 20’si.)
Dolayısıyla bu rezervleri kullanarak zor günleri aşabilir. (2) Bugünlerde
fiyatı düşmüş de olsa ileride yeniden artacağını düşünürsek Rusya’nın elindeki
zengin petrol ve doğal gaz kaynaklarının, konjonktürün yön değiştirdiği noktadan
başlayarak ekonomiye canlanma katacağını tahmin etmek zor olmasa gerek. Bu da
Rusya’nın bugünkü zorluklara direncini artırıyor. (3) Avrupa’ya
doğalgaz sağlayan Rusya’nın, ekonomik ambargonun devamı halinde, kış ortasında
doğal gazı azaltarak Avrupa’yı ciddi sıkıntıya sokması uzak da olsa olasılıklar
içinde bulunuyor ve bu olasılık Rusya’ya güç veriyor. (4) Rusya’nın
elinde nükleer güç var. Soğuk savaşın en önemli kaynağı olan nükleer gücün,
köşeye sıkıştığında, Rusya tarafından yeniden bir tehdit aracı olarak ortaya
çıkarılması da olasılıklar içinde bulunuyor.
Bu yazıyı yazdığım an itibariyle dünya nefesini tutmuş iki
gelişmeyi izliyor: (1) Fed, faiz konusunda ne karar alacak ya da ne gibi bir
açıklama yapacak? (2) Rusya’da neler olacak, ne gibi sıkıntı ve yükler doğacak?
Not 1: Yazımı yayınladıktan sonra akşam saatlerinde kur 1 USD = 62 Ruble oldu. Rusya Merkez Bankasının müdahaleleri sonrasında toparlanma hız kazanmaya başladı.
Not 2: Yazımın yayınlandığı günün akşamı Fed toplantısının kararı açıklandı. Beklenti 2015 ortasına kadar faiz artışı olmayacağı yönünde. Açıklamada Rusya meselesinin ABD üzerindeki etkisinin sınırlı olacağı asıl etkinin AB üzerinde olacağı vurgulandı.
Not 1: Yazımı yayınladıktan sonra akşam saatlerinde kur 1 USD = 62 Ruble oldu. Rusya Merkez Bankasının müdahaleleri sonrasında toparlanma hız kazanmaya başladı.
Not 2: Yazımın yayınlandığı günün akşamı Fed toplantısının kararı açıklandı. Beklenti 2015 ortasına kadar faiz artışı olmayacağı yönünde. Açıklamada Rusya meselesinin ABD üzerindeki etkisinin sınırlı olacağı asıl etkinin AB üzerinde olacağı vurgulandı.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202674 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.