Ekonomide Tahminler Niçin Tutmaz?
Burada, daha önceki iki yazımda, 2014 tahminlerimi,
tutmayanların tutmama gerekçelerini anlattıktan sonra 2015 tahminlerimi
paylaştım. Tahminlerimin tutmayanlarıyla ilgili eleştiriler aldım. Düzeyli ve
yapıcı her türlü eleştiriye olduğu gibi bu konudaki eleştiriye de saygı
duyarım. Ben tahmin yaparken genellikle varsayımlarımı sıralarım. O yönde de eleştiriler
oldu. Varsayımlar sıralamanın ileride tahminlerin tutmaması durumu için önceden
alınan önlemler olduğu gibi bir kanaat hasıl oldu. Tahminlerin tutmamasının
eleştirilmesini anlayabiliyorum ama varsayımlar sıralamanın eleştirilmesini pek
doğru bir yaklaşım olarak görmüyorum. O nedenle üçüncü kez benzer bir konuda
yazı yazma gereği duydum.
En sonda söyleyeceğimi baştan söyleyeyim: Tahmin yapanlara
varsayımlarını sorun. Varsayımları yoksa tahminlerinin dayanağı yok demektir.
Olay bittikten sonra tahminler tutmamışsa dönüp varsayımlara bakın. Eğer
varsayımlarda sapmalar ortaya çıkmışsa o zaman tahminlerin tutmaması doğaldır.
Eğer varsayımlar doğru çıktığı halde tahminler tutmamışsa o zaman tahmin
yapanın tahmin yönteminde sorun var demektir. Eğer varsayımlarda sapmalar
ortaya çıktığı halde tahminler tutmuşsa iki olasılıktan birisi söz konusu
olabilir: (1) Tahmin yapan şanslı bir iktisatçıdır, (2) Tahmin yapan iktisatçı,
falcılarla işbirliği içindedir.
Ekonomide tahmin, eldeki geçmiş bilgiler ve veriler ile
geleceğe ilişkin olarak açıklanan bilgiler ve düzenlemelere dayanılarak
yapılır. Geçmiş verilere bakılırken takvim ve mevsim etkilerinden ve olağanüstü
olaylardan ayıklamalar yapılır ve genellikle yakın geçmişe, uzak geçmişten
biraz daha fazla ağırlık verilir.
Burada 2015 yılı tahminlerimi ve bunların dayandığı
varsayımları örnek olarak vererek bu dediğimi anlatmaya çalışacağım. Önce 2015
yılına ilişkin tahminleri yaparken elimizdeki verileri sıralayalım ve bunlardan
hareketle varsayımlarımızı çıkaralım:
Türkiye’yi etkileyecek başlıca dış olaylar hakkında elde mevcut bilgi ve veriler ve buna göre
oluşturduğum varsayımlar:
ABD ekonomisi toparlanıyor ve eldeki veri ve
bilgiler bize bu toparlanmanın belki biraz hız keserek de olsa 2015 yılında da
devam edeceğini gösteriyor. Buna ek olarak eldeki veriler, ABD ekonomisinin
2015 yılında bir enflasyon tehdidiyle karşı karşıya olmadığını, dolayısıyla Fed’in
2015 yılında bir faiz artışına gitmeyeceğini gösteriyor. Fed, 2015 yılında faiz
artışı kararı alsa bile bu kararını 2016 yılından önce uygulamaya koyacağını
tahmin etmiyorum. Bu durumda ilk varsayımım Fed’in 2015’de faiz artırımı
uygulamasına gitmeyeceği varsayımıdır.
Yine eldeki veriler ve bugüne kadar ortaya konan
politikalar Avrupa’da 2015 yılında ciddi bir toparlanma olmayacağını
gösteriyor. Bu durumun ihracatımızın mevcut görünümünden daha iyiye gitmesinin
önünde engel olmaya devam edeceğini düşünüyorum.
Petrol fiyatının 50 USD / Varil düzeyine düşmüş
olması bütün tahminleri, beklentileri değiştirmiş bulunuyor. Ben bu fiyatın bir
miktar artacağını (70 USD / Varil düzeyine gelebileceğini) düşünüyorum.
Dış siyaset ve jeopolitik risklere ilişkin
olarak Rusya ve Ortadoğu konusundaki risklerin bu düzeyden daha öteye
gideceğini gösteren bir bilgi ya da veri yok elimizde. O nedenle ben, 2015
tahminlerimi yaparken mevcut dış siyaset ve jeopolitik risklerin fazla
değişmeden böyle devam edeceğini varsayıyorum.
Türkiye’nin atacağı
adımlarla ilgili eldeki bilgiler verilere dayalı varsayımlarım:
TCMB’nin petrol fiyatları ve enflasyondaki baz
etkisine dayalı düşüşü göz önüne alarak politika faizini ilk yarıda yüzde 6,5’a
kadar indirebileceğini varsayıyorum.
Seçimler nedeniyle faizdeki indirime ek olarak bütçede
fazla bir gevşeme olmayacağını düşünüyorum.
İç siyasette önceki yıllardaki kadar önemli sarsıntılar yaşanmayacağını varsayıyorum.
İç siyasette önceki yıllardaki kadar önemli sarsıntılar yaşanmayacağını varsayıyorum.
Bunlara eklenebilecek birçok varsayım daha olabilir. Ama ben
birçok eklenebilecek varsayımın zaten bu saydıklarımın içinde saklı olduğu
kanısındayım.
Daha önce buradan iki kez paylaştığım 2015 tahminlerimi bu
çerçevede bir kez daha paylaşayım.
2015
Tahminlerim
|
%
|
Büyüme
|
3,0
|
TÜFE (yılsonu)
|
7,0
|
İşsizlik
|
11,0
|
Bütçe Açığı
|
1,5
|
Cari Açık
|
5,5
|
USD Kuru
|
2,40
|
Bu tahminler tutarsa kimse varsayımları hatırlamaz ben de
tahminlerini tutturmuş bir iktisatçı olarak dolaşırım. Bu tahminler tutmazsa
yine kimse varsayımları hatırlamaz ama o zaman ben varsayımlar saptığı için
tahminler tutmadı diyebilme şansına sahip olurum.
Özetle söylemem gerekirse varsayımlar, tahminler kadar önemlidir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202658 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.