Enflasyon Matematiksel Olarak Düşecek
Türk toplumunun ekonomide en fazla takıldığı konulardan
birisi faizin neden mi sonuç mu olduğu meselesidir. Buradan defalarca yazdım.
Ama tabii okuyan var okumayan, konuya bilimsel olarak yaklaşan var, inadım inat
tuttuğum tarafa göre bakarım diyen var. Ben yine de bir kez daha anlatayım ve
niçin enflasyonun ilk 4 ayda düşeceğini açıklamaya çalışayım.
Hesabın doğrusunu yapmak için TÜFE endeks sayılarını alıp onlar üzerinden yapmak gerekir ama aklınızı karıştırıp işi aritmetiğe boğmamak için ben size basit bir hesapla durumu aşağıdaki tablo üzerinden anlatacağım (Bu hesapla, endeks değerleri üzerinden yapılan hesap arasında ihmal edilebilecek kadar küçük farklar oluşur.)
Aralık 2014
|
8,17
|
0,30
|
0,40
|
0,50
|
0,60
|
Ocak 2014
|
1,98
|
6,49
|
6,59
|
6,69
|
6,79
|
Şubat 2014
|
0,43
|
6,36
|
6,56
|
6,76
|
6,96
|
Mart 2014
|
1,13
|
5,53
|
5,83
|
6,13
|
6,43
|
Nisan 2014
|
1,34
|
4,49
|
4,89
|
5,29
|
5,69
|
Bu tablo neyi anlatıyor? 2014 yılı manşet enflasyonu (TÜFE) yüzde
8,17 ile tamamlandı. Bu, 12 aylık enflasyondur. Tablonun ayların sağındaki ilk
sütununda 2014 yılının ilk 4 ayındaki aylık enflasyon artış oranları bulunuyor.
Ondan sonraki sütunlarda ise 2015 yılında oluşabilecek yüzde 0,30’dan başlayarak yüzde 0,60’a kadar giden
aylık ortalama artışa dayalı 12 aylık enflasyon hesapları yer alıyor. 12 aylık
enflasyon hesabında, 2014 yılındaki aylık artışların yerine sonraki
sütunlardaki ortalama artışların girmesi halinde enflasyonun ilk 4 ayda nasıl
bir seyir izleyeceği görülüyor. Örneğin bu yılın Ocak ayında enflasyon artışı
yüzde 0,30 olursa geçen Ocak’ta hesaba giren yüzde 1,98 hesaptan çıkacak yerine
yüzde 0,30 girecek ve Ocak ayında enflasyon yüzde 8,17’den yüzde 6,49’a
düşecek.
Tabloya göre; ilk 4 aydaki artışlar aylık ortalama yüzde
0,30 olursa enflasyon Mayıs ayına geldiğimizde yüzde 4,49’a, aylık ortalama
artışlar yüzde 0,40 olursa yüzde 4,89’a gelecek. Aylık ortalama artışlar yüzde
0,50 olursa Mayıs ayında yüzde 5,29, aylık ortalama artışlar yüzde 0,60 olursa
yüzde 5,69’luk bir manşet enflasyon bulacağız.
Ben, eğer kurlarda olağanüstü bir artış olmazsa, petrol
fiyatı da bu düzeylerde kalmaya devam ederse bu 4 ayda ortalama artışın yüzde
0,50’nin (yüzde yarımın) altında kalacağını ve dolayısıyla Mayıs ayına
girdiğimizde 12 aylık enflasyonun yüzde 5 dolayında (biraz altında veya
üstünde) çıkacağını tahmin ediyorum. Yani demem o ki biz hiçbir şey yapmasak da
enflasyon yüzde 5 dolayında bir düzeyde olacak. Buna baz etkisi deniyor.
İşte bu düşüş beklentisi nedeniyle ben TCMB’nin geçtiğimiz
hafta yaptığı toplantıda politika faizini 0,75 puan indirmesini önermiştim.
TCMB, faizi 0,50 puan indirmeyi tercih etti. Karar onlarındır, eleştirsem de temkinli
hareket etmek isteklerine saygı duyarım. Çünkü sonuçta hesabı ben değil onlar
verecek.
Eğer TCMB Başkanı, Salı günü enflasyon raporunu açıklarken
Ocak ayı enflasyonunun düşük çıkması halinde Para Politikası Kurulunu olağandışı
toplantıya çağırıp faiz indirimi kararı alabileceklerini söylemeseydi her şey normal
görünüyordu. Ne var ki o açıklamadan sonra işler karıştı. Çünkü faiz indirim
kararları, etkisini birkaç aylık gecikmeyle gösteriyor. Dolayısıyla TCMB’nin,
geçmiş enflasyona değil, önümüzde oluşacak enflasyona göre karar vermesi
gerekiyor. Yani geçtiğimiz hafta Salı günü yapılan toplantıda benim hesabım
gibi bir hesabı açıklayıp politika faizini daha fazla indirse belki temkinli
davranmayı bıraktığı için eleştirilir ama tutarsızlık eleştirisine maruz
kalmazdı. Oysa TCMB, şimdi, geçmiş enflasyona bakarak geleceği biçimlendireceğini
söylediği için tutarlığını yitirmiş görünüyor. Çünkü faiz politikasının gelecek
enflasyona göre biçimlendirilmesi yaklaşımı, TCMB’nin benimsediğini açıkladığı
bir yaklaşımdı.
Manşet enflasyon bu 4 ayın sonunda yukarıdan beri
belirttiğim nedenlerle yüzde 5’ler dolayında bir düzeye gerileyecek. O aşamada
faiz indirildiği için enflasyon düştü denileceğini tahmin edebiliyorum. Bu
söylem, yazımın girişinde belirttiğim Türk insanının bu konudaki kafa
karışıklığını daha da artıracak. O nedenle bu durum daha ortaya çıkmadan bir
kez daha söylemek istiyorum: Enflasyon biz bir şey yapsak da yapmasak da, faizi
indirsek de artırsak da düşecek. O nedenle bu dönemin sonunda faiz düştüğü için
enflasyon düştü denirse aldırmayın.
Not: Bu yazımı yazdıktan sonra TL'nin değer kaybı arttı. Bu da yukarıdaki hesabın içinde var. Anormal bir artış olmadığı sürece, kurdaki artışı petroldeki düşüş nötralize ediyor ve matematiksel düşüş devam ediyor.
Not: Bu yazımı yazdıktan sonra TL'nin değer kaybı arttı. Bu da yukarıdaki hesabın içinde var. Anormal bir artış olmadığı sürece, kurdaki artışı petroldeki düşüş nötralize ediyor ve matematiksel düşüş devam ediyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202678 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.