TCMB Politika Faizini İndirmeli
Reel faizin sıfır olması gerektiği söylemiyle başlayan
tartışma, 2014 Ocak ayında kurların başını alıp gitmesiyle durulur gibi oldu. TCMB,
Ocak 2014’de yüzde 4,5’tan yüzde 10’a yükselttiği politika faizini, geçen bir
yıllık sürede yüzde 8,25’e indirdi. Bazı hükümet yetkililerinin TCMB’nin politika
faizini eski düzeyine indirmesi gerektiği yolundaki söylemleri ise devam edip
gitti.
TCMB’nın politika faizi de denilen haftalık repo faizi,
bankalara ödünç para verirken uyguladığı iki önemli faizden birisi. Bir diğeri gecelik
fonlamaya uyguladığı faiz. TCMB’nin gecelik fonlama faizi borç almakta uyguladığı
yüzde 7,50 ve borç vermekte uyguladığı yüzde 11,25 oranındaki faizler arasında
belirleniyor. Alt ve üst limitler arasında oluşan banda ‘faiz koridoru’
deniyor. TCMB Ocak ayında bankalara ortalama yüzde 8,40 dolayında bir faizle ödünç
para kullandırmış bulunuyor. TCMB’nin faiz oranlarını düşürmesiyle bankaların TCMB’den
daha düşük faizle fon elde edecekleri, bunun sonucunda mevduat faizlerini ve
dolayısıyla kredi faizlerini düşürecekleri tahmin ediliyor. Bu mantık kurgusuna
göre kredi faizleri düşünce tüketim, üretim ve özellikle de yatırım için kredi
kullanımı artacak ve dolayısıyla ekonomi canlanacak, büyüme de artacak.
Faiz konusunda görüş belirtenleri, enflasyona bakarak, ikiye ayırabiliriz: (1) Reel faizin sıfır olması yani enflasyonun üzerinde faiz verilmemesi gerektiğini savunanlar, (2) Reel faizin pozitif olması yani enflasyonun üzerinde faiz verilmesi gerektiğini savunanlar. Bu ayrımdaki kritik nokta enflasyon oranıdır. Çünkü reel faiz hesabında enflasyon oranı vade sonunda ortaya çıkması beklenen enflasyon oranıdır. Bu hesabı bu blogda defalarca yaptım ama tartışmaya ışık tutması açısından bir örnekle bir kez daha yapmakta yarar görüyorum. TCMB’nin en son beklenti anketine göre yılsonu için beklenen enflasyon oranı yüzde 6,82’dir. Bunu enflasyon beklentisi olarak kabul eder ve eldeki verileri yazarsak hesaplamayı yapabiliriz:
Nominal
Faiz = % 9,30 (6 büyük bankanın Ocak 2015 ortalaması)
Net Nominal
Faiz = % 7,9 (% 15 gelir vergisi stopajı sonrası kalan net faiz oranı)
Reel Faiz =
(1 + Net Nominal Faiz) / (1 + Beklenen Enflasyon) -1
Reel Faiz =
(1,079)/(1,0682) – 1 = 0,01 = % 1
Bu durumda reel faizin pozitif olmasını savunanlar açısından,
1 puanlık reel faiz makul bir oran kabul edilebileceği için, bankaların
mevduata verdiği faiz oranında bir sorun görünmüyor. Buna karşılık reel faizin
sıfır olmasını savunanlar için 1 puanlık bir fazlalık görünüyor.
Faizin indirilmesinin enflasyonu da düşüreceği görüşünde
olanlar bütün meselenin bir beklenti meselesi olduğu kanısında bulunuyorlar. Bu
görüşü savunanlar, TCMB’nin anketinde yer alan yüzde 6,82’lik enflasyon
beklentisinin hem mevcut faiz oranlarının hem de TCMB’nin politika faizinin
yüksekliğinden kaynaklanan olumsuz beklentiler sonucunda oluşan bir oran olduğu
kanısındalar. Bu görüşte olanlara göre petrol fiyatlarındaki düşüşün ve ilk 4
ayda ortaya çıkacak olan baz etkili enflasyon düşüşünün ardından enflasyon, yılsonunda
yüzde 5 dolayına gelebilir. Bunu sağlayabilmenin bir yolu da insanları buna
inandıracak bir beklentiyi yaratabilmektir. Dolaysıyla TCMB, politika faizini
düşürürse bu beklentinin önü açılmış olur ve enflasyon düşer.
Bugün bulunduğumuz aşamada bu görüşte haklılık payı olduğunu
düşünüyorum. Bu düşüncemi etkileyen en önemli gelişme petrol fiyatının 50 USD’nin
altına gelmiş olması ve yılın ilk 4 ayında enflasyonun 2 – 3 puan
gerileyebilecek olmasıdır. 2014 yılının ilk 4 ayında toplam enflasyon artışının
4,9 puan olduğunu ve bunun yerine bu yılın ilk 4 ayında yarısı kadar bir
artışın gireceğini düşünürsek enflasyon Mayıs ayında yüzde 6‘nın altına
gerileyecek demektir. Petrol fiyatındaki düşüşün cari açığımızı düşürmenin yanı
sıra enflasyonu da düşüreceğinin örneğini benzin fiyatlarından verebilirim.
Yaklaşık 6 ay önce İstanbul’da benzinin litresi 5 TL dolayındayken şimdi 4 TL
dolayında bulunuyor. Bu düşüş, kişisel ulaşıma ek olarak firmaların taşıma
maliyetlerini de etkileyerek enflasyon düşüşüne önemli bir destek sağlayacak.
TCMB’nin faiz indirimine engel oluşturabilecek tek şey bu
indirim sonrasında kurlarda yükseliş yaşanması olasılığıdır. Yabancı
yatırımcıların benim buraya kadar yaptığım hesapları en az benim kadar
yaptığını düşünüyorum. Dolayısıyla yabancı yatırımcıların Türkiye’de enflasyonun
düşeceğini ve ona paralel olarak faizlerin de yavaş yavaş düşeceğini
gördüklerini tahmin ediyorum. Dolayısıyla faizler düşmeden mevcut yüksek
faizlerden yararlanmak için fonlarını Türkiye’den çekmeyeceklerini hatta bir
miktar yeni fon getireceklerini düşünüyorum. Eğer bu tahminim doğruysa o zaman
TL’de önemli bir değer kaybı ortaya çıkmayabilir (Bu tahminin, dışarıda veya
içeride oluşabilecek beklenmedik siyasal ya da ekonomik olayları dışarıda
tutarak yapılmış bir tahmin olduğunu söylemeye bile gerek yok. Beklenmedik
olayları bilmek iktisatçıların değil falcıların işidir.
Bu çerçevede ben TCMB Para Politikası Kurulunun bu
toplantısında 0,75 puanlık bir faiz indirimi yapmasını ve gerekirse gelecek
aylarda bu indirime 0,25 – 0,50 puanlık indirimlerle devam etmesini öneriyorum.
Bundan ötesi, dış finansmana bağlı bir ekonomi açısından aceleci davranmak olur
ve kurlar açısından tehlike yaratabilir.
Çoğu kişinin benim bu indirim önerimden mutlu olmayacağını, bu
toplantıdan 0,75 puan değil birkaç puanlık bir indirim beklediklerini tahmin edebiliyorum.
Bu aşamada TCMB’ye bir çağrıda bulunup politika faizini bir yıl önceki yüzde
4,5 düzeyine indirmesini önermeyi aklımdan geçirmedim desem yalan olur. Çünkü o
zaman bunun ortaya çıkaracağı sonuca göre taraflardan birisi susar, konu da
kapanırdı. Ne var ki ne benim böyle sorumsuzca bir çağrıda bulunmam doğru olur
ne de TCMB taşıdığı sorumluluk çerçevesinde ülke ekonomisini böyle bir teste
sokmaya razı olur.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026125 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.