İçine Düştüğümüz Tuzak
Twitter’da okumuştum, kim yazmıştı hatırlamıyorum, şöyle bir
şeydi: “İçinde biz olmasak burası bayağı eğlenceli bir yer.” Eğlence bir yana
sosyolojik açıdan gerçekten bulunmaz bir laboratuar Türkiye. Ama ne yazık ki o
laboratuarın içinde biz varız.
TCMB, uzunca bir süre yüzde 8,25 olarak koruduğu politika
faizini 0,50 puan düşürerek yüzde 7,75’e indirdi. Ben bu kararın doğru olduğunu
düşünüyorum. Zaten bu karardan önce de TCMB’nin böyle bir indirim yapması
gerektiğini yazdım. Böyle düşünmemin nedenleri petrol fiyatlarının ciddi
biçimde düşmüş olması ve bu düşüşün enflasyon üzerinde olumlu etki yaratması,
baz etkisiyle yılın ilk 4 ayında enflasyonda en az 2 puanlık düşüş görüleceği şeklindeki
tahminlerimdi. Dolayısıyla TCMB’nin politika faizini düşürerek bu gidişe
ilişkin beklentileri güçlendirmesinin gerektiği kanısındaydım. TCMB’nin aynı
düşüncede olduğunu son kararı ortaya koydu.
Buraya kadar her şey normal, her şey akla ve mantığa uygun
görünüyor. Ne var ki işin biraz öncesine gidersek siyasal iktidardan TCMB’ye
yönelik ciddi bir siyasal baskı hamlesinin bulunduğunu görebiliyoruz. İşte o
zaman aklımıza ‘Acaba TCMB, bu faiz indirimini hükümetten çekindiği için mi
yaptı?’ kuşkusu düşüyor. Ve akıl ve bilim dışına çıkış işte o aşamada başlıyor.
Birçok kişi, siyasal iktidardan gelen faiz indirimi baskısı
nedeniyle TCMB’nin faiz indirimine karşı çıkıyor. Eğer siyasal iktidar faiz
konusuna hiç değinmese ve TCMB politika faizini 1 puan düşürseydi tartışma
bunun belki de onda biri kadar olmazdı.
Bana yorum yazan birçok değerli izleyici “Hocam iyi diyorsun
hoş diyorsun da yarın öbür gün bu iyimser tahminler tutmazsa ve işler kötüye
giderse ne olacak?” diye soruyor. Ben de diyorum ki “O zaman TCMB indirdiği
faizi tekrar artırır.” Ama bu yanıtı verirken ben de biliyorum ki TCMB, faizi
indirdiği kadar kolay artıramaz. Çünkü faizin indirilmesinde var olan siyasal
destek, yükseltilmesinde köstek haline dönüşür.
Bu aşamada aynı akıl ve mantık dışına çıkış sanırım TCMB'yi de etkisi altına alıyor. TCMB, aslında daha fazla yapması gereken faiz indirimini, 'ileride faizi artırmak gerekirse yeterince artıramam' diye düşünerek daha düşük oranda yapıyor.
Bu tartışmaların tümü olayın akıl ve mantık dışına
taşmasıyla başlıyor ve biz akıl ve mantığın gerektirdiği yaklaşımı ortaya
koyamaz hale geliyoruz. Bir şeyi akıl ve mantıkla yargılayabilmek için kişilere
değil olaylara bakmak gerekir. Siyasal iktidarın sözcüleri “faizi indirmek
gerekir” dediği dönemde ben faizi indirmemek gerekir dediğimde beni ‘faiz
lobisinin’ üyesi yapanlar vardı. Şimdi, koşullar değiştiğinde, faizin
düşürülmesi gerektiğini savunduğum için bu kez ‘hükümet lobisinin’ üyesi ilan
ediliyorum. Oysa ben olaylara bakıyorum, kişilere değil. Kişilere bakanlar
taraf olur, olaylara bakanlar taraf olmadan objektif değerlendirme yapabilir.
Faiz konusunda verdiğim bu örneğe benzer pek çok örnek
çeşitli alanlarda yaşamımızı çevreliyor. Artık hiçbirimiz akıl ve mantık düzleminde
bakamaz olduk olaylara. Hep birlikte irrasyonelik tuzağının içine düşmüş
bulunuyoruz. Akıl ve bilimi yeniden egemen kılmadan bu tuzaktan çıkamayız.
Deneme konusunda
Geçen Yüzyılın İnsanları10 Haziran 2026Eleştiri Korkusu8 Haziran 2026Kötünün Yükselişi5 Haziran 2026Cesur Yeni Dünya30 Mayıs 2026111 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.