Bir Haftada Neler Oldu?
Bir önceki hafta TCMB’nin 3 Şubat’ta enflasyon açıklandıktan
sonra manşet enflasyonda eğer 1 puandan fazla düşüş olmuşsa politika faizini 24
Şubat’taki normal PPK toplantısını beklemeden 4 Şubat’ta acil olarak toplanıp
faizi indirebileceğini açıklamasından sonra TL, USD ve Euro’ya karşı hızla
değer kaybetti. Bu gelişme, Türkiye’ye benzer bütün ekonomilerde yaşanmakla
birlikte TL’deki değer kaybı, Ruble’yi saymazsak benzer ekonomilerin para
birimleri içinde en yüksek kayba uğrayan para birimi oldu. TCMB, TL’de yaşanan
hızlı değer kaybını görünce bu görüşünü değiştirdi ve acil toplantı
yapmayacağını açıkladı.
Siyasetçiler, TCMB’nin faizi indirmemesine tepki göstermeye
devam etti. Fed’in faiz artırımının yeniden gündeme gelmeye ve dolayısıyla
USD’nin güçlenmeye başladığı bir ortamda bu tür demeçler riskleri artırdığı
için TL’nin değer kaybı hızlandı.
Cuma günü ABD tarım dışı istihdam verisi, beklenenden çok
daha iyi çıkınca USD daha da değer kazandı. Hafta bittiğinde MB politika faizi,
gösterge faizi ve sepet kurun görünümü aşağıdaki grafikteki gibiydi.
Grafikten, gösterge faizin geçen haftaki demeçlerle hızla
yükseldiğini görmek mümkün olabiliyor. Sonuçta faizi indirelim derken bu
gereksiz demeçlerle gösterge faizi TCMB’nin politika faizinin üstüne çıkardık. Faizle
sepet kur arasındaki ilişki grafikten çok açık biçimde görülebiliyor. Belirli
bir zaman gecikmesiyle faiz, kuru izliyor.
Türkiye’nin önümüzdeki bir yılda bulması gereken döviz
miktarı kabaca 220 milyar dolar. Bu kadar yüksek bir ihtiyaç varken riskleri
artırmamak gerekiyor. Dış etkenler konusunda yapabileceğimiz pek bir şey yok.
Ama bunları, riskleri artıracak biçimde içerideki demeçlerle beslediğimizde kurlar
daha hızlı yükseliyor. Kurlardaki yükselme ister istemez faizi de peşinden
çekiyor. Çünkü risk artışının kaçırdığı yabancı yatırımcıyı geri getirebilmenin
yolu daha yüksek faiz vermekten geçiyor. Kur artışı, maliyet artışına neden
olarak enflasyonu da artırıyor. Bu ilişkiyi tam olarak göremezsek faizin
enflasyona neden olduğu sonucuna ulaşıp yanlışı daha da büyütüyoruz.
Şematik anlatım:
Dışarıda:
ABD verileri ekonominin toparlandığını gösteriyor
Buna göre Fed’in faizi artıracağı beklentisi gündeme geliyor
Bu durumda gelişme yolundaki ülkelerde çalkantılar yaşanacağı beklentisiyle para o piyasalardan çıkıp ABD'ye yöneliyor
Bu durumda gelişme yolundaki ülkelerde çalkantılar yaşanacağı beklentisiyle para o piyasalardan çıkıp ABD'ye yöneliyor
ABD tahvillerine ilgi artıyor
ABD Tahvil fiyatları artıyor, tahvil faizleri düşüyor
USD Değerleniyor
İçeride:
Yabancı yatırımcılar riski daha az olan gelişmiş ekonomilere
para yatırmayı tercihe etmeye başlıyor
Döviz çıkışı oluyor ya da eskisi kadar döviz gelmez oluyor
Döviz azalıca kurlar yükseliyor (TL değer kaybediyor)
Yabancı kaynak çıkışını durdurabilmek için faizler
yükseliyor
İçeride riski artıracak demeçler veriliyor
Yabancı yatırımcılar risk artışı nedeniyle çıkmaya devam
ediyor
Kurlar bu çıkışlar sonucu daha fazla yükseliyor
Kurlardaki yükselme ithal mallarını pahalı hale getiriyor
Bu ek kur yükselmesinin neden olduğu yabancı yatırımcı çıkışları önlemek için faizler daha da artıyor
İthal mallarının pahalılaşması, bunları üretim girdisi olarak kullanan sanayide üretim maliyetlerini yükseltiyor
İthal mallarının pahalılaşması, bunları üretim girdisi olarak kullanan sanayide üretim maliyetlerini yükseltiyor
Maliyet artışları fiyatları artırarak enflasyonun
yükselmesine yol açıyor.
Sonuç:
Dış etkiyle oluşan gelişmelerin ve içeride risk
artışından kaynaklanan gelişmelerin yol açtığı kur artışını göremezsek faizlerdeki artışın
enflasyona neden olduğu sonucuna ulaşıyoruz.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026106 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.